Samenvatting ontwerp & vormleer eerste jaar

Ontwerp en vormleer: semester 1
1. Inspiratie

Is overal te vinden!

Saul Bass, Why Man Creates (1968)
Hij verkent de wereld van de creativiteit en zoekt naar een
verklaring waarom mensen
creëren, ook hoe creativiteit werkt, wat er kan fout lopen en wat
niet.

2. Architectuur en communicatie

Semiotiek
= studie van het karakter, het ontstaan en het gebruik van tekens
en tekensystemen
= tekenleer

 Semiotiek omvat:
1. Semantiek = betekenis van tekens.
2. Pragmatiek = gebruik van tekens.
3. Syntaxis = onderlinge verhouding van tekens.

 Semiotiek = tekenleer! (3 soorten tekens)

1. Index = teken verwijst naar een ander object op basis van een
duidelijk inhoudelijk verband. (vb. rook & vuur)

2. Icoon = teken verwijst naar een ander object op basis van een
duidelijk vormelijke
overeenkomst of gelijkenis. (vb. kaart en landschap)

3. Symbool = relatie tussen teken en beteknis berust op afspraken,
conventies
(vb. verkeersborden)


 Semiotiek & (interieur)vormgeving

o Relatie tussen vormen onderling
- inhoudelijk, vormelijk, conventioneel (index, icoon, symbool)
- vormbegrippen, ordeningsprincipes, composities!

o Vormgeving als taal
- inhoudelijk, vormelijk, conventioneel (semantiek, pragmatiek,
syntaxis)
- communicatie – betekenis – interpretatie

,Communicatie
 Communicatiemodel




- Zender: vormgever, ontwerper
- Ontvanger: gebruiker, bewoner, bezoeker
- Kanalen: zintuigelijke waarnemingen
- Filters, ruis, code: kennis, context, socio-culturele achtergrond
- Boodschap: vormgeving zelf, of de beleving van de vormgeving
(deze kan beïnvloedt worden door ruis)

 SMCR-model (Model of Communication)




° Architectuur kan zowel de boodschap als kanaal zijn!

 Verschillende interpretaties
1. Intentie = betekenis van de auteur
- Code – De-code ( context, cultuur )
- Denotatie – Connotatie ( teken vs. Interpretatie )
- Studium – Punctum ( Roland Barthes, post-structuralisme )


° Denotatie: Klein zwart jongetje, met een soort van
patvinderoutfit aan.
° Connotatie: Omdat we de verhalen kennen, denken we dat dit
een kindsoldaat is. Het is het gene dat ons raakt aan dit beeld.



° Denotatie: Verschillende harten met het ras erop.

, ° Connotatie: Kleuren verwijzen naar een ras. Wil aanotonen dat
we allemaal
hetzelfden zijn
2. Perceptie
= De betekenis van de kijker.

- Het zijn aspecten die de psychologie van de perceptie uitleggen,
een
bepaalde combinatie van elementen kan een beeld vervormen.


Perceptie = proces
1. Waarneming: “zintuigelijke waarneming”
= proces van verwerven, interpreteren,
selecteren en organiseren van zintuigelijke
informatie.

2. Cognitie: “kennis, idee, overtuiging”
= proces van leren, herinneren, denken,
interpreteren, geloven, probleem-oplossen

3. Emotie: “innerlijke beleving, gevoel”
= bewust/ onbewust
= persoonlijk/ interpersoonlijk (sociaal)


3. Plek en plekwaarde
 Betekenis – Beleving – Emotie

Plekwaarde (sfeer en beleving)
= De waarde van een plek
= De sfeer van een plek
= De beleving van een plek
= Wat je raakt aan een plek (“punctum”)
= Emotionele impact van een plek

Plek
= Perceptie van een ruimtelijk geheel van elementen die samen
voor een bepaalde sfeer, een bepaalde beleving, een bepaalde
emotionele impact zorgen.

 Afhankelijk van de schaal!

Plek vastleggen/duiden?
- Vanuit psychologie van de ruimte
- Door grenzen aan te geven
- Door af te sluiten / af te bakenen / te overkoepelen
- Door verbanden te leggen
- Door gestalt