Written by students who passed Immediately available after payment Read online or as PDF Wrong document? Swap it for free 4.6 TrustPilot
logo-home
Summary

Inleiding tot de studie van de Europese literatuur en cultuur: na 1800 - uitgebreide samenvatting

Rating
-
Sold
7
Pages
157
Uploaded on
16-08-2023
Written in
2022/2023

In deze uitgebreide samenvatting zit alle leerstof van zowel het handboek als de powerpoint slides uit de les. (leerstof uit handboek wordt gevraagd!) Ik heb enkel deze samenvatting gestudeerd en 16/20 behaald :). Inleiding tot de studie van de Europese literatuur en cultuur: na 1800, gedoceerd door Ben De Witte

Show more Read less
Institution
Course

Content preview

Europese literatuur en cultuur: na
1800
Inhoud
1. Inleiding.........................................................................................................................................9
I. Literatuur.........................................................................................................................................9
II. Basisbegrippen...............................................................................................................................9
1) Imitatio.......................................................................................................................................9
2) Mimesis....................................................................................................................................10
3) Genre........................................................................................................................................11
2. Vroegromantiek...........................................................................................................................12
I. Inleiding: cultuurhistorisch perspectief..........................................................................................12
II. Classicisme....................................................................................................................................13
1) Kerngedachten..........................................................................................................................13
2) Neoclassicisme.........................................................................................................................13
3) De Weimarer Klassik.................................................................................................................14
III. Sturm und Drang (1769-1785).....................................................................................................14
1) Context.....................................................................................................................................14
2) Algemene kenmerken...............................................................................................................15
3) Goethe......................................................................................................................................15
3.1. Proza....................................................................................................................................................17
3.2. Drama..................................................................................................................................................18
3.3. Lyriek...................................................................................................................................................19
4) Schiller......................................................................................................................................19
4.1. Drama..................................................................................................................................................20
IV. Vroegromantiek...........................................................................................................................21
1) Inleiding....................................................................................................................................21
2) Engeland en Schotland.............................................................................................................22
2.1. Burke...................................................................................................................................................22
2.2. Macpherson........................................................................................................................................22
3) Duitsland..................................................................................................................................23
3.1. Lessing.................................................................................................................................................23
3.2. Klopstock.............................................................................................................................................23
3.3. Herder..................................................................................................................................................24
4) Frankrijk....................................................................................................................................24


1

, 5) Besluit.......................................................................................................................................25
3. Romantiek...................................................................................................................................26
I. Inleiding.........................................................................................................................................26
1) Overzicht 19e E..........................................................................................................................26
2) Cultuurhistorisch perspectief....................................................................................................26
II. Romantische esthetica..................................................................................................................27
1) Kenmerken...............................................................................................................................27
1.1. Literair-sociologische kenmerken........................................................................................................27
1.2. Thematische kenmerken.....................................................................................................................28
1.3. Formele kenmerken.............................................................................................................................29
2) Engels.......................................................................................................................................29
2.1. Lake Poets............................................................................................................................................29
2.2. De grote drie........................................................................................................................................29
2.3. Nazomer..............................................................................................................................................32
3) Duits.........................................................................................................................................32
3.4. De school van Jena..............................................................................................................................33
3.5. De kring van Heidelberg......................................................................................................................34
3.6. Biedermeier en Vormärz......................................................................................................................34
4) Frans.........................................................................................................................................35
4.1. De wegbereiders..................................................................................................................................35
4.2. Een eerste episode...............................................................................................................................35
4.3. Een tweede episode.............................................................................................................................37
5) Italiaans....................................................................................................................................38
6) Spaans & Portugees..................................................................................................................38
6.1. Spanje..................................................................................................................................................38
6.2. Portugal...............................................................................................................................................39
7) Russisch....................................................................................................................................39
8) Andere......................................................................................................................................40
III. Romantiek: een globaal beeld.....................................................................................................40
4. Van romantiek naar realisme.......................................................................................................41
I. Inleiding.........................................................................................................................................41
1) Periodisering en terminologie..................................................................................................41
2) Cultuurhistorische context........................................................................................................42
3) Kenmerken...............................................................................................................................43
4) Romance en novel.....................................................................................................................43
II. Het vroegromantisch realisme......................................................................................................44
1) De gothic novel.........................................................................................................................44

2

, 2) De sentimentele roman............................................................................................................45
2.1. Austen..................................................................................................................................................45
2.2. Staël.....................................................................................................................................................46
V. Het romantisch realisme...............................................................................................................46
1) Realistische romantiek: roman in verzen..................................................................................46
1.1. Poesjkin...............................................................................................................................................46
2) Realistische romantiek: het fantastische...................................................................................47
3.1. Hoffmann............................................................................................................................................47
3.2. Gogol...................................................................................................................................................47
3) Realistische romantiek: de historische roman..........................................................................47
3.1. Scott.....................................................................................................................................................48
3.2. Manzoni...............................................................................................................................................48
3.3. Hugo....................................................................................................................................................48
3.4. Conscience...........................................................................................................................................49
3.5. Dumas.................................................................................................................................................49
4) Realistische romantiek: de karakterroman...............................................................................49
4.1. C. Brontë..............................................................................................................................................50
4.2. E. Brontë..............................................................................................................................................50
5) Romantisch realisme: de belijdenisroman................................................................................50
5.1. Chateaubriand.....................................................................................................................................51
5.2. Lermontov...........................................................................................................................................51
6) Romantisch realisme: de Bildungsroman..................................................................................51
6.1. Novalis.................................................................................................................................................52
6.2. Hoffmann............................................................................................................................................52
6.3. Stendhal...............................................................................................................................................52
6.4. Dickens................................................................................................................................................53
6.5. Sand.....................................................................................................................................................53
7) Romantisch realisme: de zedenroman......................................................................................54
7.1. Balzac..................................................................................................................................................54
7.2. Gogol...................................................................................................................................................55
7.3. Beets....................................................................................................................................................55
8) Romantisch realisme na 1850...................................................................................................55
9) Literatuur in de doorsnede.......................................................................................................56
VI. Positivistisch en esthetisch realisme............................................................................................56
1) Frans.........................................................................................................................................56
1.1. Flaubert...............................................................................................................................................57
1.2. Goncourt..............................................................................................................................................58


3

, 2) Engels.......................................................................................................................................58
2.1. Eliot......................................................................................................................................................59
3) Duits.........................................................................................................................................59
3.1. Fontane................................................................................................................................................60
4) Russisch....................................................................................................................................60
4.1. Gontsjarov...........................................................................................................................................61
4.2. Toergenjev...........................................................................................................................................61
4.3. Tolstoj..................................................................................................................................................62
5) Scandinavië...............................................................................................................................63
6) Spanje.......................................................................................................................................63
6.1. Pérez-Galdós........................................................................................................................................63
7) Nederland.................................................................................................................................64
7.1. Multatuli..............................................................................................................................................64
5. Naturalisme.................................................................................................................................64
I. Inleiding: het naturalisme..............................................................................................................64
II. De naturalistische roman..............................................................................................................66
1) Frankrijk....................................................................................................................................66
1.1. Zola......................................................................................................................................................66
1.2. Maupassant.........................................................................................................................................68
2) Italië..........................................................................................................................................68
3) Spanje.......................................................................................................................................69
3.1. Pardo Bazán........................................................................................................................................69
4) Nederland.................................................................................................................................70
IV.1. Couperus.............................................................................................................................................70
5) Engeland...................................................................................................................................71
V.1. Hardy..................................................................................................................................................71
6) Rusland.....................................................................................................................................71
VI.1. Dostojevski.........................................................................................................................................72
VI.2. Tsjechov..............................................................................................................................................73
7) Scandinavië...............................................................................................................................73
VII.1. Strindberg.........................................................................................................................................73
8) Duitsland..................................................................................................................................74
III. Het naturalistisch theater............................................................................................................74
1) Context 19e-eeuwse theater....................................................................................................74
2) Scandinavië...............................................................................................................................75
2.1. Ibsen....................................................................................................................................................75
2.2. Strindberg............................................................................................................................................76

4

, 3) Duitsland..................................................................................................................................78
3.1. Hauptmann.........................................................................................................................................78
4) Rusland.....................................................................................................................................79
4.1. Tsjechov...............................................................................................................................................79
IV. Conclusie......................................................................................................................................79
6. Symbolisme en fin du siècle.........................................................................................................80
I. Inleiding.........................................................................................................................................80
II. L’art pour l’art en de poètes maudits............................................................................................81
1) L’art pour l’art...........................................................................................................................81
2) De poètes maudits....................................................................................................................81
2.1. Baudelaire...........................................................................................................................................82
2.2. Verlaine...............................................................................................................................................84
2.3. Rimbaud.............................................................................................................................................85
2.4. Mallarmé.............................................................................................................................................86
III. Symbolisme & decadentisme.......................................................................................................87
1) Frankrijk....................................................................................................................................87
1.1. Huysmans............................................................................................................................................89
2) (Franstalig) België.....................................................................................................................89
2.1. Rodenbach...........................................................................................................................................89
2.2. Maeterlinck.........................................................................................................................................90
3) Engeland...................................................................................................................................90
3.1. D.G. Rossetti........................................................................................................................................91
3.2. C. Rossetti............................................................................................................................................91
3.3. Wilde...................................................................................................................................................92
3.4. Yeats....................................................................................................................................................93
4) Duitstalige gebied.....................................................................................................................93
4.1. Schnitzler.............................................................................................................................................94
4.2. Rilke.....................................................................................................................................................94
5) Italië..........................................................................................................................................95
5.1. d’Annunzio...........................................................................................................................................95
6) Nederlandstalig gebied.............................................................................................................95
IV. Literatuur in de doorsnede..........................................................................................................96
1) Sciencefiction............................................................................................................................96
2) Jeugdliteratuur.........................................................................................................................96
3) Detectiveroman........................................................................................................................97
7. Avant-garde.................................................................................................................................97
I. Inleiding.........................................................................................................................................97

5

,II. Nationale avant-gardebewegingen...............................................................................................99
1) Impressionisme........................................................................................................................99
2) Expressionisme.........................................................................................................................99
2.1. Benn..................................................................................................................................................100
2.2. Trakl...................................................................................................................................................101
3) Imagisme................................................................................................................................101
4) Vorticisme...............................................................................................................................102
5) Acmeïsme...............................................................................................................................102
6) Constructivisme......................................................................................................................103
7) Ultraïsme................................................................................................................................103
III. Historische avant-gardes (1910-1930).......................................................................................103
1) Kubisme..................................................................................................................................105
1.1. Apollinaire.........................................................................................................................................106
1.2. van Ostaijen.......................................................................................................................................106
2) Futurisme...............................................................................................................................107
2.1. Marinetti............................................................................................................................................107
2.2. Russolo..............................................................................................................................................108
2.3. Majakovski........................................................................................................................................108
3) Dadaïsme................................................................................................................................109
3.1. Ball.....................................................................................................................................................109
3.2. Tzara..................................................................................................................................................109
4) Surrealisme.............................................................................................................................110
4.1. Breton................................................................................................................................................110
4.2. Apollinaire.........................................................................................................................................111
5) Situationisme..........................................................................................................................111
IV. Vitalisme....................................................................................................................................111
1) Wat is vitalisme?.....................................................................................................................111
2) Frans: Céline...........................................................................................................................113
3) Engels: Conrad & Lawrence....................................................................................................113
3.1. Conrad...............................................................................................................................................113
3.2. Lawrence...........................................................................................................................................114
4) Duits: Hesse............................................................................................................................114
5) Russisch: Tolstoj......................................................................................................................115
6) Italiaans: Malaparte................................................................................................................115
7) Spaans: Lorca..........................................................................................................................116
8) Scandinavisch: Hamsun..........................................................................................................117
9) Nederlands: Streuvels.............................................................................................................117

6

,8. Modernisme..............................................................................................................................117
I. Inleiding.......................................................................................................................................117
II. Moderne roman..........................................................................................................................120
1) Engels.....................................................................................................................................121
1.1. James.................................................................................................................................................121
1.2. Joyce..................................................................................................................................................122
1.3. Woolf.................................................................................................................................................123
2) Frans.......................................................................................................................................125
2.1. Gide...................................................................................................................................................125
2.2. Proust................................................................................................................................................126
3) Duits.......................................................................................................................................127
3.3. Schnitzler...........................................................................................................................................127
3.4. Rilke...................................................................................................................................................127
3.5. Kafka..................................................................................................................................................127
3.6. Musil..................................................................................................................................................128
3.7. Mann.................................................................................................................................................129
3.8. Döblin................................................................................................................................................130
4) Russisch..................................................................................................................................130
5) Italiaans..................................................................................................................................131
5.1. Pirandello..........................................................................................................................................131
5.2. Svevo.................................................................................................................................................131
6) Spaans & Portugees................................................................................................................132
6.1. Spaans: Baroja..................................................................................................................................132
6.2. Portugees: Pessoa.............................................................................................................................133
III. Modernistische poëzie: Eliot......................................................................................................133
IV. Modernistisch theater...............................................................................................................135
1) Duits: Brecht...........................................................................................................................135
2) Italiaans: Pirandello................................................................................................................137
V. Literatuur in de doorsnede.........................................................................................................137
1) Confessionele literatuur..........................................................................................................138
2) Utopische literatuur................................................................................................................138
3) Sciencefiction..........................................................................................................................138
4) Naziliteratuur..........................................................................................................................138
5) Exilliteratuur...........................................................................................................................139
6) Sovjetliteratuur.......................................................................................................................139
7) Jeugdliteratuur.......................................................................................................................139
8) Oudheidsliteratuur.................................................................................................................139

7

, VI. Besluit........................................................................................................................................139
9. Modernisme naar postmodernisme...........................................................................................140
I. Inleiding.......................................................................................................................................140
II. Existentialisme & absurd theater................................................................................................140
1) Existentialistische roman........................................................................................................141
1.1. Sartre.................................................................................................................................................141
1.2. Camus................................................................................................................................................141
1.3. de Beauvoir.......................................................................................................................................142
2) Existentialistisch theater.........................................................................................................142
2.1. Sartre.................................................................................................................................................142
2.2. Camus................................................................................................................................................143
3) Absurd theater........................................................................................................................143
2.1. Beckett...............................................................................................................................................144
2.2. Ionesco..............................................................................................................................................145
III. Nouveau roman.........................................................................................................................146
1) Beckett....................................................................................................................................146
2) Sarraute..................................................................................................................................147
3) Robbe-Grillet..........................................................................................................................147
IV. Postmodernisme........................................................................................................................148
1) Inleiding: Definities.................................................................................................................148
2) Kenmerken.............................................................................................................................149
3) Latijns-Amerikaans.................................................................................................................151
3.1. Borges................................................................................................................................................151
3.2. Marquez............................................................................................................................................152
4) Amerikaans.............................................................................................................................152
5) Brits........................................................................................................................................153
6) Russisch..................................................................................................................................154
7) Frans.......................................................................................................................................154
8) Italiaans..................................................................................................................................155
8.1. Calvino...............................................................................................................................................155
8.2. Eco.....................................................................................................................................................156
9) Portugees................................................................................................................................157
10) Nederlands...........................................................................................................................157
11) Conclusie..............................................................................................................................157




8

, 1. Inleiding
I. Literatuur
Definitie

- enge definitie: literaire genres
o ex. poëzie, toneel, roman
o ‘literair’ als waardeoordeel: schone letteren, belles lettres
- brede definitie: elke uiting van geletterde cultuur:
o religieuze teksten, filosofie, geschiedschrijving, redevoeringen…
o ook orale literatuur: folklore, volksverhalen, mythes, legenden…
- verhalen en helden: evolutie doorheen de tijd
o verhalen gaan traditioneel over helden, maar doorheen de tijd krijgen we andere types van
‘helden’
o van mythologische ‘held’ naar moderne ‘anti-held’
o veranderende smaken en verwachtingen
 Definitie verhaal sluit niet altijd meer aan bij moderne definitie van literatuur

Literatuur na 1750

vanaf 18e E: definitieve doorbraak burgerlijke cultuur
- publiek: niet langer de aristocraat, maar de moderne burger
- invloed Verlichting en (nieuwe) filosofische stromingen
o redelijkheid en rationaliteit
o discussiecultuur: menstype dat leest
o nieuwe attitude t.o.v. traditie: durf denken!

modernisering van klassieke literatuurbegrippen:
1. imitatio
2. mimesis
3. genre

II. Basisbegrippen
1) Imitatio
imitatio = navolging van eerdere werken die men bewondert
o ontstaan in retoricascholen in de Oudheid
o doel: aemulatio: overtreffen
o vb. imitatio en aemulatio van Homerus door Vergilius
- cruciaal principe Europese canon-vorming vóór 1800
- toepassing imitatio-gedachte doorheen Europese literatuurgeschiedenis
o 14e E: Dante: imitatio en aemulatio van Vergilius
o 17e E: classicisme: imitatie klassieke modellen
o 18e E: neoclassicisme: vb. Weimarer Klassik

- Imitatio was vóór 1800 een cruciale factor in doorgeven van klassieke beschaving
o continuïteit


9

, o positieve lading: herkenning, meerwaarde
- Maar imitatio krijgt tegen einde 18e E een negatieve lading
o nadruk op originele creatie i.p.v. imitatie:
auteur op voorgrond, wordt benoemd als genie  cultus van de auteur
o explosie van -ismen1 = nieuwe paradigma’s
o propageren van ‘moderne’ stijl & smaak
- 17e E en 18e E: querelle des anciens et des modernes
o debat gaandeweg beslecht in voordeel van de ‘modernen’

- toch blijvende aandacht voor traditie
o romantiek: nationale verleden
o modernistische literatuur: intertekstualiteit
o postmoderne literatuur: cliché, ironie, metafictie

- TS Eliot: belang traditie voor literaire creatie én appreciatie:
“No poet, no artist of any art, has his complete meaning alone. His significance, his
appreciation is the appreciation of his relation to the dead poets and artists. You cannot value
him alone; you must set him, for contrast and comparison, among the dead. I mean this as a
principle of esthetic, not merely historical, criticism”

2) Mimesis
Mimesis = kunst als nabootsing van de werkelijkheid
 fundamenteel principe van literatuur

- ‘mimetisch’ = gelijkend aan de natuur, maar niet per se een exacte kopie
 zie Aristoteles, Poetica (4e E v.C.): niet per se ‘waar’, maar ‘geloofwaardig’
“Het [is] niet de specifieke taak van de dichter … te spreken van gebeurtenissen die hebben
plaatsgevonden, maar van dingen die zodanig zijn dat ze zouden kunnen gebeuren, ik
bedoel: van wat mogelijk is volgens de waarschijnlijkheid of de noodzakelijkheid.”

- Positieve en negatieve houdingen t.o.v. mimesis: Aristoteles vs. Plato
- 17e E: hoogtepunt navolging klassieke modellen in classicisme
- vanaf 18e E: geleidelijke breuk met classicisme
o enerzijds vraag naar originaliteit (i.p.v. klassieke modellen)
o anderzijds vraag naar realisme (i.p.v. geïdealiseerde weergave)
- 20e E: bevraging van fundamenten mimesis
o experimentele en anti-naturalistische tendensen, vooral in modernisme en avant-garde, en
postmodernisme
 van klassieke mimesis naar moderne mimesis naar invraagstelling van mimesis!

Enkele voorbeelden
- Dood van Socrates (1787) – Jacques-Louis David
 Classicistisch mimesisidee van de dood
- Dood van Chatterton (1856) – Henry Wallis
 mimesis van zelfdodingstopos

1
-ismen: expressionisme, impressionisme, realisme, naturalisme, etc.

10

Connected book

Written for

Institution
Study
Course

Document information

Summarized whole book?
Yes
Uploaded on
August 16, 2023
Number of pages
157
Written in
2022/2023
Type
SUMMARY

Subjects

$12.54
Get access to the full document:

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Get to know the seller
Seller avatar
sienschepmans

Also available in package deal

Get to know the seller

Seller avatar
sienschepmans Katholieke Universiteit Leuven
Follow You need to be logged in order to follow users or courses
Sold
8
Member since
2 year
Number of followers
2
Documents
7
Last sold
2 days ago

0.0

0 reviews

5
0
4
0
3
0
2
0
1
0

Recently viewed by you

Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions