samenvatting sociale economie

Sociale economie
Opdracht: 11/05

1. Inleiding
- Sociale economie => bijdrage leveren
- Maatschappelijke vraagstukken
 Loonvorming
 Inkomensverdeling
 Arbeidsgeschillen
 Ontgroening en vergrijzing van de bevolking
 Sociale zekerheid
 Werkloosheid
 Milieuvervuiling vs economische groei en welvaart

Sociale economie


- Halverwege jaren 90
- Oprichters VOSEC = het vlaams overleg, sociale economie

= bestaat uit een verscheidenheid van bedrijven en initiatieven die in hun doelstellingen de
realisatie van bep maatschappelijke meerwaarde vooropstellen en basisprincipes
respecteren
 Voorrang van arbeid op kapitaal
 Kwaliteit
 Duurzaamheid

Beleidskader (ter info)
- Tewerkstelling
- Kansengroepen
- Maatschappelijk en ecologisch
- Volwaardige job
- Hilde crevits

Waar werken en wie?
- Grote diversiteit aan ondernemingen
 Kringloopwinkels
 Seniorenzorg
 Groenwerkers
- Meer dan 24 000 mensen uit kansengroepen
- Sociale economie wil ook ondernemerschap zelf aanpakken

,2. Determinanten van loonvorming
2.1. Begrippen
- 3 productiefactoren: natuur, arbeid en kapitaal
- Productieproces
- Grond => rente=> kapitaal => intrest => arbeid => loon
- Loon = vergoeding werkgever vr arbeidsprestatie werknemer
- Arbeidsinkomen = loon en inkomen uit zelfstandige arbeid

- Arbeidsloon:
 Basisloon
 Geen aanvullende vergoedingen
 Geen voordelen (vervoer, maaltijd)

 Bruto-en nettoloon
Van bruto nr netto
 Jobstudent: bruto ong gelijk aan netto
 2,71% tov 13,07% RSZ!!!
 Brutoloon – RSZ = belastbaar loon
 Belastbaar loon – Bedrijfsvoorheffing = nettoloon

 Bezoldiging: loon, wedde, salaris
 Loon :arbeider
 Wedde: bediende
 Salaris: kaderleden
 Arbeidsinkomen: ook het inkomen uit zelfstandige arbeid (hoofd-en bijberoep)

- Nominaal loon = geldsom (vb 2000euro op rekening)

- Reëel loon = koopkracht = hoeveelheid goederen kan kopen (vb hvl tomaten je kan
kopen met 2000 euro op die moment)
 Uitgedrukt door een indexcijfer
 Indexcijfer reëel loon= loonindexcijfer/prijsindexcijfer

- Conventioneel loon
 Loonbarema’s : tabel met brutolonen. Als je ouder bent, verdien je meer.
 Cao: collectieve arbeidsovereenkomst!!! Ex!!
 Sectorale paritaire comités
 Effectieve loon
 Sociale bijdragen, fiscale voorheffingen
 Aanvullende elementen: premies, voordelen in natura (vb concierge woning)

- Werknemer: looninkomen
- Werkgever:loonkost
 Brutoloon + werkgeversbijdrage RSZ + andere compensaties zoals vervoer

, - RSZ = rijksdienst voor sociale zekerheid => zorgt vr 3 zaken
 Vervanginsinkomen
 Aanvulling inkomen (vb sociale lasten => kinderen)
 bijstandsuitkeringen
- Rechtstreekse loon = brutoloon – RSZ
- Onrechtstreekse loon = werkgeversbijdrage RSZ + werknemersbijdrage RSZ

2.2. loontheorieën (kunnen vergelijken en zien hoe het vandaag is)
2.2.1. lonen in functie van het levensminimum

- klassieke loontheorieën
 vraag en aanbod
 reële lonen

 adam smith
 levensminimum
 vraag: loonfonds, vergoeding productiefactor arbeid
 aanbod: evolutie van de totale bevoking
 lonen stijgen?
o Loonfonds sneller groeit dan arbeidsaanbod
o Toenemende arbeidsproductiviteit dmv arbeidsverdeling

 David ricardo
 Productiefactor arbeid
o Natuurlijke prijs = levensminimum
o Marktprijs = vraag en aanbod arbeidskrachten

Adam smith (1723-1790)

- Hij zegt enkel het levensminimum nodig
- Vraag nr arbeid is werkgever!!!
- Werknemer biedt arbeid aan!!!
= lonen zijn afh v vraag en aanbod op arbeidsmarkt
 Benedengrens
 Vraag=afh v loonfonds => zo laag mogelijk
 Aanbod = afh v/d evolutie van de totale bevolking
 Lonen stijgen indien het loonfonds sneller groeit dan het arbeidsaanbod of bij
toenemende arbeidsproductiviteit

David Ricardo (1772-1823)
 Arbeid heeft een natuurlijke prijs en een marktprijs
 De groei van het aantal arbeidskrachten brengt de 2 prijzen in evenwicht

, - Productiefactor arbeid 2 waarden: natuurlijke prijs en marktprijs

- Natuurlijke prijs: levensminimum dat nodig was vr het in standhouden het aantal
arbeidskrachten

- Marktprijs: wat werkelijk betaald werd vr arbeid en afhing van vraag nr en aanbod
van arbeidskrachten


- De marktprijs (L1) kon afwijken van de natuurlijke prijs (L2), maar Ricardo meende
dat de groei van het aantal arbeidskrachten de twee prijzen in evenwicht zou
brengen. Verklaring?
- Het aanbod van arbeid komt van de werknemer en is afhankelijk van de evolutie van
de totale bevolking, die voortdurend toeneemt = verschuiving van de aanbodcurve
naar rechts.
- De vraag naar arbeid komt van de werkgever en is afhankelijk van het loonfonds, het
bedrag dat de werkgever beschikbaar houdt voor de vergoeding van de
productiefactor arbeid, een bedrag dat nagenoeg niet verandert.
- De vraag naar arbeid verandert niet, terwijl het aanbod gestadig toeneemt
(aanbodcurve verschuift naar rechts bij gelijkblijvende vraagcurve). Dit resulteert in
een daling van de marktprijs van de arbeid tot op het niveau van het levensminimum
(L2).


Ferdinand lassale (1825-1864)
 Ijzeren loonwet
 Loon niet hoger dan minimumkosten van het levensonderhoud
 Loonniveau stijgt => welstand neemt toe => meer kinderen => bevolking neemt
toe => arbeidsaanbod neemt toe => loonpeil daalt => loon beneden
bestaansminimum => bevolking vermindert => arbeidsaanbod daalt => lonen
stijgen