het strafrecht
Thyra Janssens
1
,2
,Inhoudsopgave
1. Inleiding ............................................................................................................................. 11
1.1 Materieel en formeel strafrecht ........................................................................................... 11
1.2 De grondwet ......................................................................................................................... 12
1.3 De wet ................................................................................................................................... 12
1.3.1 De betekenis van het begrip ......................................................................................... 12
2 De strafwet ........................................................................................................................ 14
2.1 Het legaliteitsbeginsel ........................................................................................................... 14
2.2 Interpretatie van de strafwet................................................................................................ 14
2.2.1 Letterlijke interpretatie van de strafwet....................................................................... 14
2.2.2 Teleologische interpretatie van de strafwet ................................................................. 15
2.2.3 Analogische interpretatie van de strafwet ................................................................... 15
2.3 Toepassing van de strafwet in de tijd ................................................................................... 16
2.4 Toepassing van de strafwet naar de persoon ....................................................................... 16
2.4.1 Gelijkheidsbeginsel en non-discriminatiebeginsel........................................................ 16
2.4.2 Natuurlijke personen en rechtspersonen ..................................................................... 16
2.4.3 Immuniteit en voorrechten........................................................................................... 17
2.4.4 Schuldonbekwamen ...................................................................................................... 17
2.4.5 Misdrijven die in het buitenland worden gepleegd ...................................................... 17
3 Het misdrijf ........................................................................................................................ 20
3.1 Definitie ................................................................................................................................. 20
3.2 Constitutieve elementen van een misdrijf ........................................................................... 20
3.2.1 Materieel element ........................................................................................................ 20
3.2.2 Moreel element ............................................................................................................ 21
3.2.3 Wederrechtelijkheid ..................................................................................................... 22
3.3 Indeling van de misdrijven .................................................................................................... 22
3.3.1 De wettelijke 3-delige indeling ..................................................................................... 22
3.3.2 Indeling van straffen afgeleid uit de grondwet............................................................. 25
3.3.3 Indeling van misdrijven volgens moreel element : opzettelijke en onopzettelijke
misdrijven...................................................................................................................................... 25
3.3.4 Indeling van straffen volgens uitvoeringswijze ............................................................. 26
3.4 Rechtvaardigingsgronden van een misdrijf .......................................................................... 26
3.4.1 Definitie en kenmerken ................................................................................................ 26
3.4.2 Soorten rechtvaardigingsgronden ................................................................................ 27
3.4.3 Onderscheid met schulduitsluitingsgronden ................................................................ 30
3.4.4 Onderscheid met verschoningsgronden ....................................................................... 30
3
, 3.4.5 Onderscheid met verzachtende omstandigheden........................................................ 30
3.5 Verzachtende omstandigheden ........................................................................................... 30
3.5.1 Definitie en voorwaarden ............................................................................................. 30
3.5.2 Gevolgen van verzachtende omstandigheden ............................................................. 31
3.6 Verschoningsgronden ........................................................................................................... 31
3.6.1 Definitie en voorwaarden ............................................................................................. 31
3.6.2 Overzicht van alle verschoningsgronden ...................................................................... 31
3.7 Verzwarende omstandigheden ............................................................................................. 33
3.7.1 Definitie en voorwaarden ............................................................................................. 33
3.7.2 Soorten verzwarende omstandigheden........................................................................ 33
4 De strafrechtelijke verantwoordelijkheid ............................................................................ 36
4.1 Begrip .................................................................................................................................... 36
4.1.1 Schuld en schuldonbekwaam........................................................................................ 36
4.2 Moreel element van het misdrijf .......................................................................................... 37
4.2.1 Opzet ............................................................................................................................. 37
4.2.2 Onachtzaamheid ........................................................................................................... 38
4.2.3 Schulduitsluitingsgronden............................................................................................. 38
5 De strafbare poging ............................................................................................................ 41
5.1 De strafbare poging .............................................................................................................. 41
5.2 Ter Criminis ........................................................................................................................... 41
5.3 Objectivistische en subjectivistische pogingsleer ................................................................. 42
5.4 Strafbare poging.................................................................................................................... 43
5.4.1 Definitie ......................................................................................................................... 43
5.4.2 Constitutieve elementen van de strafbare poging ....................................................... 43
6 De Strafbare deelneming .................................................................................................... 45
6.1 Definitie ................................................................................................................................. 45
6.1.1 De criteria voor de begrenzing van de strafbare deelneming ...................................... 45
6.2 Mededaderschap en medeplichtige ..................................................................................... 45
6.3 Constitutieve elementen van de strafbare deelneming ....................................................... 46
6.4 Bestraffing van de strafbare deelneming ............................................................................. 46
7 De sanctie .......................................................................................................................... 47
7.1 Overzicht van de sancties ..................................................................................................... 47
7.1.1 Burgerlijke sancties ....................................................................................................... 47
7.1.2 Strafrechtelijke sancties ................................................................................................ 47
7.2 Indeling van de straffen ........................................................................................................ 48
7.2.1 Wettelijke indeling ........................................................................................................ 48
4
, 7.3 Bespreking van de verschillende straffen ............................................................................. 49
7.3.1 Vrijheidsstraffen............................................................................................................ 49
7.3.2 TBR : Ter Beschikkingstelling van de Regering .............................................................. 49
7.3.3 De geldboete ................................................................................................................. 50
7.4 Bijzondere verbeurdverklaring ............................................................................................. 50
7.5 De afzetting ........................................................................................................................... 51
7.6 De ontzetting ........................................................................................................................ 51
7.7 Andere gevolgen ................................................................................................................... 51
7.8 Burgerlijke gevolgen van het misdrijf ................................................................................... 52
7.9 Maatregelen .......................................................................................................................... 53
7.9.1 Internering van geestesgestoorde delinquenten ......................................................... 53
8 De straftoemeting .............................................................................................................. 55
8.1 Algemene beginselen ............................................................................................................ 55
8.1.1 De straf in concreto en de straf in abstracto ................................................................ 55
8.1.2 Modaliteiten van strafoplegging ................................................................................... 55
8.2 De straftoemeting ................................................................................................................. 56
8.2.1 Recidive of herhaling..................................................................................................... 56
8.3 Modaliteiten van strafoplegging ........................................................................................... 57
8.3.1 Principes ........................................................................................................................ 57
8.3.2 Veroordeling met uitstel ............................................................................................... 57
8.3.3 Opschorting van de uitspraak ....................................................................................... 58
8.3.4 probatievoorwaarden .................................................................................................. 58
9 De strafuitvoering............................................................................................................... 60
9.1 Inleiding................................................................................................................................. 60
9.2 Omstandigheden die het verval of tenietgaan van de straffen meebrengen ...................... 60
9.2.1 Amnestie ....................................................................................................................... 61
9.2.2 Genade .......................................................................................................................... 61
9.3 Recht op uitvoering van de straffen ..................................................................................... 62
9.3.1 Vrijheidsstraf ................................................................................................................. 62
9.4 Eerherstel en automatische uitwissing van veroordelingen................................................. 67
9.4.1 Automatische uitwissing art. 619 Sw. ........................................................................... 67
9.4.2 Eerherstel ...................................................................................................................... 67
10 Inleiding ............................................................................................................................. 69
10.1 Wat is criminologie? ............................................................................................................. 69
10.2 Criminaliteitsdefinities .......................................................................................................... 70
10.2.1 De normatieve criminaliteitsdefinitie ........................................................................... 70
5
, 10.2.2 De reactieve criminaliteitsdefinitie ............................................................................... 72
10.3 Criminologie in een geschiedkundig kader ........................................................................... 73
10.3.1 Criminaliteit en het strafrechtsdenken voor de 18e eeuw............................................ 73
10.3.2 Het strafrechtsdenken tijdens het ancien regime ........................................................ 74
10.3.3 Het classicisme tijdens de verlichting ........................................................................... 74
10.3.4 Het positivistisch denken in de 19e eeuw ..................................................................... 75
10.3.5 Het strafrechtsdenken tot de jaren 60 van de 20e eeuw .............................................. 77
10.3.6 Het strafrechtsdenken na de jaren 60 van de 20e eeuw............................................... 80
11. Plaats delict ........................................................................................................................ 82
11.4 Plaats delict ........................................................................................................................... 82
11.5 Politioneel onderzoek ........................................................................................................... 83
11.6 Sporenonderzoek .................................................................................................................. 83
12.Dactyloscopie........................................................................................................................ 85
12.1 Inleiding................................................................................................................................. 85
12.2 Geschiedenis ......................................................................................................................... 85
12.3 Galton : De 3 grondslagen van vingerafdrukken................................................................... 86
12.3.1 Grondslag 1 : uniciteit ................................................................................................... 86
12.3.2 Grondslag 2 : Onveranderbaar...................................................................................... 86
12.3.3 Grondslag 2 : classificatiemogelijkheid ......................................................................... 86
12.4 Handpalmsporen................................................................................................................... 87
12.5 Criminalistisch belang van vingersporen .............................................................................. 88
12.6 Vingersporenonderzoek........................................................................................................ 88
12.7 Classificatie en identificatiesystemen in België .................................................................... 90
12.8 DNA ....................................................................................................................................... 92
12.9 Dental .................................................................................................................................... 92
13 . Lijkschouwing ................................................................................................................... 93
13.1 Lijkschouwing ........................................................................................................................ 93
13.2 Procedure na overlijden........................................................................................................ 94
13.2.1 Uitwendige lijkschouwing ............................................................................................. 96
13.3 Postmortale verschijnselen ................................................................................................... 96
13.3.1 Onmiddellijke postmortale verschijnselen ................................................................... 96
13.3.2 Vroege postmortale verschijnselen .............................................................................. 97
13.3.3 Late postmortale verschijnselen : na ± 3 dagen ........................................................... 98
13.4 Forensische entomologie .................................................................................................... 100
13.5 Forensische meteorologie................................................................................................... 100
13.6 Vergiftiging .......................................................................................................................... 100
6
, 13.7 verstikking – asfyxie ............................................................................................................ 101
13.8 Verhanging .......................................................................................................................... 102
14 . Seriemoordenaars .......................................................................................................... 103
14.1 Inleiding............................................................................................................................... 103
14.2 Kenmerken van een seriemoordenaar ............................................................................... 103
14.3 MO : Modus Operandi ........................................................................................................ 104
16. Forensische psychologie ................................................................................................... 106
16.1 Inleiding............................................................................................................................... 106
16.2 Persoonlijkheidsstoornissen ............................................................................................... 107
16.2.1 Algemene kenmerken ................................................................................................. 107
16.2.2 Soorten persoonlijkheidsstoornissen.......................................................................... 108
16.2.3 Antisociale persoonlijkheidsstoornis .......................................................................... 109
16.3 Psychopathie ....................................................................................................................... 110
16.3.1 Ontwikkelingsperspectief ........................................................................................... 112
16.4 Implicaties ........................................................................................................................... 113
16.5 Toepassing : politionele context ......................................................................................... 114
16.5.1 GAC.............................................................................................................................. 114
16.5.2 Profielanalyse .............................................................................................................. 114
16.5.3 Verhoren kwetsbare gedachten/personen................................................................. 115
7
,8
,Strafrecht
9
, Bronnen van het
Strafrecht
Deel a
10