Samenvatting wetgeving verpleegkunde

Beroepsgerelateerde wetgeving
Aandachtspunten examen
1. Wees nauwkeurig
2. Juiste terminologie
3. Heb oog voor linken
4. Zorg voor structuur
5. Duid de kernwoorden aan in fluo of onderlijn kernwoorden!

Deel 1 capita selecta m.b.t. WILS- en/of
HANDELINGSONBEKWAME ZORGONTVANGERS
Hoofdstuk 1. De bekwaamheid van de persoon
Drie soorten bekwaamheid;

1. Feitelijke bekwaamheid
Þ = ‘kunnen’ = het feitelijk in staat zijn om iets te doen
Bv; het feitelijk in staat zijn om een wagen te besturen, over die vaardigheid
beschikken
Þ 2 specifieke vormen;
1. Toerekeningsvatbaarheid
 = je wil kunnen controleren
 Houdt in: men is verstandig genoeg om de gevolgen van z’n
daad in te zien én z’n wil voldoende onder controle houden
 Diverse gevolgen in het recht; strafwaardig, internering,
aansprakelijkheid
 Bv. bij een psychische problematiek
2. Wilsbekwaamheid
 = wil kunnen vormen én uiten (beslissingen kunnen nemen)
 Houdt in:
o Informatie begrijpen en toepassen op eigen concrete
situatie,
o Voor- en nadelen van de keuzemogelijkheden
kunnen afwegen
o Keuze kunnen communiceren (verbaal of non-
verbaal)
 Artsen bepalen bij medische handeling of pt wilsbekwaam is
 Toestand IN CONCRETO te beoordelen (= per situatie)

2. Rechtsbekwaamheid
Þ ‘mogen’ = mogelijkheid om rechten en plichten te hebben
Þ In principe: zijn meerderjarigen rechtsbekwaam
Þ Sommige personen genieten echter niet alle rechten
 Vreemdelingen zijn niet rechtsbekwaam om te stemmen, geen stremrecht in
België, minderjarigen evenmin
Þ Er bestaan ook specifieke en gedeeltelijke rechtsonbekwaamheden voor iedereen
die zich in een bepaalde verhouding met iemand anders bevindt;

1

, Þ In CONCRETO
3. Handelingsbekwaamheid
Þ ‘zelf en zelfstandig mogen’ = zelf en zelfstandig rechten en plichten uitoefenen
Þ Meer bepaald: persoon toegestaan om zelf en zelfstandig rechtshandelingen (=
menselijke handeling met beoogde juridische gevolgen bv. contract sluiten,
erkennen ve kind, testament opstellen) te stellen
Þ In principe: iedere persoon handelingsbekwaam
Þ Maar uitzonderingen:
 Door wetgever (voor minderjarigen)
 Door rechter (bij beschermingsstatuut)
Þ Volledig vs. Beperkte handelingsonbekwaamheid
 Volledig;
o = rechten en plichten niet zelf mag uitoefenen
o Vertegenwoordiging nodig  oefent in naam van betrokkene
rechten uit
 Beperkt;
o = rechten en plichten WEL zelf, maar niet zelfstandig uitoefenen
o Geen vertegenwoordiging
o Wel technieken;
a. Bijstand: bij het stellen van rechtshandelingen moet de
handelingsonbekwame worden bijgestaan door een ander
persoon die MET hem handelt
b. Toestemming: handelingsonbekwame moet
voorafgaandelijk toestemming bekomen van een ander
persoon (minderjarigen hebben toestemming nodig vn
ouders om te trouwen)
c. Verzet: achteraf tegen gestelde rechtshandeling
Þ Voor welke rechtshandelingen?
 = IN ABSTRACTO
 Rechtshandelingen die vermogen betreffen
 Rechtshandelingen die met de persoon te maken hebben, oa. pt-rechten

WILSONBEKWAAM HANDELINGSONBEKWAAM
WAT? = niet vrij en weldoordacht wil = niet zelf of zelfstandig
vormen en uiten rechten kunnen uitoefenen en
rechtshandelingen stellen
DOOR WIE? Door arts (bij pt-rechten) Door wetgever of rechter
HOE? In concreto (geval/geval) In abstracto (specifieke
rechten)


Hoofdstuk 2. Onbekwame meerderjarige zorgontvangers
2.1 HANDELINGSONBEKWAME MEERDERJARIGE ZO: PRIVAATRECHTELIJKE
BESCHERMINGSSTATUTEN

Normaal? Meerderjarigen handelingsbekwaam

Tenzij? Rechter beslist; privaatrechtelijk beschermingsstatuut



2

, Mogelijk reden; het zelf en zelfstandig uitvoeren van rechten en plichten KUNNEN niet op een
verantwoorden manier
 Ten gevolge van bv. dementie, comateus, ernstige geestesstoornis,…

2.1.1 VROEGERE SITUATIE
Vroeger bestonden er verschillende soorten privaatrechtelijke beschermingsstatuten voor
volwassenen die om een of andere reden niet zelf hun zakelijke en/of persoonlijke belangen konden
beheren:

Verschillende statuten;
1. Voorlopig bewind
- Niet in staat om goederen te beheren wegens gezondheidstoestand
- Vrederechter
- Volledig handelingsonbekwaam
- Beperkt tot vermogen
2. Verlengde minderjarigheid
-Aangeboren geestelijke achterstand/vroege kinderjaren
-Rechtbank van eerste aanleg
-Ouderlijk gezag na 18 jaar
- Vermogen en persoon
3. Gerechtelijke onbekwaam verklaring
4. Toevoeging gerechtelijk raadsman

Er kwam veel kritiek op die statuten:
 Omdat het ingewikkelde procedures waren en zo in onbruik raakten
 Op de bevoegdheidsversnippering
o Voor verlengde minderjarigheid was de rechtbank van eerste aanleg bevoegd, voor
voorlopig bewind was dat de vrederechter
 Bij de gevolgen van elk vd statuten waren gevoelige verschillen
 Bewind enkel op vermogensrechtelijk vlak mogelijk

Oplossing?
 één globaal beschermingsstaat voor volwassenen

Vroeger ging men ervan uit dat iemand met verstandelijke handicap niets kon en bepaalde men wat
er wel werd toegestaan.
Nu gaat men ervan uit dat die persoon alles kan en dat de vrederechter moet bepalen wat mogelijk
is.

2.1.3 NU (SINDS 01/09/2014): HET BEWIND
 Vrederechter  dus 1 iemand bevoegd en geen versnippering meer
 Criterium: omwille van de gezondheidstoestand niet in staat zijn om je belangen te beheren
 Verzoek: zelf, familie, belanghebbende, procureur
 Bewindvoerder
o kan familiale of professionele bewindvoerder zijn
 wie niet? Bv bestuurs- of personeelsleden vd instelling waar de beschermende
persoon verblijft.
o jaarlijks verslag
o vergoeding
 Vertrouwenspersoon


3