Ontwikkelingspsychologie II
Tentamenstof moduul 1.2 (SPH/CT Stenden 2014-15)
Inhoud
Hoofdstuk 1 – Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de jongvolwassenheid..................... 2
Hoofdstuk 2 – Sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de jongvolwassenheid .......................... 6
Hoofdstuk 3 – Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de middelbare leeftijd..................... 9
Hoofdstuk 4 – Sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de middelbare leeftijd ........................ 13
Hoofdstuk 5 – Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de ouderdom ................................ 16
Hoofdstuk 6 – Sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de ouderdom ...................................... 19
1
,Hoofdstuk 1 – Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de
jongvolwassenheid
Veroudering
De natuurlijke lichamelijke achteruitgang die wordt veroorzaakt door het ouder worden.
Stress
De lichamelijke en emotionele reactie op gebeurtenissen die ons bedreigen of uitdagen.
Psychoneuro-immunologie (PNI)
Onderzoek naar de relatie tussen de hersenen, het immuunsysteem en psychologische
factoren.
Psychosomatische aandoeningen
Medische problemen die worden veroorzaakt door de interactie tussen psychologische,
emotionele en lichamelijke problemen.
Coping
Poging om de dreiging die tot stress leidt te beheersen, te reduceren of te leren verdragen.
Postformeel denken
Denken dat rekening houdt met het feit dat de hachelijke situaties waarin volwassenen
terecht kunnen komen soms op relativerende wijze moeten worden opgelost.
Verwervend stadium
Volgens Schaie, eerste stadium van cognitieve ontwikkeling, omvat de gehele kindertijd en
adolescentie, de belangrijkste ontwikkelingstaak bestaat uit het verwerven van informatie.
Uitvoerend stadium
Stadium waarin jongvolwassenen de verworven kennis toepassen op specifieke situaties die
te maken hebben met het bereiken van langetermijndoelen op het gebied van carrière, gezin
en bijdrage aan de maatschappij.
Verantwoordelijk stadium
Stadium waarin mensen van middelbare leeftijd zich vooral bezighouden met hun
persoonlijke situatie, inclusief het beschermen en verzorgen van partner, gezin en carrière.
Ondernemend stadium
Periode tijdens de middelbare leeftijd waarin mensen de zaken breder gaan bekijken, waarin
ze meer betrokken raken bij de wereld.
Reïntegratief stadium
Periode tijdens de ouderdom waarin de aandacht vooral gericht is op zaken die persoonlijke
betekenis hebben.
Triarchische theorie over intelligentie
Sternbergs theorie dat intelligentie uit 3 belangrijke componenten bestaat: een
componentiële, een experimentele en een contextuele component.
Praktische intelligentie
Volgens Sternberg, intelligentie die voornamelijk verworven is door het observeren en
kopiëren van andermans gedrag.
Emotionele intelligentie
Geheel van vaardigheden die een accurate inschatting, evaluatie, uitdrukking en regulering
van emoties mogelijk maken.
Creativiteit
Ongewone manieren om responsen of ideeën te combineren.
Aanpassingsreactie in het eerste jaar
Cluster van psychologische symptomen, waaronder eenzaamheid, angst, neiging tot
terugtrekken en depressie, die samenhangt met de overgang van middelbare school naar het
hoger onderwijs, waar eerstejaarsstudenten aan kunnen lijden.
2
, Samenvatting
Bij het bereiken van de jongvolwassenheid hebben het lichaam en de zintuigen hun top bereikt,
maar de groei gaat door, met name in de hersenen.
Jongvolwassenen zijn over het algemeen fitter en gezonder dan ze ooit zullen zijn, en ongelukken
vormen dan ook de belangrijkste doodsoorzaak. In de VS is geweld ook een belangrijk risico, met
name voor niet-blanke mannen.
Zelfs tijdens de jongvolwassenheid moet de gezondheid op peil gehouden worden met de juiste
voeding en voldoende lichaamsbeweging. Overgewicht is een groeiend probleem onder
jongvolwassenen.
Mensen met lichamelijke beperkingen hebben niet alleen te maken met fysieke barrières, maar
ook met psychologische, die worden veroorzaakt door vooroordelen en stereotypen.
Een geringe mate van stress is een gezonde reactie, maar regelmatige of langdurige stress kan
schadelijk zijn voor het lichaam en de geest.
De cognitieve ontwikkeling gaat tijdens de volwassenheid door met de opkomst van postformeel
denken, dat naast logica ook interpretatief en subjectief denken omvat.
Perry meent dat onze manier van denken tijdens de jongvolwassenheid verschuift van dualistisch
naar relativistisch.
Volgens Schaie doorloopt de manier waarop mensen met informatie omgaan 5 stadia:
verwervend, uitvoerend, verantwoordelijk, ondernemend en reïntegratief.
Nieuwe visies op intelligentie omvatten de triarchische theorie, praktische intelligentie en
emotionele intelligentie.
Onze creativiteit lijkt tijdens de jongvolwassenheid op zijn hoogtepunt; in die fase bekijken
jongvolwassenen oude vertrouwde problemen als een nieuwe situatie.
Ingrijpende gebeurtenissen dragen bij aan cognitieve groei doordat ze mogelijkheden en een
stimulans geven om zichzelf en de eigen wereld te overdenken.
Het aantal inschrijvingen aan instellingen voor hoger onderwijs verschilt per ras en etniciteit.
De gemiddelde leeftijd van studenten neemt gestaag toe omdat steeds meer volwassenen gaan
studeren.
Eerstejaarsstudenten hebben vaak moeite met de overgang naar het hoger onderwijs en kunnen
te maken krijgen met de aanpassingsreactie in het eerste jaar.
In het hoger onderwijs vergaren studenten niet alleen veel kennis, ze leren ook vanuit
verschillende standpunten naar de wereld te kijken en ontdekken dat waarden relatief zijn.
Door genderverschillen in bejegening en verwachtingen maken mannelijke en vrouwelijke
studenten verschillende keuzes en gedragen ze zich op verschillende manieren.
Fenomenen als academische desidentificatie en stereotiepe dreiging kunnen verklaren waarom
vrouwen op bepaalde academische gebieden slechter presteren.
3
Tentamenstof moduul 1.2 (SPH/CT Stenden 2014-15)
Inhoud
Hoofdstuk 1 – Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de jongvolwassenheid..................... 2
Hoofdstuk 2 – Sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de jongvolwassenheid .......................... 6
Hoofdstuk 3 – Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de middelbare leeftijd..................... 9
Hoofdstuk 4 – Sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de middelbare leeftijd ........................ 13
Hoofdstuk 5 – Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de ouderdom ................................ 16
Hoofdstuk 6 – Sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de ouderdom ...................................... 19
1
,Hoofdstuk 1 – Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de
jongvolwassenheid
Veroudering
De natuurlijke lichamelijke achteruitgang die wordt veroorzaakt door het ouder worden.
Stress
De lichamelijke en emotionele reactie op gebeurtenissen die ons bedreigen of uitdagen.
Psychoneuro-immunologie (PNI)
Onderzoek naar de relatie tussen de hersenen, het immuunsysteem en psychologische
factoren.
Psychosomatische aandoeningen
Medische problemen die worden veroorzaakt door de interactie tussen psychologische,
emotionele en lichamelijke problemen.
Coping
Poging om de dreiging die tot stress leidt te beheersen, te reduceren of te leren verdragen.
Postformeel denken
Denken dat rekening houdt met het feit dat de hachelijke situaties waarin volwassenen
terecht kunnen komen soms op relativerende wijze moeten worden opgelost.
Verwervend stadium
Volgens Schaie, eerste stadium van cognitieve ontwikkeling, omvat de gehele kindertijd en
adolescentie, de belangrijkste ontwikkelingstaak bestaat uit het verwerven van informatie.
Uitvoerend stadium
Stadium waarin jongvolwassenen de verworven kennis toepassen op specifieke situaties die
te maken hebben met het bereiken van langetermijndoelen op het gebied van carrière, gezin
en bijdrage aan de maatschappij.
Verantwoordelijk stadium
Stadium waarin mensen van middelbare leeftijd zich vooral bezighouden met hun
persoonlijke situatie, inclusief het beschermen en verzorgen van partner, gezin en carrière.
Ondernemend stadium
Periode tijdens de middelbare leeftijd waarin mensen de zaken breder gaan bekijken, waarin
ze meer betrokken raken bij de wereld.
Reïntegratief stadium
Periode tijdens de ouderdom waarin de aandacht vooral gericht is op zaken die persoonlijke
betekenis hebben.
Triarchische theorie over intelligentie
Sternbergs theorie dat intelligentie uit 3 belangrijke componenten bestaat: een
componentiële, een experimentele en een contextuele component.
Praktische intelligentie
Volgens Sternberg, intelligentie die voornamelijk verworven is door het observeren en
kopiëren van andermans gedrag.
Emotionele intelligentie
Geheel van vaardigheden die een accurate inschatting, evaluatie, uitdrukking en regulering
van emoties mogelijk maken.
Creativiteit
Ongewone manieren om responsen of ideeën te combineren.
Aanpassingsreactie in het eerste jaar
Cluster van psychologische symptomen, waaronder eenzaamheid, angst, neiging tot
terugtrekken en depressie, die samenhangt met de overgang van middelbare school naar het
hoger onderwijs, waar eerstejaarsstudenten aan kunnen lijden.
2
, Samenvatting
Bij het bereiken van de jongvolwassenheid hebben het lichaam en de zintuigen hun top bereikt,
maar de groei gaat door, met name in de hersenen.
Jongvolwassenen zijn over het algemeen fitter en gezonder dan ze ooit zullen zijn, en ongelukken
vormen dan ook de belangrijkste doodsoorzaak. In de VS is geweld ook een belangrijk risico, met
name voor niet-blanke mannen.
Zelfs tijdens de jongvolwassenheid moet de gezondheid op peil gehouden worden met de juiste
voeding en voldoende lichaamsbeweging. Overgewicht is een groeiend probleem onder
jongvolwassenen.
Mensen met lichamelijke beperkingen hebben niet alleen te maken met fysieke barrières, maar
ook met psychologische, die worden veroorzaakt door vooroordelen en stereotypen.
Een geringe mate van stress is een gezonde reactie, maar regelmatige of langdurige stress kan
schadelijk zijn voor het lichaam en de geest.
De cognitieve ontwikkeling gaat tijdens de volwassenheid door met de opkomst van postformeel
denken, dat naast logica ook interpretatief en subjectief denken omvat.
Perry meent dat onze manier van denken tijdens de jongvolwassenheid verschuift van dualistisch
naar relativistisch.
Volgens Schaie doorloopt de manier waarop mensen met informatie omgaan 5 stadia:
verwervend, uitvoerend, verantwoordelijk, ondernemend en reïntegratief.
Nieuwe visies op intelligentie omvatten de triarchische theorie, praktische intelligentie en
emotionele intelligentie.
Onze creativiteit lijkt tijdens de jongvolwassenheid op zijn hoogtepunt; in die fase bekijken
jongvolwassenen oude vertrouwde problemen als een nieuwe situatie.
Ingrijpende gebeurtenissen dragen bij aan cognitieve groei doordat ze mogelijkheden en een
stimulans geven om zichzelf en de eigen wereld te overdenken.
Het aantal inschrijvingen aan instellingen voor hoger onderwijs verschilt per ras en etniciteit.
De gemiddelde leeftijd van studenten neemt gestaag toe omdat steeds meer volwassenen gaan
studeren.
Eerstejaarsstudenten hebben vaak moeite met de overgang naar het hoger onderwijs en kunnen
te maken krijgen met de aanpassingsreactie in het eerste jaar.
In het hoger onderwijs vergaren studenten niet alleen veel kennis, ze leren ook vanuit
verschillende standpunten naar de wereld te kijken en ontdekken dat waarden relatief zijn.
Door genderverschillen in bejegening en verwachtingen maken mannelijke en vrouwelijke
studenten verschillende keuzes en gedragen ze zich op verschillende manieren.
Fenomenen als academische desidentificatie en stereotiepe dreiging kunnen verklaren waarom
vrouwen op bepaalde academische gebieden slechter presteren.
3
