Hoofdstuk 8: Algemeen evenwicht in de economie
1 Inleiding
Wanneer bevindt de economie zich in een evenwichtstoestand?
↪ Het macro economische evenwicht kan op 2 wijzen worden uitgedrukt:
- een evenwicht tussen het nationaal product en totale vraag
- een evenwicht tussen sparen en investeren
1.1 evenwicht tussen nationaal product en totale vraag
gesloten economie = geen relaties met het buitenland, geen overheid:
- Gezinnen treden op →willen in een bepaalde periode een zekere
hoeveelheid consumptiegoederen vragen.
- bedrijven treden op →zijn van plan in een bepaalde periode een zekere
hoeveelheid consumptie- en investeringsgoederen aan te bieden +
investeringsgoederen vragen.
Economie in evenwicht wanneer het aanbod van consumptie- en investeringsgoederen gelijk
is aan de vraag naar consumptie- en investeringsgoederen.
Geplande aanbod van goederen > totale vraag vanwege gezinnen en bedrijven
→producten zullen productieplannen voor de komende periode beperken (of
andersom uitbreiden).
Het macro-economisch evenwicht komt tot stand op het niveau waar de totale vraag naar
goederen en diensten gelijk is aan het totale aanbod van goederen en diensten.
- Het totale aanbod stemt overeen met het nationale product (NP of Y)
- In een gesloten economie zonder overheid, omvat de totale vraag de
consumptieve uitgaven van de gezinnen (Cg) en de investeringsuigaven van de
bedrijven (Ib)
Y =Cg+ Ib
1.2 Het evenwicht tussen sparen en investeren
Formules voor het eerste model (zonder overheid en buitenland):
- Nationaal product = BBP = de totale waarde van alle goederen en diensten die in 1
land in 1 jaar werden geproduceerd.
NP=Cg+ Ib
- Nationaal inkomen = Ni = de totale waarde van de ontvangen factorinkomsten.
¿=Ybg
- Nationale bestedingen = NB = de totale waarde van de gezinsuitgaven.
, NB=Cg+ Sg
MAAR NP = NI = NB = Y DUS Ib = Sg
De manier waarop dit evenwicht tot stand komt, wordt op verschillende manieren verklaard
in het kader van 2 scholen:
- De klassieke school
- De keynesiaanse school
2 Klassieke visie op het evenwicht in de economie
2.1 De wet van Say
Franse klassieke econoom Jean-Baptiste Say bekend door: - Loi des débouchés
- wet der afzetmarkten
Ideeën van Say:
- mensen produceren/bieden enkel goederen en diensten aan om met het daarmee
verkregen geld onmiddellijk weer consumptie- of investeringsgoederen te kopen.
- bijgevolg schept elk aanbod zijn eigen vraag
- geld is louter een ruilmiddel
Elke productie doet een inkomen ontstaan en creëert zo een vraag naar goederen die
even groot is als de waarde van de productie.
↪ op die manier is volgens de klassieke theorieën de totale vraag en het totale
aanbod altijd gelijk aan elkaar.
Het aanbod bepaalt het niveau van deze gelijkheid. (=aanbodeconomie)
2.2 Het evenwicht in de economie volgens de Klassieken
Volgens de Klassieken is ieder onevenwicht van tijdelijke aard. Elk onevenwicht wordt
hersteld door een wijziging van één of meerdere prijzen. Dit fenomeen wordt het
prijsmechanisme genoemd.
We stellen dit vast op de goederen- en dienstenmarkt maar ook op de arbeidsmarkt en op
de kapitaalmarkt.
2.2.1 Evenwicht op goederen- en dienstenmarkt
Indien vraag > aanbod →prijs stijgt door de werking van vraag en aanbod →voor
consument minder aantrekkelijk om te consumeren →vraag daalt tot er een
nieuw evenwicht wordt bereikt op de goederenmarkt. = prijseffect.
⇔ Aanbod > vraag →prijs daalt →vraag stijgt tot aanbod = vraag
,2.2.2 Evenwicht op de arbeidsmarkt
Volgens de klassieken komt het evenwicht steeds tot stand op het niveau van volledige
tewerkstelling.
ontstaan werkloosheid = aanbod arbeid (WN) > vraag arbeid (WG) →loon daalt
totdat bij het lagere loonpeil alle beschikbare arbeid door de ondernemers wordt
gevraagd.
Ze gaan ervan uit dat door een daling van het loon de winst zal toenemen en dat het
daardoor voor ondernemers interessanter is om meer arbeiders aan te werven
(= kosteneffect)
⇔ Vraag > aanbod →lonen stijgen →vraag daalt tot vraag = aanbod.
2.2.3 Evenwicht op de kapitaalmarkt
vragers = bedrijven , aanbieders = gezinnen
De klassieken gingen er ook vanuit dat de schommelingen van de intrestvoet een evenwicht
veroorzaken tussen het aanbod (sparen, gezinnen) en de vraag (investeren,bedrijven) naar
beschikbare kapitalen.
gezinnen beslissen meer te sparen →aanbod kapitalen stijgt →vraagtekort
→rente daalt →besparingen dalen, investeringen stijgen →nieuw evenwicht wordt
bereikt ( Sg = Ib)
⇔ bedrijven beslissen om meer te investeren → vraag kapitaal stijgt
→vraagoverschot → rente stijgt →besparingen stijgen,investeringen dalen
→nieuw evenwicht ontstaat ( Sg = Ib)
2.3 De Klassieke visie op hoogte van nationaal inkomen
- Volgens klassieke wordt de hoogste van het nationaal inkomen Y bepaald door de
productiecapaciteit van een land.
↪ de productiecapaciteit van een land op het evenwichtsniveau is altijd
volledig benut
- Aangezien de vraag resulteert uit het aanbod (=productie) en de productiefactoren
steeds tewerkgesteld zijn, is de welvaart steeds maximaal binnen de gegeven
productiecapaciteit.
- De welvaart van een land kan men enkel verhogen door een verhoging van de
productiecapaciteit.
, 2.4 Pijlers van de Klassieke theorie/ samenvatting
1 Inleiding
Wanneer bevindt de economie zich in een evenwichtstoestand?
↪ Het macro economische evenwicht kan op 2 wijzen worden uitgedrukt:
- een evenwicht tussen het nationaal product en totale vraag
- een evenwicht tussen sparen en investeren
1.1 evenwicht tussen nationaal product en totale vraag
gesloten economie = geen relaties met het buitenland, geen overheid:
- Gezinnen treden op →willen in een bepaalde periode een zekere
hoeveelheid consumptiegoederen vragen.
- bedrijven treden op →zijn van plan in een bepaalde periode een zekere
hoeveelheid consumptie- en investeringsgoederen aan te bieden +
investeringsgoederen vragen.
Economie in evenwicht wanneer het aanbod van consumptie- en investeringsgoederen gelijk
is aan de vraag naar consumptie- en investeringsgoederen.
Geplande aanbod van goederen > totale vraag vanwege gezinnen en bedrijven
→producten zullen productieplannen voor de komende periode beperken (of
andersom uitbreiden).
Het macro-economisch evenwicht komt tot stand op het niveau waar de totale vraag naar
goederen en diensten gelijk is aan het totale aanbod van goederen en diensten.
- Het totale aanbod stemt overeen met het nationale product (NP of Y)
- In een gesloten economie zonder overheid, omvat de totale vraag de
consumptieve uitgaven van de gezinnen (Cg) en de investeringsuigaven van de
bedrijven (Ib)
Y =Cg+ Ib
1.2 Het evenwicht tussen sparen en investeren
Formules voor het eerste model (zonder overheid en buitenland):
- Nationaal product = BBP = de totale waarde van alle goederen en diensten die in 1
land in 1 jaar werden geproduceerd.
NP=Cg+ Ib
- Nationaal inkomen = Ni = de totale waarde van de ontvangen factorinkomsten.
¿=Ybg
- Nationale bestedingen = NB = de totale waarde van de gezinsuitgaven.
, NB=Cg+ Sg
MAAR NP = NI = NB = Y DUS Ib = Sg
De manier waarop dit evenwicht tot stand komt, wordt op verschillende manieren verklaard
in het kader van 2 scholen:
- De klassieke school
- De keynesiaanse school
2 Klassieke visie op het evenwicht in de economie
2.1 De wet van Say
Franse klassieke econoom Jean-Baptiste Say bekend door: - Loi des débouchés
- wet der afzetmarkten
Ideeën van Say:
- mensen produceren/bieden enkel goederen en diensten aan om met het daarmee
verkregen geld onmiddellijk weer consumptie- of investeringsgoederen te kopen.
- bijgevolg schept elk aanbod zijn eigen vraag
- geld is louter een ruilmiddel
Elke productie doet een inkomen ontstaan en creëert zo een vraag naar goederen die
even groot is als de waarde van de productie.
↪ op die manier is volgens de klassieke theorieën de totale vraag en het totale
aanbod altijd gelijk aan elkaar.
Het aanbod bepaalt het niveau van deze gelijkheid. (=aanbodeconomie)
2.2 Het evenwicht in de economie volgens de Klassieken
Volgens de Klassieken is ieder onevenwicht van tijdelijke aard. Elk onevenwicht wordt
hersteld door een wijziging van één of meerdere prijzen. Dit fenomeen wordt het
prijsmechanisme genoemd.
We stellen dit vast op de goederen- en dienstenmarkt maar ook op de arbeidsmarkt en op
de kapitaalmarkt.
2.2.1 Evenwicht op goederen- en dienstenmarkt
Indien vraag > aanbod →prijs stijgt door de werking van vraag en aanbod →voor
consument minder aantrekkelijk om te consumeren →vraag daalt tot er een
nieuw evenwicht wordt bereikt op de goederenmarkt. = prijseffect.
⇔ Aanbod > vraag →prijs daalt →vraag stijgt tot aanbod = vraag
,2.2.2 Evenwicht op de arbeidsmarkt
Volgens de klassieken komt het evenwicht steeds tot stand op het niveau van volledige
tewerkstelling.
ontstaan werkloosheid = aanbod arbeid (WN) > vraag arbeid (WG) →loon daalt
totdat bij het lagere loonpeil alle beschikbare arbeid door de ondernemers wordt
gevraagd.
Ze gaan ervan uit dat door een daling van het loon de winst zal toenemen en dat het
daardoor voor ondernemers interessanter is om meer arbeiders aan te werven
(= kosteneffect)
⇔ Vraag > aanbod →lonen stijgen →vraag daalt tot vraag = aanbod.
2.2.3 Evenwicht op de kapitaalmarkt
vragers = bedrijven , aanbieders = gezinnen
De klassieken gingen er ook vanuit dat de schommelingen van de intrestvoet een evenwicht
veroorzaken tussen het aanbod (sparen, gezinnen) en de vraag (investeren,bedrijven) naar
beschikbare kapitalen.
gezinnen beslissen meer te sparen →aanbod kapitalen stijgt →vraagtekort
→rente daalt →besparingen dalen, investeringen stijgen →nieuw evenwicht wordt
bereikt ( Sg = Ib)
⇔ bedrijven beslissen om meer te investeren → vraag kapitaal stijgt
→vraagoverschot → rente stijgt →besparingen stijgen,investeringen dalen
→nieuw evenwicht ontstaat ( Sg = Ib)
2.3 De Klassieke visie op hoogte van nationaal inkomen
- Volgens klassieke wordt de hoogste van het nationaal inkomen Y bepaald door de
productiecapaciteit van een land.
↪ de productiecapaciteit van een land op het evenwichtsniveau is altijd
volledig benut
- Aangezien de vraag resulteert uit het aanbod (=productie) en de productiefactoren
steeds tewerkgesteld zijn, is de welvaart steeds maximaal binnen de gegeven
productiecapaciteit.
- De welvaart van een land kan men enkel verhogen door een verhoging van de
productiecapaciteit.
, 2.4 Pijlers van de Klassieke theorie/ samenvatting
