Begrippenlijst Gezondheidspsychologie
Aangeleerde hulpeloosheid (Seligman): het verschijnsel waarbij een mens of dier geleerd heeft dat
hij geen invloed kan uitoefenen op de gebeurtenissen die hem overkomen.
Appraisal: inschatting van de situatie.
Primaire appraisal: inschatting relevantie/ernst van de gebeurtenissen.
Secundair: inschatting coping mogelijkheden.
Arts-patiënt relatie: de manier waarop de arts met de patiënt een gesprek voert kan van groot
belang zijn op het herstel van de patiënt.
Attitude: je attitude is het verwachte voordeel van het uitvoeren van een bepaald gedrag.
Affectieve attitude: gaat over gevoelens en emoties. Cognitieve attitude: over wat individuen weten
en geloven.
Attributie (Synoniem = verklaren): Interpreteren in termen van oorzaak. Attributietheorie van
Heider: mensen willen gebeurtenissen begrijpen en verklaren geeft gevoel van controle.
Autonomie: Het recht of de mogelijkheid van een mens of patiënt om zelf te bepalen wat er met
hem/haar moet gaan gebeuren.
Burn-out: Een burn-out is het gevolg van langdurige stressklachten die steeds erger geworden zijn en
waaraan je te weinig aandacht hebt besteed.
Cognitie: Processen die betrokken zijn bij het verwerven en verwerken van informatie (wat mensen
denken).
Common Sense Model (Synoniem = Self
Regulatory model of Illness van Leventhal):
dit model beschrijft de gedachten die
mensen hebben over de ziektepercepties
van ziekte. 5 dimensies van ziekteperceptie:
1. Identiteit
2. Consequenties
3. Oorzaak
4. Tijdsverloop
5. Beheersbaarheid
Controle: controle hebben over je eigen
lichaam, gedachten, gevoelens etc.
Coping: hoe men omgaat met stress om de gevolgen hiervan te verminderen.
Soorten coping:
- Probleemgericht = gericht op het probleem, bv. eisen van de omgeving verlagen.
- Emotiegericht = afleiding van het probleem, bv. sporten, tv-kijken, muziek luisteren etc.
- Actief = mensen zetten zich actief in om het herstel te versnellen na bv. trauma
- Passief = mensen laten de situatie voor wat het is en hebben het geaccepteerd. Mensen
blijven hierdoor ‘stil staan’ in het herstelproces wat weer stress op kan leveren.
Aangeleerde hulpeloosheid (Seligman): het verschijnsel waarbij een mens of dier geleerd heeft dat
hij geen invloed kan uitoefenen op de gebeurtenissen die hem overkomen.
Appraisal: inschatting van de situatie.
Primaire appraisal: inschatting relevantie/ernst van de gebeurtenissen.
Secundair: inschatting coping mogelijkheden.
Arts-patiënt relatie: de manier waarop de arts met de patiënt een gesprek voert kan van groot
belang zijn op het herstel van de patiënt.
Attitude: je attitude is het verwachte voordeel van het uitvoeren van een bepaald gedrag.
Affectieve attitude: gaat over gevoelens en emoties. Cognitieve attitude: over wat individuen weten
en geloven.
Attributie (Synoniem = verklaren): Interpreteren in termen van oorzaak. Attributietheorie van
Heider: mensen willen gebeurtenissen begrijpen en verklaren geeft gevoel van controle.
Autonomie: Het recht of de mogelijkheid van een mens of patiënt om zelf te bepalen wat er met
hem/haar moet gaan gebeuren.
Burn-out: Een burn-out is het gevolg van langdurige stressklachten die steeds erger geworden zijn en
waaraan je te weinig aandacht hebt besteed.
Cognitie: Processen die betrokken zijn bij het verwerven en verwerken van informatie (wat mensen
denken).
Common Sense Model (Synoniem = Self
Regulatory model of Illness van Leventhal):
dit model beschrijft de gedachten die
mensen hebben over de ziektepercepties
van ziekte. 5 dimensies van ziekteperceptie:
1. Identiteit
2. Consequenties
3. Oorzaak
4. Tijdsverloop
5. Beheersbaarheid
Controle: controle hebben over je eigen
lichaam, gedachten, gevoelens etc.
Coping: hoe men omgaat met stress om de gevolgen hiervan te verminderen.
Soorten coping:
- Probleemgericht = gericht op het probleem, bv. eisen van de omgeving verlagen.
- Emotiegericht = afleiding van het probleem, bv. sporten, tv-kijken, muziek luisteren etc.
- Actief = mensen zetten zich actief in om het herstel te versnellen na bv. trauma
- Passief = mensen laten de situatie voor wat het is en hebben het geaccepteerd. Mensen
blijven hierdoor ‘stil staan’ in het herstelproces wat weer stress op kan leveren.
