Criminologie kennisclips
Criminologie is de wetenschap die criminaliteit vanuit verschillende invalshoeken benadert.
Wat we crimineel gedrag noemen, hangt af van de gevolgen die het gedrag heeft voor zowel de
slachtoffers als de samenleving, van de morele opvattingen, van de publieke opinie en de context
waarin het gedrag plaatsvindt.
Wat als crimineel wordt gedefinieerd kan in de loop van de tijd veranderen.
Decriminaliseren = iets was eerst strafbaar in de wet, maar nu niet meer.
Bv. overspel was vroeger een strafbaar feit, nu niet meer.
Criminaliseren = iets was eerst niet strafbaar, maar nu wel strafbaar gesteld in de wet.
Bv. verkrachting binnen het huwelijk is nu wel strafbaar, vroeger niet.
Criminaliteit kan worden gezien als een sociaal construct = criminaliteit is waarover binnen de
samenleving afspraken zijn gemaakt.
Veel wetenschappers stellen dat criminaliteit simpelweg als gedrag dat strafbaar is gesteld in de
formele wet kan worden definieert.
Klassieke school = het plegen van criminaliteit is uit vrije keuze en vanuit rationele motieven.
Italiaanse school = criminaliteit is aangeboren. Het was objectief vastgesteld. Misdadigers hebben
aangeboren afwijkingen zoals grote oren.
Franse school = oorzaak van criminaliteit is het sociale milieu waarin iemand opgroeit.
Criminologische theorieën
1. Klassieke conditionering
Voorbeeld van de kwijlende hond
Onder normale omstandigheden:
Ongeconditioneerde stimulus = voer
Ongeconditioneerde respons = kwijlen
Neutraal = bel
!! Een hond zal altijd kwijlen wanneer hij eten ruikt
Als een ongeconditioneerde stimulus (voer) wordt gecombineerd met iets wat eerst neutraal was
(bel) dan wordt de neutrale stimulus een geconditioneerde stimulus.
Na trainen:
Ongeconditioneerde stimulus = voer
Geconditioneerde stimulus = bel
Ongeconditioneerde respons = kwijlen
2. Operante conditionering
Het doelgericht aanleren van gedrag door middel van straffen of bekrachtigen.
Bestaat uit 2 basisonderdelen
1. Bekrachtiging
2. Straf
Bekrachtiging = beloningen waardoor je doorgaat met het gedrag.
,Straffen = alle nadelen waardoor je juist niet wil doorgaan met het gedrag.
Deze onderdelen kunnen positief of negatief zijn:
Positief = de toevoeging van een stimulus.
Bv. een toetje krijgen als je je bord leeg eet.
Negatief = het weghalen van een stimulus
Bv. geen huiswerk hoeven maken omdat je een 10 had
Voorbeelden:
Positieve straf = als straf krijg je een pak slaag.
Negatieve straf = als straf wordt je telefoon afgepakt.
Positieve bekrachtiging = als je je eten opeet krijg je een toetje.
Negatieve bekrachtiging = als je een 10 haalt hoef je geen huiswerk te maken.
3. Differentiële associatie theorie
Crimineel gedrag is aangeleerd. Het ontstaat omdat je het ziet in je omgeving en dat na wilt
doen. Om dit te kunnen zijn er 2 dingen nodig:
1. Het delict kunnen plegen -> technieken leren
2. De wil om het te doen -> goed idee om bank te overvallen
De kern van deze theorie: de verhouding tussen positieve definities van wetsovertredingen ten
opzichte van negatieve definities van wetsovertredingen bepaalt of je crimineel gedrag vertoont.
Definities van criminaliteit = hoe kijk je tegen criminaliteit aan.
Positieve definities = aanzetten tot criminaliteit
Negatieve definities = voorkomt criminaliteit
Als iemand veel positieve definities heeft pleegt iemand meer criminaliteit.
Bv: als jij hebt geleerd dat het stoer is om in te breken zul je een positieve definitie hebben bij
inbreken. Hierdoor ga je dit zelf ook eerder doen.
Je leert definities van mensen die voor jou aanzien hebben.
Deze theorie stelt dat een gevangenis geen zin heeft -> je stopt mensen die allemaal crimineel zijn bij
elkaar waardoor je een criminologische leerschool creëert.
Beleid tegen criminaliteit
- Mensen horen veel negatieve definities van criminaliteit vanuit mensen die zij waarderen.
Rolmodellen zorgen voor bewustwording van die negativiteit zoals: ouders, topsporters,
zangers en influencers.
- Een andere manier is mensen niet in aanraking te laten komen met de positieve definities.
4. Differentiële bekrachtigingstheorie
, Een combinatie van differentiële associatie + operant conditioneren.
Differentiële = waarom mensen starten met criminaliteit
Bekrachtiging = waarom mensen stoppen of doorgaan met criminaliteit
Soorten definities:
Positieve = aanzetten tot criminaliteit
Negatieve = voorkomt criminaliteit
Neutraliserende = haalt remmen weg -> jezelf toestemming geven iets te doen wat je eigenlijk niet
oké vindt. Bv: iemand slaan omdat ‘hij het verdiende’
Het is eigenlijk jezelf een excuus geven om het wel te doen.
Mensen starten met criminaliteit door een overschot van positieve en neutraliserende definities van
criminaliteit ten opzichte van negatieve definities.
Je leert definities vanuit je omgeving -> mensen die dichtbij je staan.
Differentiële bekrachtigingstheorie stelt ook dat films, tv, muziek, games en influencers een directe
invloed kunnen hebben op hoe je denkt.
Doorgaan of stoppen van criminaliteit wordt afgewogen door:
5. Straffen
6. Bekrachtiging
Bekrachtiging = beloningen waardoor je doorgaat met het gedrag.
Straffen = alle nadelen waardoor je juist niet wil doorgaan met het gedrag.
Het gaat hierbij niet om de feitelijke bekrachtigingen en straffen, maar om de te verwachtte
bekrachtigingen en straffen!!!
Bv. je denkt dat je wel wegkomt met een kleine diefstal -> wel doen, vaker
Bv. je denkt gepakt te worden met een kleine diefstal -> niet doen
De verwachtingen worden beïnvloedt door je eigen ervaring, verhalen uit omgeving en media.
Beleid om criminaliteit te remmen
- Tegen starten
Minder positieve/neutraliserende definities laten horen.
Meer negatieve definities laten horen.
- Tegen doorgaan
Grotere verwachtingen van straf (niet een hogere straf)
Lagere verwachtingen van beloning (criminelen hun bezittingen afnemen -> pluk-ze wet)
W3
Sociologische theorieën:
Benadering van criminaliteit: de Chicago school -> social disorganisation theorie
Kern van Chicago school = stadsecologie
De Chicago theorie bekijkt hoe de stedelijke ontwikkeling menselijk gedrag beïnvloedt
Social disorganisation theorie = theorie van sociale ontwrichting
3 elementen komen steeds terug in slechte wijken:
7. Armoede
8. Verhuismobiliteit -> weinig investeren in omgeving, weinig sociale contacten in buurt
9. Etnische heterogeniteit -> verschillende etnische groepen wonen door elkaar heen
Criminologie is de wetenschap die criminaliteit vanuit verschillende invalshoeken benadert.
Wat we crimineel gedrag noemen, hangt af van de gevolgen die het gedrag heeft voor zowel de
slachtoffers als de samenleving, van de morele opvattingen, van de publieke opinie en de context
waarin het gedrag plaatsvindt.
Wat als crimineel wordt gedefinieerd kan in de loop van de tijd veranderen.
Decriminaliseren = iets was eerst strafbaar in de wet, maar nu niet meer.
Bv. overspel was vroeger een strafbaar feit, nu niet meer.
Criminaliseren = iets was eerst niet strafbaar, maar nu wel strafbaar gesteld in de wet.
Bv. verkrachting binnen het huwelijk is nu wel strafbaar, vroeger niet.
Criminaliteit kan worden gezien als een sociaal construct = criminaliteit is waarover binnen de
samenleving afspraken zijn gemaakt.
Veel wetenschappers stellen dat criminaliteit simpelweg als gedrag dat strafbaar is gesteld in de
formele wet kan worden definieert.
Klassieke school = het plegen van criminaliteit is uit vrije keuze en vanuit rationele motieven.
Italiaanse school = criminaliteit is aangeboren. Het was objectief vastgesteld. Misdadigers hebben
aangeboren afwijkingen zoals grote oren.
Franse school = oorzaak van criminaliteit is het sociale milieu waarin iemand opgroeit.
Criminologische theorieën
1. Klassieke conditionering
Voorbeeld van de kwijlende hond
Onder normale omstandigheden:
Ongeconditioneerde stimulus = voer
Ongeconditioneerde respons = kwijlen
Neutraal = bel
!! Een hond zal altijd kwijlen wanneer hij eten ruikt
Als een ongeconditioneerde stimulus (voer) wordt gecombineerd met iets wat eerst neutraal was
(bel) dan wordt de neutrale stimulus een geconditioneerde stimulus.
Na trainen:
Ongeconditioneerde stimulus = voer
Geconditioneerde stimulus = bel
Ongeconditioneerde respons = kwijlen
2. Operante conditionering
Het doelgericht aanleren van gedrag door middel van straffen of bekrachtigen.
Bestaat uit 2 basisonderdelen
1. Bekrachtiging
2. Straf
Bekrachtiging = beloningen waardoor je doorgaat met het gedrag.
,Straffen = alle nadelen waardoor je juist niet wil doorgaan met het gedrag.
Deze onderdelen kunnen positief of negatief zijn:
Positief = de toevoeging van een stimulus.
Bv. een toetje krijgen als je je bord leeg eet.
Negatief = het weghalen van een stimulus
Bv. geen huiswerk hoeven maken omdat je een 10 had
Voorbeelden:
Positieve straf = als straf krijg je een pak slaag.
Negatieve straf = als straf wordt je telefoon afgepakt.
Positieve bekrachtiging = als je je eten opeet krijg je een toetje.
Negatieve bekrachtiging = als je een 10 haalt hoef je geen huiswerk te maken.
3. Differentiële associatie theorie
Crimineel gedrag is aangeleerd. Het ontstaat omdat je het ziet in je omgeving en dat na wilt
doen. Om dit te kunnen zijn er 2 dingen nodig:
1. Het delict kunnen plegen -> technieken leren
2. De wil om het te doen -> goed idee om bank te overvallen
De kern van deze theorie: de verhouding tussen positieve definities van wetsovertredingen ten
opzichte van negatieve definities van wetsovertredingen bepaalt of je crimineel gedrag vertoont.
Definities van criminaliteit = hoe kijk je tegen criminaliteit aan.
Positieve definities = aanzetten tot criminaliteit
Negatieve definities = voorkomt criminaliteit
Als iemand veel positieve definities heeft pleegt iemand meer criminaliteit.
Bv: als jij hebt geleerd dat het stoer is om in te breken zul je een positieve definitie hebben bij
inbreken. Hierdoor ga je dit zelf ook eerder doen.
Je leert definities van mensen die voor jou aanzien hebben.
Deze theorie stelt dat een gevangenis geen zin heeft -> je stopt mensen die allemaal crimineel zijn bij
elkaar waardoor je een criminologische leerschool creëert.
Beleid tegen criminaliteit
- Mensen horen veel negatieve definities van criminaliteit vanuit mensen die zij waarderen.
Rolmodellen zorgen voor bewustwording van die negativiteit zoals: ouders, topsporters,
zangers en influencers.
- Een andere manier is mensen niet in aanraking te laten komen met de positieve definities.
4. Differentiële bekrachtigingstheorie
, Een combinatie van differentiële associatie + operant conditioneren.
Differentiële = waarom mensen starten met criminaliteit
Bekrachtiging = waarom mensen stoppen of doorgaan met criminaliteit
Soorten definities:
Positieve = aanzetten tot criminaliteit
Negatieve = voorkomt criminaliteit
Neutraliserende = haalt remmen weg -> jezelf toestemming geven iets te doen wat je eigenlijk niet
oké vindt. Bv: iemand slaan omdat ‘hij het verdiende’
Het is eigenlijk jezelf een excuus geven om het wel te doen.
Mensen starten met criminaliteit door een overschot van positieve en neutraliserende definities van
criminaliteit ten opzichte van negatieve definities.
Je leert definities vanuit je omgeving -> mensen die dichtbij je staan.
Differentiële bekrachtigingstheorie stelt ook dat films, tv, muziek, games en influencers een directe
invloed kunnen hebben op hoe je denkt.
Doorgaan of stoppen van criminaliteit wordt afgewogen door:
5. Straffen
6. Bekrachtiging
Bekrachtiging = beloningen waardoor je doorgaat met het gedrag.
Straffen = alle nadelen waardoor je juist niet wil doorgaan met het gedrag.
Het gaat hierbij niet om de feitelijke bekrachtigingen en straffen, maar om de te verwachtte
bekrachtigingen en straffen!!!
Bv. je denkt dat je wel wegkomt met een kleine diefstal -> wel doen, vaker
Bv. je denkt gepakt te worden met een kleine diefstal -> niet doen
De verwachtingen worden beïnvloedt door je eigen ervaring, verhalen uit omgeving en media.
Beleid om criminaliteit te remmen
- Tegen starten
Minder positieve/neutraliserende definities laten horen.
Meer negatieve definities laten horen.
- Tegen doorgaan
Grotere verwachtingen van straf (niet een hogere straf)
Lagere verwachtingen van beloning (criminelen hun bezittingen afnemen -> pluk-ze wet)
W3
Sociologische theorieën:
Benadering van criminaliteit: de Chicago school -> social disorganisation theorie
Kern van Chicago school = stadsecologie
De Chicago theorie bekijkt hoe de stedelijke ontwikkeling menselijk gedrag beïnvloedt
Social disorganisation theorie = theorie van sociale ontwrichting
3 elementen komen steeds terug in slechte wijken:
7. Armoede
8. Verhuismobiliteit -> weinig investeren in omgeving, weinig sociale contacten in buurt
9. Etnische heterogeniteit -> verschillende etnische groepen wonen door elkaar heen
