Begrippen van de sportkinesitherapie
Mondeling examen adhv casus (letsel, klinisch redeneren, behandeling, differentiaaldiagnose)
Hoofdstuk 1: situering vak en klinisch redeneren
Domein van de kinesitherapie – klinisch redeneren schema - beslismomenten
6 beslismomenten:
- Is deze P op juiste plek?
- Hypothesestelling
- Kinesitherapeutische diagnostiek
- Kine werkzaam/veilig bij deze P?
- Behandelplan: kine beste oplossing?
- Is P klaar om activiteiten veilig te hervatten?
Wat is klinisch redeneren eigenlijk?
Op basis van vragen een soort besluit kunnen trekken. Het is een denkproces waarbij je bepaalde
beslissingen moet nemen.
Redeneren volgens Van Daele: eigen mening ontwikkelen op basis van feiten en veronderstellingen
→ welke 2 vragen kunnen we als T dan stellen? ‘waar denk je aan’ + ‘waarom denk je eraan’
(=hypothese formuleren)
→ Hoe zeker zijn we hiervan? Wat moeten we nog meer weten?
Casusvoorbeeld
“Jules controleert een bal in de lucht op de borst en wil bij het neerkomen meteen in een andere
richting vertrekken. Op het moment dat hij wil vertrekken zakt hij echter door zijn knie. Dit moment
van door zijn knie zakken is samen gegaan met een hoorbare ‘plop’ en zeer veel pijn. Meteen na het
voorval treedt er een aanzienlijke zwelling op ter hoogte van zijn kniegewricht. Tegen de avond is er
ook een duidelijke hemartrose zichtbaar en heeft Jules nog steeds last van pijn en een gevoel van
instabiliteit ter hoogte van zijn knie.”
1) Waar denk je aan: unhappy triad (= verstuiking m.b.t. anterior cruciate ligament (ACL),
medial meniscus and tibial (medial) collateral ligament)
2) Waarom denk ik eraan? De klachten + ontstaansmechanisme
3) Hoe zeker ben ik ervan? 70-80%
4) Waar denk ik nog aan? Zuivere voorste kruisband door de beweging, geluid en gevoel dat de
P heeft; mediale meniscus in combinatie met voorste kruisband letsel; etc.
Type 1 proces VS type 2 proces van klinisch redeneren
Denken dat we het herkend hebben OFWEL denken we het niet/of weten we het niet. Als je denkt dat
je het herkend hebt dan in type 1 redeneerproces (Ix = investigation = testen etc.). Als je het niet
herkent dan type 2 (duurt langer; trager), dan ga je hypotheses nagaan en de waarschijnlijkheid ervan
aanpassen om zo te komen aan een werkdiagnose (overschakeling naar type 1). Systeem 1 hangt
samen met buikgevoel en gaat veel sneller. Probeer een goeie balans te vinden tussen systeem 1 en
systeem 2. (Zie onderstaand schema).
,Systeem 1 = niet analytsich, automatisch en onbewust (=intuïtief)
-> Herkenning obv cues en patronen die opgeslagen zijn in het geheugen
Systeem 2 = analytisch, gecontroleerd en bewust (hypothetico-deductief redeneren)
-> In nieuwe of complexe situaties, Thinking about thinking
➔ Beide systemen bestaan naast elkaar en doelen soms ook op het verschil tussen experts VS
novices (=iemand die nieuw is in bepaalde situatie)
SYSTEEM 2 SYSTEEM 1
Maturatie – klinisch redeneren
a) Reduced (guessing): beperkte pathologie-/klinische symptomen-/manifestaties-kennis
b) Dispersed (hypothetical deductive): toegenomen kennis, maar nog geen patronen
herkennen. De hypotheses afzonderlijk testen.
c) Elaborated causal (HD): uitgebreide kennis, een idee van causale verbanden. De hypotheses
afzonderlijk testen.
d) Scheme (scheme inductive): uitgebreide kennis, DD’s, belangrijke voorspellers kennen.
Efficiënt en grote waarschijnlijkheid op correcte diagnose.
e) Scripts (pattern recognition): uitgebeide kennis, belangrijke voorspellers, DD’s,
patroonherkenning. Grote accuraatheid in het stellen van correcte diagnose.
, Beginner: veel hypotheses testen om niks te missen. We
kunnen nog niet goed vooruit/in patronen denken. We
verzamelen dus veel data. Accuraatheid van diagnose ligt
laag.
Expert: forward thinking en minder hypothese testen
omdat we patronen herkennen.
Data verzamelen mag je koppelen aan de pijl van
hypothese testing. Diagnostische accuraatheid aan de
‘patronen herkenen’ pijl.
Hypothetico deductief redeneren
Van een algemene regel/theorie gaan we naar een specifieke en logische conclusie.
Oorspronkelijke voorwaarden A + B zijn correct; dan conclusie C ook.
Iets geldt voor bepaalde groep algemeen; dan geldt dat voor iedereen in die groep.
➔ Op aanname een specifieke conclusie bekomen, maar dit is niet altijd onfeilbaar. Nadelen: lijst
van DD nooit volledig en DD zal niet vaak herleid kunnen worden naar 1 mogelijke diagnose.
Toegepast op kine:
▪ algemene regel: bij letsel A komt symptoom B voor
▪ observatie: sympt B komt niet voor
▪ conclusie: letsel A is niet de diagnose
Inductief redeneren
Van een specifieke observatie naar een algemene conclusie.
➔ Nadelen: conclusie is waarschijnlijkheid en geen zekerheid. Je bent nooit zeker dat alle
symptomen verzameld zijn. Mogelijks symptomen die conclusie onzeker maken (niet bij
patroon passen).
Toegepast op kine:
▪ observatie: symp A/B/C komt voor
▪ conclusie: letsel A is de diagnose
Diagnostische fouten
✓ 10-15% van de diagnoses zijn fout
✓ Er zijn meerdere oorzaken van de fouten
✓ Kan zowel fout zijn bij type 1 als 2 (ook bij experts maar dan andere soort fouten)
Er bestaan cognitieve biases: hoe ons denken wordt beïnvloed door vooraannames
(Deze biases kunnen we nooit volledig gaan uitsluiten).
, Aggregate: we hebben richtlijn en denken dat P atyisch is, dus we gaan niet de richtlijn volgen.
vb. we denken P atypisch en er is geen indicatie voor RX (Ottowa Ankle Rules) en dan toch RX nemen.
Anchoring: obv vooraannames van P omdat die op specifieke manier binnenkomt -> we denken direct
aan een bepaalde diagnose door de klachten waarmee P binnenkomt.
vb. een oude man met abnormaal gangpatroon waarbij we direct denken aan artrose (terwijl het
misschien iets anders is). Het gaat over je 1e intuïtie = secundair syndroom van musculoskeltale pijn.
We leggen de focus op achterliggende MSK pijn en missen mssn neuro probleem.
Ascertainment: we passen stereotypering toe bij mensen omdat we eigenschappen gaan toewijzen.
We hebben een verwachtingspatroon die je diagnose kan beïnvloeden.
vb. Voetballer met probleem en we denken direct aan voetballetsel ipv kanker.
Als je weet dat de
bias er is, dan kan je
er iets aan doen. Bewust zijn van de mogelijkheden die je zelf hebt om gebiast te zijn.
Denken over het Motivation to change kan je doen door soort van actieplan.
nadenken =
metacognitieve Probeer dit plan vol te houden.
awerness
Metacognitive awareness (=denken over het denken)
✓ Te snel tot diagnose komen? Door overzelfzekerheid of anchoring
✓ Reeds doorverwezen door andere kine naar mij? Ascertainment bias, medical shopper?
✓ Rode vlaggen gemist? Door overzelfzekerheid, search satisfaction, etc.
Zie onderaan deze pagina voor de screening van rode vlaggen.*
Action plan
Tegen dat je expert bent, heb je misschien minder vragen nodig dan vroeger (bij anamnese)
Mondeling examen adhv casus (letsel, klinisch redeneren, behandeling, differentiaaldiagnose)
Hoofdstuk 1: situering vak en klinisch redeneren
Domein van de kinesitherapie – klinisch redeneren schema - beslismomenten
6 beslismomenten:
- Is deze P op juiste plek?
- Hypothesestelling
- Kinesitherapeutische diagnostiek
- Kine werkzaam/veilig bij deze P?
- Behandelplan: kine beste oplossing?
- Is P klaar om activiteiten veilig te hervatten?
Wat is klinisch redeneren eigenlijk?
Op basis van vragen een soort besluit kunnen trekken. Het is een denkproces waarbij je bepaalde
beslissingen moet nemen.
Redeneren volgens Van Daele: eigen mening ontwikkelen op basis van feiten en veronderstellingen
→ welke 2 vragen kunnen we als T dan stellen? ‘waar denk je aan’ + ‘waarom denk je eraan’
(=hypothese formuleren)
→ Hoe zeker zijn we hiervan? Wat moeten we nog meer weten?
Casusvoorbeeld
“Jules controleert een bal in de lucht op de borst en wil bij het neerkomen meteen in een andere
richting vertrekken. Op het moment dat hij wil vertrekken zakt hij echter door zijn knie. Dit moment
van door zijn knie zakken is samen gegaan met een hoorbare ‘plop’ en zeer veel pijn. Meteen na het
voorval treedt er een aanzienlijke zwelling op ter hoogte van zijn kniegewricht. Tegen de avond is er
ook een duidelijke hemartrose zichtbaar en heeft Jules nog steeds last van pijn en een gevoel van
instabiliteit ter hoogte van zijn knie.”
1) Waar denk je aan: unhappy triad (= verstuiking m.b.t. anterior cruciate ligament (ACL),
medial meniscus and tibial (medial) collateral ligament)
2) Waarom denk ik eraan? De klachten + ontstaansmechanisme
3) Hoe zeker ben ik ervan? 70-80%
4) Waar denk ik nog aan? Zuivere voorste kruisband door de beweging, geluid en gevoel dat de
P heeft; mediale meniscus in combinatie met voorste kruisband letsel; etc.
Type 1 proces VS type 2 proces van klinisch redeneren
Denken dat we het herkend hebben OFWEL denken we het niet/of weten we het niet. Als je denkt dat
je het herkend hebt dan in type 1 redeneerproces (Ix = investigation = testen etc.). Als je het niet
herkent dan type 2 (duurt langer; trager), dan ga je hypotheses nagaan en de waarschijnlijkheid ervan
aanpassen om zo te komen aan een werkdiagnose (overschakeling naar type 1). Systeem 1 hangt
samen met buikgevoel en gaat veel sneller. Probeer een goeie balans te vinden tussen systeem 1 en
systeem 2. (Zie onderstaand schema).
,Systeem 1 = niet analytsich, automatisch en onbewust (=intuïtief)
-> Herkenning obv cues en patronen die opgeslagen zijn in het geheugen
Systeem 2 = analytisch, gecontroleerd en bewust (hypothetico-deductief redeneren)
-> In nieuwe of complexe situaties, Thinking about thinking
➔ Beide systemen bestaan naast elkaar en doelen soms ook op het verschil tussen experts VS
novices (=iemand die nieuw is in bepaalde situatie)
SYSTEEM 2 SYSTEEM 1
Maturatie – klinisch redeneren
a) Reduced (guessing): beperkte pathologie-/klinische symptomen-/manifestaties-kennis
b) Dispersed (hypothetical deductive): toegenomen kennis, maar nog geen patronen
herkennen. De hypotheses afzonderlijk testen.
c) Elaborated causal (HD): uitgebreide kennis, een idee van causale verbanden. De hypotheses
afzonderlijk testen.
d) Scheme (scheme inductive): uitgebreide kennis, DD’s, belangrijke voorspellers kennen.
Efficiënt en grote waarschijnlijkheid op correcte diagnose.
e) Scripts (pattern recognition): uitgebeide kennis, belangrijke voorspellers, DD’s,
patroonherkenning. Grote accuraatheid in het stellen van correcte diagnose.
, Beginner: veel hypotheses testen om niks te missen. We
kunnen nog niet goed vooruit/in patronen denken. We
verzamelen dus veel data. Accuraatheid van diagnose ligt
laag.
Expert: forward thinking en minder hypothese testen
omdat we patronen herkennen.
Data verzamelen mag je koppelen aan de pijl van
hypothese testing. Diagnostische accuraatheid aan de
‘patronen herkenen’ pijl.
Hypothetico deductief redeneren
Van een algemene regel/theorie gaan we naar een specifieke en logische conclusie.
Oorspronkelijke voorwaarden A + B zijn correct; dan conclusie C ook.
Iets geldt voor bepaalde groep algemeen; dan geldt dat voor iedereen in die groep.
➔ Op aanname een specifieke conclusie bekomen, maar dit is niet altijd onfeilbaar. Nadelen: lijst
van DD nooit volledig en DD zal niet vaak herleid kunnen worden naar 1 mogelijke diagnose.
Toegepast op kine:
▪ algemene regel: bij letsel A komt symptoom B voor
▪ observatie: sympt B komt niet voor
▪ conclusie: letsel A is niet de diagnose
Inductief redeneren
Van een specifieke observatie naar een algemene conclusie.
➔ Nadelen: conclusie is waarschijnlijkheid en geen zekerheid. Je bent nooit zeker dat alle
symptomen verzameld zijn. Mogelijks symptomen die conclusie onzeker maken (niet bij
patroon passen).
Toegepast op kine:
▪ observatie: symp A/B/C komt voor
▪ conclusie: letsel A is de diagnose
Diagnostische fouten
✓ 10-15% van de diagnoses zijn fout
✓ Er zijn meerdere oorzaken van de fouten
✓ Kan zowel fout zijn bij type 1 als 2 (ook bij experts maar dan andere soort fouten)
Er bestaan cognitieve biases: hoe ons denken wordt beïnvloed door vooraannames
(Deze biases kunnen we nooit volledig gaan uitsluiten).
, Aggregate: we hebben richtlijn en denken dat P atyisch is, dus we gaan niet de richtlijn volgen.
vb. we denken P atypisch en er is geen indicatie voor RX (Ottowa Ankle Rules) en dan toch RX nemen.
Anchoring: obv vooraannames van P omdat die op specifieke manier binnenkomt -> we denken direct
aan een bepaalde diagnose door de klachten waarmee P binnenkomt.
vb. een oude man met abnormaal gangpatroon waarbij we direct denken aan artrose (terwijl het
misschien iets anders is). Het gaat over je 1e intuïtie = secundair syndroom van musculoskeltale pijn.
We leggen de focus op achterliggende MSK pijn en missen mssn neuro probleem.
Ascertainment: we passen stereotypering toe bij mensen omdat we eigenschappen gaan toewijzen.
We hebben een verwachtingspatroon die je diagnose kan beïnvloeden.
vb. Voetballer met probleem en we denken direct aan voetballetsel ipv kanker.
Als je weet dat de
bias er is, dan kan je
er iets aan doen. Bewust zijn van de mogelijkheden die je zelf hebt om gebiast te zijn.
Denken over het Motivation to change kan je doen door soort van actieplan.
nadenken =
metacognitieve Probeer dit plan vol te houden.
awerness
Metacognitive awareness (=denken over het denken)
✓ Te snel tot diagnose komen? Door overzelfzekerheid of anchoring
✓ Reeds doorverwezen door andere kine naar mij? Ascertainment bias, medical shopper?
✓ Rode vlaggen gemist? Door overzelfzekerheid, search satisfaction, etc.
Zie onderaan deze pagina voor de screening van rode vlaggen.*
Action plan
Tegen dat je expert bent, heb je misschien minder vragen nodig dan vroeger (bij anamnese)
