Samenvatting jeugdrecht
Kinderrechten en Nederlandse jeugdrecht
Art 93/94 GW
General principle: algemene deel van het IVRK en dient altijd in het achterhoofd gehouden te worden
Art 3: belang van het kind
Art 5: verantwoordelijkheid van ouders
Art 7: naam en nationaliteit
Art 8: identiteit
Art 9: scheiding kind-ouders, recht op omgang
Art 18: ondersteuning van ouders
Art 21: adoptie
= IVRK: het kind dient, voor de volledige en harmonische ontplooiing van zijn of haar persoonlijkheid, op te
groeien in een gezinsomgeving, in een sfeer van geluk, liefde en begrip
Mensenrechten (EVRM)
1. Recht op family life art 8, ingrijpen in familieleven alleen onder voorwaarden, subsidariteit en
proportionaliteit art 8 lid 2 EVRM
2. Het verbod op discriminatie bij uitoefening van EVRM-rechten art 14 EVRM
Het recht op afstammingskennis
1. Art 7 IVRK “het kind heeft bij de geboorte recht op een naam, een nationaliteit en om geregistreerd te
worden. Het kind heeft het recht zijn of haar ouders te kennen en door hen verzorgd te worden
2. Art 8 IVRK “recht op identiteit”
3. Art 8 EVRM “recht op bescherming van het privé-leven”
Titel 11, afstamming
Familierechtelijke betrekkingen: een kind, zijn ouders en hun bloedverwanten staan in familierechtelijke
betrekking tot elkaar art 1:197 en 1:3 lid 1 BW
Rechtsgevolgen van afstamming/juridisch ouderschap
1. Familierechtelijke betrekkingen
2. Mogelijkheid tot gezag
3. Recht op omgang
4. Onderhoudsplicht
5. Naamrecht
6. Erfrecht
7. Nationaliteit
Gezag: minderjarigen staan onder gezag van een ouder of een voogd art 1:245 BW. De juridische ouder
hoeft niet per de nitie het gezag te hebben
Hoe komt een juridische afstammingsband tot stand?
1. Van rechtswege
2. Erkenning: naar de ambtenaar van de burgerlijke stand
3. Gerechtelijke vaststelling ouderschap
4. Adoptie
Moederschap art 1:198 BW
1. De vrouw die het kind baart
2. Haar echtgenote of geregistreerd partner, mits zij een donorverklaring (afstammingsbeginsel) heeft =
mee-moeder. Dit geldt doorgaans ook als de duo-moeder al is overleden
3. De vrouw die het kind heeft erkend
4. De vrouw wier ouderschap gerechtelijk is vastgesteld = instemmende levensgezel
5. De vrouw die het kind heeft geadopteerd
fi
, Vaderschap art 1:199 BW
1. De echtgenote of geregistreerd partner van de moeder (doorgaans ook als de man al is overleden)
2. De man die het kind heeft erkend
3. De man wiens ouderschap gerechtelijk is vastgesteld
4. De man die het kind heeft geadopteerd
Termen met betrekking tot vaderschap:
Juridische vader: de man die op de geboorte akte staat
Biologische vader: de verwekker (vrijwillig door seks) of de donor (donatie). Het verschil is van belang
voor de onderhoudsplicht. Als donor heb je geen onderhoudsplicht, terwijl deze plicht wel geldt voor de
verwekker
Instemmende levensgezel: instemmende partner met bijvoorbeeld ivf
Moederschap door geboorte en binnen het huwelijk of geregistreerd partnerschap
A. Bevalling art 1:198 lid 1 sub a BW
- NB: draagmoederschap
B. Huwelijk /GP met de geboortemoeder art 1:198 lid 1 sub b, indien bij de geboorteaangifte een verklaring
wordt overlegd van de stichting donorgegevens dat:
1. Het kind is verwekt door kunstmatige donorbevruchting in de zin van artikel 1(c)(1) van de Wet
donorgegevens kunstmatige bevruchting, en
2. daarbij gebruik is gemaakt van zaad van een aan de moeders onbekende donor
Vaderschap door geboorte binnen het huwelijk / geregistreerd partnerschap art 1:199 a BW
De man die ten tijde van de geboorte gehuwd is of een GP heeft met de geboortemoeder is de juridische
vader van het kind (tenzij sub b van toepassing is)
• De betre ende man hoeft niet de biologische vader te zijn van het kind
• Is hij niet de biologische vader, dan kan hij dit juridisch vaderschap onder voorwaarden ontkennen
Moederschap en vaderschap door erkenning art 1:203 BW
Vorm: notariële akte of akte van erkenning door de ambtenaar van de burgerlijke stand
Moment: voor of na de geboorte (ook als het kind meerderjarig is)
Gevolgen: vanaf het moment van erkenning ontstaat een familierechtelijke betrekking (ex nunc = geen
terugwerkende werking)
Voorwaarden voor erkenning art 1:204 BW
Zowel een man als een vrouw mag een kind erkennen mits:
• Er geen sprake is van te nauwe verwantschap lid 1 sub a: bijvoorbeeld niet het kind van je eigen kind
erkennen
• De erkenner 16 jaar of ouder is lid 1 sub b
• Het kind niet al 2 ouders heeft lid 1 sub e
• Toestemming van moeder/vader en/of kind = toestemmingsvereiste
Toestemmingsvereiste: een persoon kan erkennen met de schriftelijke toestemming van:
1. De moeder van een kind > 16 jaar of
2. De vader van een kind > 16 jaar (nieuw)
3. Het kind tussen de 12 en 16 jaar
4. Het kind van 16 jaar en ouder
Indien de erkenner zonder de vereiste toestemming erkent, is de erkenning nietig (1:204 lid 1 sub c en d
BW)
Wat nu als de moeder geen toestemming geeft? Art 1:204 lid 3 BW
De vader kan dan naar de rechter als hij de:
1. Verwekker is
2. Biologische vader met family life: jouw zaad is gebruikt en je hebt een band met het kind
3. Instemmende levensgezel: met een vrouw een traject tot het krijgen van een kind ingegaan
ff
Kinderrechten en Nederlandse jeugdrecht
Art 93/94 GW
General principle: algemene deel van het IVRK en dient altijd in het achterhoofd gehouden te worden
Art 3: belang van het kind
Art 5: verantwoordelijkheid van ouders
Art 7: naam en nationaliteit
Art 8: identiteit
Art 9: scheiding kind-ouders, recht op omgang
Art 18: ondersteuning van ouders
Art 21: adoptie
= IVRK: het kind dient, voor de volledige en harmonische ontplooiing van zijn of haar persoonlijkheid, op te
groeien in een gezinsomgeving, in een sfeer van geluk, liefde en begrip
Mensenrechten (EVRM)
1. Recht op family life art 8, ingrijpen in familieleven alleen onder voorwaarden, subsidariteit en
proportionaliteit art 8 lid 2 EVRM
2. Het verbod op discriminatie bij uitoefening van EVRM-rechten art 14 EVRM
Het recht op afstammingskennis
1. Art 7 IVRK “het kind heeft bij de geboorte recht op een naam, een nationaliteit en om geregistreerd te
worden. Het kind heeft het recht zijn of haar ouders te kennen en door hen verzorgd te worden
2. Art 8 IVRK “recht op identiteit”
3. Art 8 EVRM “recht op bescherming van het privé-leven”
Titel 11, afstamming
Familierechtelijke betrekkingen: een kind, zijn ouders en hun bloedverwanten staan in familierechtelijke
betrekking tot elkaar art 1:197 en 1:3 lid 1 BW
Rechtsgevolgen van afstamming/juridisch ouderschap
1. Familierechtelijke betrekkingen
2. Mogelijkheid tot gezag
3. Recht op omgang
4. Onderhoudsplicht
5. Naamrecht
6. Erfrecht
7. Nationaliteit
Gezag: minderjarigen staan onder gezag van een ouder of een voogd art 1:245 BW. De juridische ouder
hoeft niet per de nitie het gezag te hebben
Hoe komt een juridische afstammingsband tot stand?
1. Van rechtswege
2. Erkenning: naar de ambtenaar van de burgerlijke stand
3. Gerechtelijke vaststelling ouderschap
4. Adoptie
Moederschap art 1:198 BW
1. De vrouw die het kind baart
2. Haar echtgenote of geregistreerd partner, mits zij een donorverklaring (afstammingsbeginsel) heeft =
mee-moeder. Dit geldt doorgaans ook als de duo-moeder al is overleden
3. De vrouw die het kind heeft erkend
4. De vrouw wier ouderschap gerechtelijk is vastgesteld = instemmende levensgezel
5. De vrouw die het kind heeft geadopteerd
fi
, Vaderschap art 1:199 BW
1. De echtgenote of geregistreerd partner van de moeder (doorgaans ook als de man al is overleden)
2. De man die het kind heeft erkend
3. De man wiens ouderschap gerechtelijk is vastgesteld
4. De man die het kind heeft geadopteerd
Termen met betrekking tot vaderschap:
Juridische vader: de man die op de geboorte akte staat
Biologische vader: de verwekker (vrijwillig door seks) of de donor (donatie). Het verschil is van belang
voor de onderhoudsplicht. Als donor heb je geen onderhoudsplicht, terwijl deze plicht wel geldt voor de
verwekker
Instemmende levensgezel: instemmende partner met bijvoorbeeld ivf
Moederschap door geboorte en binnen het huwelijk of geregistreerd partnerschap
A. Bevalling art 1:198 lid 1 sub a BW
- NB: draagmoederschap
B. Huwelijk /GP met de geboortemoeder art 1:198 lid 1 sub b, indien bij de geboorteaangifte een verklaring
wordt overlegd van de stichting donorgegevens dat:
1. Het kind is verwekt door kunstmatige donorbevruchting in de zin van artikel 1(c)(1) van de Wet
donorgegevens kunstmatige bevruchting, en
2. daarbij gebruik is gemaakt van zaad van een aan de moeders onbekende donor
Vaderschap door geboorte binnen het huwelijk / geregistreerd partnerschap art 1:199 a BW
De man die ten tijde van de geboorte gehuwd is of een GP heeft met de geboortemoeder is de juridische
vader van het kind (tenzij sub b van toepassing is)
• De betre ende man hoeft niet de biologische vader te zijn van het kind
• Is hij niet de biologische vader, dan kan hij dit juridisch vaderschap onder voorwaarden ontkennen
Moederschap en vaderschap door erkenning art 1:203 BW
Vorm: notariële akte of akte van erkenning door de ambtenaar van de burgerlijke stand
Moment: voor of na de geboorte (ook als het kind meerderjarig is)
Gevolgen: vanaf het moment van erkenning ontstaat een familierechtelijke betrekking (ex nunc = geen
terugwerkende werking)
Voorwaarden voor erkenning art 1:204 BW
Zowel een man als een vrouw mag een kind erkennen mits:
• Er geen sprake is van te nauwe verwantschap lid 1 sub a: bijvoorbeeld niet het kind van je eigen kind
erkennen
• De erkenner 16 jaar of ouder is lid 1 sub b
• Het kind niet al 2 ouders heeft lid 1 sub e
• Toestemming van moeder/vader en/of kind = toestemmingsvereiste
Toestemmingsvereiste: een persoon kan erkennen met de schriftelijke toestemming van:
1. De moeder van een kind > 16 jaar of
2. De vader van een kind > 16 jaar (nieuw)
3. Het kind tussen de 12 en 16 jaar
4. Het kind van 16 jaar en ouder
Indien de erkenner zonder de vereiste toestemming erkent, is de erkenning nietig (1:204 lid 1 sub c en d
BW)
Wat nu als de moeder geen toestemming geeft? Art 1:204 lid 3 BW
De vader kan dan naar de rechter als hij de:
1. Verwekker is
2. Biologische vader met family life: jouw zaad is gebruikt en je hebt een band met het kind
3. Instemmende levensgezel: met een vrouw een traject tot het krijgen van een kind ingegaan
ff
