Leerpad integratie – ethiek
1. centrale thema’s
1.1 medische vooruitgang en maakbaarheid vs. Onmacht en grenzen
⟹ actualiteit: patiënten liggen op de intensieve zorg worden te lang in leven
gehouden → groot deel heeft een slecht ethisch klimaat (ek), sommigen hebben 14
dagen gewacht voor goede ethische zorg → in Portugal is een beslissingsproces een
taboe door de religieuze redenen, men vindt dat men niet mag prutsen aan leven
van god
- Triage: is niet hetzelfde als zorgethiek, het is de biomedische ethiek
1.1 evolutie en context: dubbelzinnig gevoel; vanzelfsprekend en
afschrikwekkend
1.1.1 vanzelfsprekend
⟹ de biomedische wetenschap en techniek is ruim verspreid en heeft
een snelle evolutie
- Is het gevolg van instrumentalisering van menselijk lichaam
o Is een historisch groeiproces onder beïnvloeding van
wetenschap en techniek
o Oorsprong is in de 17de eeuw: l’homme machine van René
descartes → is de mechanisering van het mensbeeld
o Is een plastische, maakbare mens (homo faber) vs. Sacraal
gegeven
- Positief doel = verbetering van de levenskwaliteit
- ‘In deze wetenschappelijke-technische ontwikkeling is een tendens zichtbar
waarin het niet alleen gaat om herstel van beschadigde lichaamsfuncties,
maar ook om VOLLEDIG BEHEERSEN van de lichaamsfuncties en een stap
verder: het overtreffen in hoedanigheid of prestatie van normale functies’
1.1.2 afschrikwekkend
⟹ wat is normaal? Wat is abnormaal? Wat mag en wat niet? Wat is reserve en wat
is vrees?
- Emotionele ambivalentie: is een transformatie van het leven waarbij er
moeilijke en delicate grenzen ontstaan
o Hier is er groot belang van ethische reflectie
1.2 biomedische ethiek
1.2.1 delicate grenzen
- Ethiek: studie mores in functie van menswaardigheid
- Biomedische ethiek: waarden-afweging biomedische
mogelijkheden
o Is het technische mogelijke ook menselijk wenselijk?
o Bevordering van de menswaardigheid of wel-zijn?
o Onderliggend mensbeeld?
o Plaats ziekte, lijden en dood in deze context?
- Keerzijde van de medaille: de lijdensvanger
o De lijdensvanger moet als een soort stofzuiger het ter plaatse
aanwezige lijden opnemen, het laten verdwijnen en er uiteindelijke
alleen het beeld van bewaren
1
, o De figuur werd opgesteld bij de kerk van het schilderachtige, omwalde
middeleeuwse dorp Puvcelsi. Dat veroorzaakte onrust. Op de avond na
de onthulling gooiden onbekenden het over de wallen van Puvcelsi
naar beneden, kapot. Zoals later bleek met medeweten van het
gemeentebestuur.
1.2.2 onderdeel medische ethiek
⟹ is een deel van het ethisch reflecteren over het medisch handelen bv.
wetenschappelijk onderzoek en testen bv. COVID-vaccins op mensen of
leeftijdsbeperking bij intubatie of nieuwe technieken en beginnend leven
1.2.3 onderdeel ethiek van de gezondheidszorg
- Geneeskunde en economie: zijn keuzes in functie van economische
motieven, wat is dan de invloed op farmaceutische lobby?
- Welke keuzes? Ethiek focust op o.a. het sociale aspect van de
gezondheidszorg: bv. terugbetalingsmogelijkheden gezondheidszorg,
weesgeneesmiddelen, behandeling ‘very advanced age’
2. moet alles wat kan? Medisch futiel vs. Disproportioneel
⟹ examenvraag: verschil tussen medisch futiel en disproportioneel
2.1 therapeutische hardnekkigheid
⟹ een inzet van diagnostische of therapeutisch middelen waarvan de omvang niet
in verhouding staat tot de ernst van de aandoening of het resultaat dat ervan mag
worden verwacht
- Hier is vooruitgang positief, maar met schaduwzijden: er is een verschil
tussen het leven ‘rekken’ vs. Menswaardig leven en sterven
- De oorzaak:
o de artsen en hun curatieve opleiding en focus + aandringen familie en
de zorgvrager…. Vs. balans care en cure
o de medische apparatuur en stijgend aantal specialisme →
medische consumptie stijgt ook
- het is een ethische uitdaging:
o is er een exploratie grens toegepast op medische technieken?
o Is de patiënt altijd object van een onderzoek?
o Er moet pleidooi zijn voor: recht op menswaardig leven en sterven
- Dan is er ook de omgekeerde beweging: van excessief (overdreven) naar
triage (uitsluiten wie eerst wordt behandeld)
3. futiel-disproportioneel
- Medisch futiele handeling:
o Is een medisch en therapeutische zinloze handeling
o Er is geen genezing door, noch extra levenswaarde, noch comfort
o In geen enkel opzicht is het nuttig voor de patiënt
o Dit wordt geoordeeld door de arts
- Disproportionele handeling:
o Eventueel nut weegt niet op t.o.v. de nadelen voor de pt
o Afweging van de voor- en nadelen (proportionaliteit):
Niet enkel medisch-technisch
2
1. centrale thema’s
1.1 medische vooruitgang en maakbaarheid vs. Onmacht en grenzen
⟹ actualiteit: patiënten liggen op de intensieve zorg worden te lang in leven
gehouden → groot deel heeft een slecht ethisch klimaat (ek), sommigen hebben 14
dagen gewacht voor goede ethische zorg → in Portugal is een beslissingsproces een
taboe door de religieuze redenen, men vindt dat men niet mag prutsen aan leven
van god
- Triage: is niet hetzelfde als zorgethiek, het is de biomedische ethiek
1.1 evolutie en context: dubbelzinnig gevoel; vanzelfsprekend en
afschrikwekkend
1.1.1 vanzelfsprekend
⟹ de biomedische wetenschap en techniek is ruim verspreid en heeft
een snelle evolutie
- Is het gevolg van instrumentalisering van menselijk lichaam
o Is een historisch groeiproces onder beïnvloeding van
wetenschap en techniek
o Oorsprong is in de 17de eeuw: l’homme machine van René
descartes → is de mechanisering van het mensbeeld
o Is een plastische, maakbare mens (homo faber) vs. Sacraal
gegeven
- Positief doel = verbetering van de levenskwaliteit
- ‘In deze wetenschappelijke-technische ontwikkeling is een tendens zichtbar
waarin het niet alleen gaat om herstel van beschadigde lichaamsfuncties,
maar ook om VOLLEDIG BEHEERSEN van de lichaamsfuncties en een stap
verder: het overtreffen in hoedanigheid of prestatie van normale functies’
1.1.2 afschrikwekkend
⟹ wat is normaal? Wat is abnormaal? Wat mag en wat niet? Wat is reserve en wat
is vrees?
- Emotionele ambivalentie: is een transformatie van het leven waarbij er
moeilijke en delicate grenzen ontstaan
o Hier is er groot belang van ethische reflectie
1.2 biomedische ethiek
1.2.1 delicate grenzen
- Ethiek: studie mores in functie van menswaardigheid
- Biomedische ethiek: waarden-afweging biomedische
mogelijkheden
o Is het technische mogelijke ook menselijk wenselijk?
o Bevordering van de menswaardigheid of wel-zijn?
o Onderliggend mensbeeld?
o Plaats ziekte, lijden en dood in deze context?
- Keerzijde van de medaille: de lijdensvanger
o De lijdensvanger moet als een soort stofzuiger het ter plaatse
aanwezige lijden opnemen, het laten verdwijnen en er uiteindelijke
alleen het beeld van bewaren
1
, o De figuur werd opgesteld bij de kerk van het schilderachtige, omwalde
middeleeuwse dorp Puvcelsi. Dat veroorzaakte onrust. Op de avond na
de onthulling gooiden onbekenden het over de wallen van Puvcelsi
naar beneden, kapot. Zoals later bleek met medeweten van het
gemeentebestuur.
1.2.2 onderdeel medische ethiek
⟹ is een deel van het ethisch reflecteren over het medisch handelen bv.
wetenschappelijk onderzoek en testen bv. COVID-vaccins op mensen of
leeftijdsbeperking bij intubatie of nieuwe technieken en beginnend leven
1.2.3 onderdeel ethiek van de gezondheidszorg
- Geneeskunde en economie: zijn keuzes in functie van economische
motieven, wat is dan de invloed op farmaceutische lobby?
- Welke keuzes? Ethiek focust op o.a. het sociale aspect van de
gezondheidszorg: bv. terugbetalingsmogelijkheden gezondheidszorg,
weesgeneesmiddelen, behandeling ‘very advanced age’
2. moet alles wat kan? Medisch futiel vs. Disproportioneel
⟹ examenvraag: verschil tussen medisch futiel en disproportioneel
2.1 therapeutische hardnekkigheid
⟹ een inzet van diagnostische of therapeutisch middelen waarvan de omvang niet
in verhouding staat tot de ernst van de aandoening of het resultaat dat ervan mag
worden verwacht
- Hier is vooruitgang positief, maar met schaduwzijden: er is een verschil
tussen het leven ‘rekken’ vs. Menswaardig leven en sterven
- De oorzaak:
o de artsen en hun curatieve opleiding en focus + aandringen familie en
de zorgvrager…. Vs. balans care en cure
o de medische apparatuur en stijgend aantal specialisme →
medische consumptie stijgt ook
- het is een ethische uitdaging:
o is er een exploratie grens toegepast op medische technieken?
o Is de patiënt altijd object van een onderzoek?
o Er moet pleidooi zijn voor: recht op menswaardig leven en sterven
- Dan is er ook de omgekeerde beweging: van excessief (overdreven) naar
triage (uitsluiten wie eerst wordt behandeld)
3. futiel-disproportioneel
- Medisch futiele handeling:
o Is een medisch en therapeutische zinloze handeling
o Er is geen genezing door, noch extra levenswaarde, noch comfort
o In geen enkel opzicht is het nuttig voor de patiënt
o Dit wordt geoordeeld door de arts
- Disproportionele handeling:
o Eventueel nut weegt niet op t.o.v. de nadelen voor de pt
o Afweging van de voor- en nadelen (proportionaliteit):
Niet enkel medisch-technisch
2
