Samenvatting les 7: 18de eeuwse architectuur

18DE EEUW: DE ARCHITECTUUR VAN HET VERLICHTINGSDENKEN

Architecturale productie van 18de eeuw
Rationele benadering van architectuur
 Vormentaal -> ARCHEOLOGISCH NEO-CLASSISISME
- Hernieuwde interesse in “oorspronkelijk” classicisme
 Rationele benadering van inspiratiebronnen
 Vitruvianisme -> niet enige referent
- Architectuurgeschiedenis + archeologie incl. buiten Rome en canon
(Egypte, China, Griekenland)
Klassieke canon -> loslaten
 Functie -> RADICAAL NEO-CLASSISISME
- Essentie van architecturale project zit in functionele programma ->
ornament weren
 Architectuur herleiden tot essentie
 Barok : Retoriek, propaganda
 Constructie -> GRIEKS-GOTISCH STRUCTURALISME
- Zoektocht naar fundamenten van Westerse bouwmethodes + evolutie/
transformatie
 Grieks zuil/architraaf model
 Gotische skeletbouw
 Vernieuwde appreciatie voor Gotiek -> nieuwe architectuurtaal
Norm

Esthetische benadering van de architectuur
 Kunst + architectuur als object van esthetisch genoegen
 Uitdrukking van politieke/religieuze ideologie
 Alexander Pope, Essay on Criticism, 1711:
- Subjectieve component -> Schoonheid  norm
 Herbronning:
- Pitturesque, Primitivisme (exotisme), Ruïne-esthetiek

ARCHEOLOGISCHE NEO-CLASSICISME
 Ontstaat uit fundamentele interesse voor architecturale object zelf
- Wetenschappelijk bestudeerde vormentaal van object
 Grand Tour -> architect in staat om te reizen
- Ontdekt verschillende architecturale stijlen
- Opgericht door Franse Académie
 Historicisme als antwoord op eisen Verlichting -> Reactie op:
- Decadentie van Barok
- Formalisme van Renaissance
 Doorgedreven historische interesse in oorsprong  Legitimatie via
associatie met verleden
 Fundamenteel moderne attitude
- Begrip van oorsprong + evolutie als factor voor transformatie centraal
staat
 Beperkt zich niet tot Klassieke Oudheid en vormentaal
 Academies (FR-ENG-IT):
- Evolutie: theoretische -> empirische studie in situ
 Prix de Rome




1

, Romeinse Académie
 Internationaal netwerk van academies
- Rond park van villa Borghese
 Vertrekpunt -> archeologische expedities
- Nieuwe sites/gebieden: Griekenland, Kroatië, Oosten
- Architectura minor: woonhuizen -> Pompeï, Herculaneum
 Debat over superioriteit -> Griekse/Romeinse architectuur
- Winckelman vs. Piranesi
 Concorsi Clementini
- Voorloper Beaux-Arts training
- Wedstrijden van paus Clemus
- Studenten met elkaar in competitie gaan
 Functioneren nog steeds -> niet meer volledige 18 de -eeuwse systeem
- Jaarlijks jonge onderzoekers: domein architectuur, kunst, archeologie,
theologie, geschiedenis

ROBERT ADAM: Engeland
 4 jaar in Italië -> verschillende architecturale expedities
 Aandacht voor interieurontwerpen van woningen
- Antiek en renaissance -> Raffaël, Bramante
 Klassiek woonhuis
 1764:
- Ruins of the Emperor Diocletian at Spoleto -> Split
 Inspiratiebron voor grootste domestiek architectuur
 Bekritiseerd op Vitruvianisme -> Pallandianisme
 Decoratie: Variatie op de ‘norm’

ADAM: Kenmerken neo-classiscme
 Invloeden -> diverse plaatsen
 Antichambres -> diverse grondplannen
 Exedrae, zuilenscherm, doorzichten
 Appartementen
- Aaneenschakeling vertrekken die op elkaar volgen
- Stippelen parcours uit -> publiek tot privaat
 Appartement d’apparat (publiek)
 Appartement de socièté (vrienden)
 Appartement de famille (privaat)
 Inspireert op variaties klassieke ornamenten
- Gecanneleerde Dorische zuilen
- Zuilen met spiraalvormige cannelures

Syon House, Middlesex eind 18de eeuw
GRONDPLAN
 Voor ingreep
- Sequentie rechthoekige vertrekken met enfilade
- Vierkante binnenhof
 Na ingreep
- Rotonda bereikbaar via 4 vleugels -> niet gebeurt
 Salon à l’Italienne
- Alle vertrekken herorganiseren
 Variëren in omgang
 Cirkelvormige, rechthoekige met exedrae, ovaal, vierkant
Great Hall -> inkomsthal
 Rechthoekige basis

2