Samenvatting Mondzorg bij Bijzondere doelgroepen: MET EEN BEPERKING

MMEP | 1



MOZ bij bijzondere doelgroepen:
Mensen met een beperking
1 MONDPROBLEMATIEK BIJ PERSONEN MET EEN
BEPERKING

1.1 MONDGEZONDHEIDSTOESTAND VAN PERSONEN MET EEN BEPERKING

1.1.1 Benaderingen beperking (Disability)
 Liefdadigheidsbenadering (charity approach) Consequenties liefdadigheidsbenadering
en medische benadering

 Segregatie:
 Organisatie van leven en leren
met andere personen met een
beperking
 Geïsoleerd van personen
zonder beperking
 Gebrek aan diversiteit
 Kan leiden tot marginalisering
 Geforceerde institutionalisering
 Stigmatisering (bv ptn met
We gaan helpen, als we het kunnen en willen. Deze mensen zijn hierdoor psychische aandoeningen)
 Niet intelligent, raar, niet in
afh van jouw goodwill.
staat te werken,
onvoorspelbaar, gevaarlijk,
 Medische benadering (medical approach)
enz…
 Daling vh zelfvertrouwen
 Machteloosheid
 Optionele liefdadigheid ipv een
plicht/recht
 Afhankelijkheid




Mensen MEB fixen zodat ze meekunnen in de samenleving.

 Sociale benadering (social approach)




Antwoord op medische en liefdadigheidsbenadering. Het probleem ligt niet bij de persoon MEB maar
eerder bij de maatschappij die niet aangepast is aan deze mensen.

, MMEP | 2




 Benadering volgens mensenrechten (human rights approach)
o Inclusie
o Participatie
o Toegankelijkheid
o Niet discriminerend
o Respect voor verschil en diversiteit
o Gelijke kansen
o Respect voor de waardigheid




 Verklaring terminologie
o Uitsluiting: toegang totdeelname aan de samenleving wordt geweigerd
o Segregatie: geïsoleerd leven van personen zonder beperking
o Integratie: toegang als je je kunt aanpassen
o Inclusie: recht op volwaardige deelname aan de samenleving op gelijke voet met andere
burgers

Convention on the right of persons with disabilities (VN (United Nations) – 13 December 2006)

= respect, bescherming en uitvoering van hun mensenrechten op dezelfde basis zoals de algemene
bevolking

 Ideale benadering?
o Trend: shift medische model naar sociaal model
 Naast elkaar gezien
o Beter: bio-psycho-sociaal model
 Werkbaar compromis tussen medisch en sociaal model
 Disability: dynamische interactie tussen gezondheidsconditie (aandoening) en
context (persoonlijk en omgeving)

, MMEP | 3




De persoonlijke factoren en de omgevingsfactoren gaan constant in interactie met elkaar. Dit zorgt ervoor
dat iemand MEB meer of minder tot uiting komt. Bv: een slechthorend persoon (persoonlijke factor) wordt
ondersteund door een hoorapparaat, informatietoegankelijkheid, een omgeving die daarmee rekening
houdt en aanvaardt, … Dan gaat het minder impact hebben op de beperking dan diezelfde persoon die bv
geen mogelijkheid heeft tot een hoorapparaat en dergelijke. Die wordt dan meer uitgesloten en komt de
beperking meer tot uiting.

Deze interactie komt op 3 vlakken tot uiting: de aandoening an sich / de beperking in activiteiten / de
beperking in participatie.

1.1.2 Definitie
Disability: an umbrella term for impairments, activity limitations and participation restrictions, denoting
the negative aspects of the interaction between an individual (with a health condition) and that individual’s
contextual (environmental and personal) factors. Disability is neither simply a biological nor a social
phenomenon."

“Handicap: elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een persoon dat te wijten is aan het
samenspel tussen functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of zintuiglijke aard,
beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten en persoonlijke en externe factoren”

GEBIED NEGATIEF BEÏNVLOED (PROBLEEM)
Lichaamsfunctie/structuur Impairment (aandoening/stoornis)
= symptoom of teken van bepaalde gezondheidsconditie (vb.
blindheid)
Activiteiten Activity limitations
= moeilijkheden met uitvoeren van activiteiten (vb wandelen, eten, … )
Participatie Participation restrictions
(vb. discriminatie in werk, transport, …)

Disability (handicap) = problemen op één of alle drie van deze gebieden

 International classification of functioning, disability and health (ICF)

, MMEP | 4


1.1.3 Terminologie




 Terminologie zoals: gehandicapten, zwakzinnigen, mentaal gestoorden, krankzinnigen, mentale
retardatie
o Niet te gebruiken

 Persoon met een beperking
 Persoon met een handicap
o Etiologie: hand in cap
 17e -eeuwse kansspel (geld uit een hoofddeksel halen)
 18e eeuw: paardensport: toegift om gelijke kansen te krijgen
Heterogene groep
 Ontwikkelingsstoornissen
 Neurologische aandoeningen
 Sensorische beperkingen
 Motorische beperkingen
 Psychiatrische aandoeningen

1.1.4 Personen met een beperking: Cijfers
 Wereldwijd: matige tot ernstige beperking
o 15,6% - 19,4% van de populatie > 15 jaar
o 190 milj personen (3,8%) ernstige beperking en aanzienlijke problemen in functioneren.
 België: in 2012: 15,8% van de populatie tussen 15 en 64 jaar


Situatieschets Vlaanderen

 Eind 2017: 341.668 personen met een erkenning van handicap
 Eind 2020: 25.399 meerderjarige personen met een handicap persoonsvolgend budget (PVB)
= intensieve ondersteuning
o Volwassenen, vanaf 21 jaar
o Intensieve handicap specifieke ondersteuning
 Aantal inwoners Vlaamse Gemeenschap: 7.06 milj (01/01/2021)
 Persoonsvolgend budget