Ongebaande paden H2 t/m 4 – Paul van der Aa
Hoofdstuk 2 – Sociale inclusie van kwetsbare burgers
1.1 Het begrip sociale inclusie
Sociale in- en uitsluiting vormen een complex begrippenpaar.
De definitie van Levitas;
Hij omschrijft in- en uitsluiting als een proces dat in meerdere dimensies kan
plaatsvinden: via werk en via andere sociale activiteiten.
Sociale uitsluiting is zowel een individueel als een maatschappelijk vraagstuk.
In- en exclusieprocessen kunnen op macro, meso en microniveau onderzocht worden:
Macroniveau; via instituties, herverdelingsmechanismen, sociale structuren en
dominante culturele normen en waarden.
Mesoniveau; door het functioneren van sociale netwerken en organisaties en
selectiemechanismen die bepalen wie er wel en niet ‘bij hoort’.
Microniveau; door relaties tussen burgers binnen hun persoonlijke en professionele
netwerken.
Visie van het lectoraat op het onderzoek naar in en uitsluiting;
Het lectoraat vindt het belangrijk om in het onderzoek rekening te ouden met
structurele maatschappelijke oorzaken op macro en mesoniveau.
Het lectoraat kijkt in eigen onderzoek vooral naar de rol die het individuele handelen
van betrokken actoren speelt in processen van in- en uitsluiting.
Het lectoraat beschouwt sociale inclusie samengevat als een wederkerig proces, dat
op meerdere niveaus en dimensies plaatsvindt.
1.1.1 Sociale inclusie als subjectief begrip
We leven in een ‘superdiverse’, geïndividualiseerde samenleving, waarin normen over
wenselijke vormen van sociale uitsluiting uiteenlopen.
4 mogelijk botsende perspectieven op gewenste vormen van sociale inclusie zijn te
onderscheiden;
1. Het perspectief van (kwetsbare) burgers op hun eigen sociale inclusie in relatie tot
gewenste kwaliteit van leven;
2. Het perspectief van (voor kwetsbare burgers relevante) sociale netwerken zoals,
organisaties, peergroups, buurten, gezinnen, scholen, etc.;
3. Het perspectief op inclusie van de (lokale) overheid, dat zich uit in sociaal beleid;
4. Het perspectief van de professionals die aan inclusievraagstukken werken.
Onderzoekers die sociale uitsluiting onderzoeken kunnen al dan niet rekening houden met
deze pluriformiteit.
Het Sociaal Cultureel Planbureau; Kiest voor een geobjectiveerde maat voor
uitsluiting. Ze spreken van uitsluiting op individueel niveau als iemand een
achterstand heeft op 2 of meer van de volgende terreinen;
- Op materieel gebied
- Op het gebied van toegang tot sociale grondrechten
1
Hoofdstuk 2 – Sociale inclusie van kwetsbare burgers
1.1 Het begrip sociale inclusie
Sociale in- en uitsluiting vormen een complex begrippenpaar.
De definitie van Levitas;
Hij omschrijft in- en uitsluiting als een proces dat in meerdere dimensies kan
plaatsvinden: via werk en via andere sociale activiteiten.
Sociale uitsluiting is zowel een individueel als een maatschappelijk vraagstuk.
In- en exclusieprocessen kunnen op macro, meso en microniveau onderzocht worden:
Macroniveau; via instituties, herverdelingsmechanismen, sociale structuren en
dominante culturele normen en waarden.
Mesoniveau; door het functioneren van sociale netwerken en organisaties en
selectiemechanismen die bepalen wie er wel en niet ‘bij hoort’.
Microniveau; door relaties tussen burgers binnen hun persoonlijke en professionele
netwerken.
Visie van het lectoraat op het onderzoek naar in en uitsluiting;
Het lectoraat vindt het belangrijk om in het onderzoek rekening te ouden met
structurele maatschappelijke oorzaken op macro en mesoniveau.
Het lectoraat kijkt in eigen onderzoek vooral naar de rol die het individuele handelen
van betrokken actoren speelt in processen van in- en uitsluiting.
Het lectoraat beschouwt sociale inclusie samengevat als een wederkerig proces, dat
op meerdere niveaus en dimensies plaatsvindt.
1.1.1 Sociale inclusie als subjectief begrip
We leven in een ‘superdiverse’, geïndividualiseerde samenleving, waarin normen over
wenselijke vormen van sociale uitsluiting uiteenlopen.
4 mogelijk botsende perspectieven op gewenste vormen van sociale inclusie zijn te
onderscheiden;
1. Het perspectief van (kwetsbare) burgers op hun eigen sociale inclusie in relatie tot
gewenste kwaliteit van leven;
2. Het perspectief van (voor kwetsbare burgers relevante) sociale netwerken zoals,
organisaties, peergroups, buurten, gezinnen, scholen, etc.;
3. Het perspectief op inclusie van de (lokale) overheid, dat zich uit in sociaal beleid;
4. Het perspectief van de professionals die aan inclusievraagstukken werken.
Onderzoekers die sociale uitsluiting onderzoeken kunnen al dan niet rekening houden met
deze pluriformiteit.
Het Sociaal Cultureel Planbureau; Kiest voor een geobjectiveerde maat voor
uitsluiting. Ze spreken van uitsluiting op individueel niveau als iemand een
achterstand heeft op 2 of meer van de volgende terreinen;
- Op materieel gebied
- Op het gebied van toegang tot sociale grondrechten
1
