Hoofdstuk 2 - Samenvatting Newton 4 VWO (vanaf examen mei 2025)

Natuurkunde
Vwo 4



2 Sport en verkeer
2.1 – Introductie
Nettokracht -> wanneer er meerdere krachten op een voorwerp werken.

Snelheid en afstand
Eenparige beweging -> een beweging waarbij de snelheid niet verandert.
 Verandert de snelheid wel, dan werkt er nettokracht op het voorwerp.
 Is de nettokracht constant, dan kun je rekenen met een gemiddelde snelheid.

Voor een eenparige beweging geldt:

- s=vxt

 s -> de afstand (in m);
 v -> de constante snelheid (in m/s);
 t -> de tijd (in s).

Is de snelheid niet constant, dan rekenen we vaak met gemiddelde snelheid v gem:

- s = vgem x t

 In deze formules passen de eenheden bij elkaar.
 De standaardeenheden zijn meter per seconde, maar je kan ook kilometer per uur
gebruiken.

Voor het omrekenen van km/h naar m/s en omgekeerd, kun je gebruikmaken van de
volgende regel:
 Als je wandelt met 1,0 m/s loop je in een uur 3600 m, ofwel 3,6 km
 De omrekenregel is dus: 1 m/s is hetzelfde als 3,6 km/h.




Eigenschappen van krachten
Verschillende soorten krachten:
- Krachten die op afstand werken;
 Voorbeeld, zwaartekracht, elektrische kracht en magnetische kracht.
- Krachten die werken als er contact is;
 Voorbeeld, spankracht, veerkracht en wrijvingskracht.

Krachten hebben de volgende eigenschappen:
- Elke kracht heeft een richting;
- Elke kracht grijpt aan in een bepaald punt (zwaartepunt);
- Elke kracht heeft een grootte die wordt uitgedrukt in newton (N).

, 2.2 – Kracht verandert snelheid

Kracht en beweging
Krachten hebben alles te maken met bewegen.
 Zonder kracht kun je immers niet in beweging komen en ook niet afremmen.
Als op hetzelfde voorwerp meerdere krachten werken die elkaar opheffen, is de
nettokracht 0 en verandert de beweging niet.
 Als de nettokracht niet nul is, zal het voorwerp versnellen of vertragen.

De nettokracht is nul
Bij eenparige beweging is de nettokracht 0.
 Omgekeerd geldt hetzelfde.
Resulterende kracht -> ander woord voor nettokracht.
 Fres

Alleen als de nettokracht nul is, verandert de snelheid niet.
 De nettokracht is uiteraard ook 0 als je stil blijft staan met je fiets.
 Dit is de Eerste wet van Newton.

Nettokracht en versnelling
Voor het veranderen van snelheid is een nettokracht nodig die niet 0 is.
 Het zorgt ervoor dat de snelheid van een voorwerp groter of kleiner wordt.

Stroboscoop -> een apparaat die lichtflitsen geeft met gelijke tussenpozen.

Als de nettokracht constant is, verandert de snelheid gelijkmatig.
 De afname van de snelheid is dan elke seconde even groot.
Eenparig versnelde beweging -> een beweging waarbij de snelheid gelijkmatig toeneemt
of afneemt.
 Daarbij wordt een vertraging gerekend als negatieve versnelling.

Als de nettokracht niet constant is, verandert de snelheid niet gelijkmatig.
 Bij een grotere nettokracht op een voorwerp is de snelheidsverandering per
seconde groter.

Een grafiek van de snelheid
Is de nettokracht constant, dan is de grafiek in het v,t-diagram een stijgende of dalende
rechte lijn.
 Eenparig versneld of vertraagd.

Is de nettokracht nul, dan is de grafiek in het v,t-diagram horizontaal.
 De beweging is eenparig, de snelheid is constant.

Hoe groter de nettokracht op een voorwerp is, des te steiler loopt de grafiek in het v,t-
diagram.

De versnelling bepalen uit het v,t-diagram
Versnelling -> de snelheidsverandering van een voorwerp per seconde.
Bij een constante versnelling is de grafiek in het v,t-diagram een rechte lijn.
 De versnelling is dan de steilheid of het hellingsgetal.

De formule om de versnelling te berekenen is:

- a = ∆v : ∆t

 a -> de versnelling (in m/s2)
 ∆v -> de snelheidsverandering (in m/s)