Stotteren les 1
• Stotteren:
- Neuromusculaire timings- en coördinatiestoornis
- Brein stuurt de spieren aan die nodig zijn voor het spreken
- 150 spieren, soms iets meer/minder
• Hoe zit het met aanleg?
- 65% erfelijke aanleg
- 35% niet-erfelijke aanleg
- Max. 3 generaties, dan is het erfelijk
• 4 typen stotteren:
1. Herhalingen (klank-syllabe (lettergreep)-woordherhaling)
2. Verlengingen
3. Blokkades (stil en hoorbaar)
4. Onzichtbaar stotteren (vlucht-en uitstelgedrag)
Primair stottergedrag Secundair stottergedrag
Herhalingen Vechten
Verlengingen Vluchten
Bevriezen (blokkade)
• Wat is gekoppeld aan stotteren?
- Oorzakelijke factoren: (erfelijke) aanleg
- Constitutionele (aangeboren) factoren: neuromusculaire timing- en coördinatiestoornis +
temperament (hoe reageert een kind op bepaalde situaties)
- Ontwikkelingsfactoren: motoriek, onderverdelen in grove/ jne motoriek. Spreken is jne
motoriek
- Omgevingsfactoren: snel pratende ouders
- Leerfactoren: beloning
- Dit zijn allemaal factoren die het stotteren kunnen uitlokken
• Erasmus-viercomponentenmodel (4CM)
- 4 componenten: verbale, emotionele, cognitieve en sociale component
- Verbale component: alles wat we kunnen zien/horen (bovenkant van de ijsberg)
- Cognitieve component: gedachten/overtuigingen die iemand heeft bij zijn stotteren
- Emotionele component: hoe gaan ze ermee om, met welke gevoelens/emoties
- Sociale component: in welke spreeksituaties gebeurt het stotteren: school, werk, etc.
fi fi
,• Klinisch werkmodel stotteren
- Om te spreken heb je een idee nodig > om een idee te verwoorden moet jouw brein daar
woorden voor vinden > om die woorden te kunnen maken heb je klanken nodig > en om die
klanken uit te spreken heb je spieren nodig.
- Uitlokkende factoren: spanning, snelheid, belemmeringen.
- Boven de +: aanleg
- Onder de +: uitlokkende factoren
• Primair stottergedrag:
- iets wat het lichaam helemaal zelf
doet
- Herhalingen / Verleningen
- Het brein registreert dat die spieren
niet handig samenwerken en dan gaat
het lichaam op op op (herhalingen)
deze manier oooof (verlengingen) op
deze manier het spreken oplossen om
door te kunnen met vertellen.
• Secundair stottergedrag:
- Reactie op het primaire
- Soms bewust, maar ook onbewust
- Vechten / Vluchten / Bevriezen
- De stotter wordt juist groter en
sterken door het secundaire
stottergedrag.
• Sheehan (Amerikaanse wetenschapper): “stotteren is wat je doet om niet te stotteren.”
• Basisfeiten over stotteren:
- We zeggen internationaal geen ‘stotteraar’, maar ‘persoon die stottert’
- Stotteren komt voor in alle landen van de wereld en in alle lagen van de bevolking
- Meer jongens blijven stotteren (verhouding 4:1)
- Ouders van kinderen die stotteren verschillen niet van andere ouders
- Alléén de reactie van ouders kan nooit stotteren veroorzaken
- Stotterende kinderen verschillen niet in de psychologische ontwikkeling van niet-stotterende
kinderen
- Stotteren is niet iets dat elk mens toch wel eens doet
, Stotteren les 2
Normale niet-vloeiendheden (dit Kernstotters:
doen ze wel):
Zelfcorrecties De eenheid van een woord wordt
onderbroken:
- Tempowisseling
- Meervoudige herhaling van klank,
lettergreep of woord
- Flow (zie werkcollege)
Valse starts
Lange omschrijvingen
Pauzes inlassen
Ontspannen, enkelvoudige
herhalingen van een lettergreep,
woord of zinsdeel
Stopwoordjes als starters
• Incidentie: bij 8% van alle kinderen komen stotterverschijnselen voor
• Prevalentie: percentage van het aantal mensen dat blijft stotteren. 1% chronisch stotteren
• Screeningslijst stotteren (SLS)
- Doel: met 6 korte vragen kan binnen 2 minuten de ernst van het stotteren ingeschat worden en
wordt duidelijk(er) of doorverwijzing nodig is. (Geen indicatie tot verwijzing tot zoek contact met
een logopedist)
- Doelgroep: bestemd voor ouders, leerkrachten, huisartsen en andere verwijzers
- Screening van jonge kinderen t/m 7 jaar!
• Scores screeningslijst stotteren (SLS):
- <8: geen indicatie tot verwijzing
- 8-11: screeningslijst over 3 maanden herhalen
- 11>: zeker beginnend stotteren, duidelijke indicatie voor verwijzing naar logopedist
• Wat is het belang van secundaire preventie?
- Secundaire preventie is vroege opsporing van ziekten of afwijkingen bij personen die ziek zijn,
een verhoogd risico lopen of een bepaalde genetische aanleg hebben
- De ziekte kan daardoor eerder worden behandeld, zodat deze eerder geneest of niet erger
wordt
• Herstel van stotteren bij jonge, stotterende kinderen
- Behandelen van jonge, stotterende kinderen is e ectiever dan behandelen van kinderen die 6
jaar of ouder zijn. De kans op terugval is kleiner en de kans op blijvend herstel is groter
- Maar: een grote groep kinderen die begint met stotteren, herstelt volledig zonder behandeling.
- Er bestaan echter grote verschillen in de cijfers over spontaan herstel
- Het meest gangbare percentage lijkt anno 2021 74-80%
- Dus dit percentage herstelt op een natuurlijke spontane manier
ff
• Stotteren:
- Neuromusculaire timings- en coördinatiestoornis
- Brein stuurt de spieren aan die nodig zijn voor het spreken
- 150 spieren, soms iets meer/minder
• Hoe zit het met aanleg?
- 65% erfelijke aanleg
- 35% niet-erfelijke aanleg
- Max. 3 generaties, dan is het erfelijk
• 4 typen stotteren:
1. Herhalingen (klank-syllabe (lettergreep)-woordherhaling)
2. Verlengingen
3. Blokkades (stil en hoorbaar)
4. Onzichtbaar stotteren (vlucht-en uitstelgedrag)
Primair stottergedrag Secundair stottergedrag
Herhalingen Vechten
Verlengingen Vluchten
Bevriezen (blokkade)
• Wat is gekoppeld aan stotteren?
- Oorzakelijke factoren: (erfelijke) aanleg
- Constitutionele (aangeboren) factoren: neuromusculaire timing- en coördinatiestoornis +
temperament (hoe reageert een kind op bepaalde situaties)
- Ontwikkelingsfactoren: motoriek, onderverdelen in grove/ jne motoriek. Spreken is jne
motoriek
- Omgevingsfactoren: snel pratende ouders
- Leerfactoren: beloning
- Dit zijn allemaal factoren die het stotteren kunnen uitlokken
• Erasmus-viercomponentenmodel (4CM)
- 4 componenten: verbale, emotionele, cognitieve en sociale component
- Verbale component: alles wat we kunnen zien/horen (bovenkant van de ijsberg)
- Cognitieve component: gedachten/overtuigingen die iemand heeft bij zijn stotteren
- Emotionele component: hoe gaan ze ermee om, met welke gevoelens/emoties
- Sociale component: in welke spreeksituaties gebeurt het stotteren: school, werk, etc.
fi fi
,• Klinisch werkmodel stotteren
- Om te spreken heb je een idee nodig > om een idee te verwoorden moet jouw brein daar
woorden voor vinden > om die woorden te kunnen maken heb je klanken nodig > en om die
klanken uit te spreken heb je spieren nodig.
- Uitlokkende factoren: spanning, snelheid, belemmeringen.
- Boven de +: aanleg
- Onder de +: uitlokkende factoren
• Primair stottergedrag:
- iets wat het lichaam helemaal zelf
doet
- Herhalingen / Verleningen
- Het brein registreert dat die spieren
niet handig samenwerken en dan gaat
het lichaam op op op (herhalingen)
deze manier oooof (verlengingen) op
deze manier het spreken oplossen om
door te kunnen met vertellen.
• Secundair stottergedrag:
- Reactie op het primaire
- Soms bewust, maar ook onbewust
- Vechten / Vluchten / Bevriezen
- De stotter wordt juist groter en
sterken door het secundaire
stottergedrag.
• Sheehan (Amerikaanse wetenschapper): “stotteren is wat je doet om niet te stotteren.”
• Basisfeiten over stotteren:
- We zeggen internationaal geen ‘stotteraar’, maar ‘persoon die stottert’
- Stotteren komt voor in alle landen van de wereld en in alle lagen van de bevolking
- Meer jongens blijven stotteren (verhouding 4:1)
- Ouders van kinderen die stotteren verschillen niet van andere ouders
- Alléén de reactie van ouders kan nooit stotteren veroorzaken
- Stotterende kinderen verschillen niet in de psychologische ontwikkeling van niet-stotterende
kinderen
- Stotteren is niet iets dat elk mens toch wel eens doet
, Stotteren les 2
Normale niet-vloeiendheden (dit Kernstotters:
doen ze wel):
Zelfcorrecties De eenheid van een woord wordt
onderbroken:
- Tempowisseling
- Meervoudige herhaling van klank,
lettergreep of woord
- Flow (zie werkcollege)
Valse starts
Lange omschrijvingen
Pauzes inlassen
Ontspannen, enkelvoudige
herhalingen van een lettergreep,
woord of zinsdeel
Stopwoordjes als starters
• Incidentie: bij 8% van alle kinderen komen stotterverschijnselen voor
• Prevalentie: percentage van het aantal mensen dat blijft stotteren. 1% chronisch stotteren
• Screeningslijst stotteren (SLS)
- Doel: met 6 korte vragen kan binnen 2 minuten de ernst van het stotteren ingeschat worden en
wordt duidelijk(er) of doorverwijzing nodig is. (Geen indicatie tot verwijzing tot zoek contact met
een logopedist)
- Doelgroep: bestemd voor ouders, leerkrachten, huisartsen en andere verwijzers
- Screening van jonge kinderen t/m 7 jaar!
• Scores screeningslijst stotteren (SLS):
- <8: geen indicatie tot verwijzing
- 8-11: screeningslijst over 3 maanden herhalen
- 11>: zeker beginnend stotteren, duidelijke indicatie voor verwijzing naar logopedist
• Wat is het belang van secundaire preventie?
- Secundaire preventie is vroege opsporing van ziekten of afwijkingen bij personen die ziek zijn,
een verhoogd risico lopen of een bepaalde genetische aanleg hebben
- De ziekte kan daardoor eerder worden behandeld, zodat deze eerder geneest of niet erger
wordt
• Herstel van stotteren bij jonge, stotterende kinderen
- Behandelen van jonge, stotterende kinderen is e ectiever dan behandelen van kinderen die 6
jaar of ouder zijn. De kans op terugval is kleiner en de kans op blijvend herstel is groter
- Maar: een grote groep kinderen die begint met stotteren, herstelt volledig zonder behandeling.
- Er bestaan echter grote verschillen in de cijfers over spontaan herstel
- Het meest gangbare percentage lijkt anno 2021 74-80%
- Dus dit percentage herstelt op een natuurlijke spontane manier
ff
