Samenvatting Belgisch Publiekrecht deel 2.3.: Uitvoerende instellingen

Belgisch publiekrecht
DE UITVOERENDE INSTELLINGEN

1. VERTROUWEN EN CONTROLEREN

- Uitgangspunt: uitvoerende organen moeten het vertrouwen van de vertegenwoordigende
organen zien te krijgen.
- Verkozenen in de vertegenwoordigende organen oefenen op verschillende manieren controle
uit over de bestuurders in de uitvoerende organen.

Aan wie geeft parlement vertrouwen op de bepaalde niveaus?


1.1. OP FEDERAAL NIVEAU

De federale uitvoerende macht= de Koning en de Regering

- Hebben geen rechtstreekse legitimiteit
- Moeten volgens Grondwet verantwoording afleggen aan de rechtstreeks verkozen organen
van de wetgevende macht.
- Federale parlement oefent zowel wetgevende- als controlefunctie uit.



1.1.1. DE KONING

- Staatshoofd in ons land
- België is een erfelijke monarchie: functie overgedragen via erfopvolging
- België is een constitutionele monarchie: Koning is onderworpen aan het gezag van de
Grondwet.
- Koning staat aan het hoofd van de uitvoerende macht (bekendmaken, afkondigen en
uitvoeren van wetten) + een tak van de wetgevende macht (indienen van wetsontwerpen,
amendementen en bekrachtiging formele wetten).

1.1.1.1. DE PERSOON VAN DE KONING

- Eerstgeboorterecht (nakomelingen in rechte lijn van Leopold I)
 Sinds de Grondwet van 1991 geld dit ook voor vrouwen
- Koning overleden? Pas nieuwe Koning wanneer hij voor de Verenigde Kamers de
grondwettelijke eed aflegt.
 Tussen overlijden en eedaflegging nieuwe Koning wordt grondwettelijke macht
uitgeoefend door de Ministerraad.
- Wat als er geen nakomelingen meer zijn?
 Koning kan opvolger zelf benoemen (met instemming 2/3 meerderheid in beide
Kamers)
- Wat als hij niemand benoemt?
 Verenigde Kamers stellen een Regent aan (voorlopig) en worden er verkiezingen
gehouden
- Koning is meerderjarig vanaf 18j
 Wat als troonopvolger bij overlijden -18 is? Verenigde Kamers stellen Regent aan.
- Wanneer Koning in de onmogelijkheid verkeert te regeren

,  Dit moet eerst worden vastgesteld door de Ministerraad.
- Tijdens regentschap kunnen GEEN wijzigingen worden aangebracht aan grondwettelijke
regels over de monarchie.
- Koning heeft dag van vandaag geen persoonlijke macht meer.




1.1.1.2. RECHTSPOSITIE

1) Onschendbaarheid:
 Strafrechtelijke onschendbaarheid:
 Kan niet strafrechtelijk worden vervolgd
 Maar: andere leden van de koninklijke familie zijn niet onschendbaar!
 Burgerrechtelijke onschendbaarheid:
 Tegen civiele lijst (= dotatie aan de Koning die door wet wordt vastgesteld voor de
duur van de regering van elke Koning)
 Beide onschendbaarheid gelden slechts zolang de Koning in functie is



2) Onverantwoordelijkheid:
 Kan niet politiek op zijn handelingen worden aangesproken
Vb. Door volksvertegenwoordigers
 Gevolg: kan grondwettelijke taken nooit alleen uitoefenen.
 Minister is verantwoordelijk voor al zijn handelingen met enig politiek gevolg.
 Koning kan minister niet van verantwoordelijkheid ontheffen.
 Regering moet elk optreden van de Koning dat politiek relevant is dekken.
 Maar Kamerleden kunnen wel de eerste minister aanspreken op het optreden van de
Koning.
 Het is gewoon niet de Koning zelf die verantwoording aflegt maar wel de Regering.
 Vandaag de dag:
 Koning onderneemt geen acties met politieke betekenis zonder daar eerst met eerste
minister over te praten.
 Vaak doet de Koning dingen op voorstel van de Regering.
 Colloque singulier: Door de onverantwoordelijkheid mogen de Koning zijn politieke
gesprekspartners geen publiek maken over wat de Koning hen heeft gezegd tijdens een
audiëntie
 Gevolg: 3 Koninklijke besluiten nodig om nieuwe Regering aan de macht te brengen:
1. De benoeming van een nieuwe eerst minister.
 Uittredende eerste minister tekent mee
2. Het ontslag van de leden van de uittredende Regering.
 Nieuwe eerste minister tekent mee
3. De benoeming van de overige nieuwe regeringsleden
 Nieuwe eerste minister tekent mee.

 Wanneer heeft de Koning dan wel nog invloed?
1- Bij regeringsvorming: op het moment dat er nog een regering gevormd moet worden en
aantal beslissingen moeten gemaakt worden heeft Koning invloed.
2- Bij. Verkiezingsuitslag: wanneer ze niet zeker zijn wie in regering gaat. Koning gaat
partijen aanraden om een coalitie aan te gaan maar kan dit niet verplichten.