Hoofdstuk 10 – Emotie en motivatie
10.1 Wat is emotie?
• Dingen die goed voelen → motivatie gedrag
• Evolutionair nuttig
o Emoties als stoorzender – negatieve connotatie (zwakte – irrationeel)
• Continu
• Brede impact (denken, fysiek)
Definitie
Een reactie op een stimulus die bestaat uit een fysiologische opwinding en gepaard
gaat met een evaluatie van de stimulus (cognitief - denkprocessen), een
gezichtsuitdrukking en een subjectieve ervaring
• Heviger dan gedachten (ook lichamelijke veranderingen)
Drie belangrijke functies van emoties
1. Overlevingsgerecht
2. Adequate communicatie in een sociale context
3. Cognitieondersteunend
Gezichtsuitdrukking van emoties
Nature of nurture
Darwin: expressie emoties is resultaat van evolutie
• Menselijke emoties hebben gelijkenissen met dierlijke
• Cross-culturele similariteit (verschillende plekken, zelfde emoties
20e eeuw tegenreactie
• Behaviorisme (geest = onbeschreven blad – nurture)
• Sociaal-darwinisme (eugenetica) → verzet antropologen: culturele relativiteit
van emotionele uitdrukkingen
Paul Ekman
Gezichtsuitdrukkingen om vooruitgang therapie te meten → veronderstelt similariteit
(mensen drukken zich allemaal op dezelfde manier uit)
• Basisemoties
1. Droefheid
2. Blijheid
3. Angst
4. Woede
5. Verrassing
6. De combinatie walging/minachting
Duidelijke cross-culturele similarteit
Reactie antropologen: geleerd via massamedia?
• Blind geboren kinderen die lachen
• Onderzoek bij primitieve stammen → konden emoties ook juist beoordelen
zoals tabel hierboven → Geen invloed media
1
, Culturele uitingsregels
• Experiment: film tonen in USA en Japan → USA toont walging duidelijk, Japan
laten dit niet merken wanneer iemand in de kamer aanwezig is – niet cultureel
aanvaard om emoties te tonen
Niet enkel universele productie, ook herkenning
• Invloed etnische groep (beter)
• Leeftijd (oudere mensen - slechter)
• Depressie, autisme, schizofrenie, Alzheimer
Geslachtsverschillen emoties
Vrouwen: betere herkenning, laten emotie meer
blijken (sociale aanvaarding), zelf-rapportering van
intensere ervaring dan mannen
Galvanische huidreactie: activatie CZS →
verhoogde zweetproductie → betere geleiding
(meer elektrisch signaal)
Mannen: meer fysiologische reactie
• Onderdrukken van negatieve gevoelens te
uiten
o Hogere fysiologische reactie
• Onderdrukken van positieve gevoelens te uiten
o Fysiologische reactie en emotie daalt
Gezichtsfeedback
• Mood inductie (simulatie blij- droefheid) → effect op inhoud herinneringen (eerst
blij gezicht gezien → blije herinnering
• Stimulatie gezichtsspieren (potlood tussen lippen of tanden – doet gezicht
fronsen of glimlachen) → effect op beoordelen van cartoons
• Verlamming: belemmering lach betere predictor dan algemene graad van
verlamming
• Mensen voelen zich blijer bij beoordeling van gezichten die ook blij zijn
(spiegelneuronen)
Soms grotere fysiologische opwinding bij onderdrukking gezichtsuitdrukkingen
(negatieve gevoelens)
Het sympatische zenuwstelsel
• Gezichtsuitdrukkingen kunnen geveinsd worden
o Ook andere lichamelijke manifestatie van emotie: fysiologische
opwinding (arousal)
• Parasympatische zenuwstelsel: ontspanning en rust
• Sympatische zenuwstelsel
o Hartslag
o Bloeddruk
o Inhibitie speekselklieren
o Zweetafscheiding
2
10.1 Wat is emotie?
• Dingen die goed voelen → motivatie gedrag
• Evolutionair nuttig
o Emoties als stoorzender – negatieve connotatie (zwakte – irrationeel)
• Continu
• Brede impact (denken, fysiek)
Definitie
Een reactie op een stimulus die bestaat uit een fysiologische opwinding en gepaard
gaat met een evaluatie van de stimulus (cognitief - denkprocessen), een
gezichtsuitdrukking en een subjectieve ervaring
• Heviger dan gedachten (ook lichamelijke veranderingen)
Drie belangrijke functies van emoties
1. Overlevingsgerecht
2. Adequate communicatie in een sociale context
3. Cognitieondersteunend
Gezichtsuitdrukking van emoties
Nature of nurture
Darwin: expressie emoties is resultaat van evolutie
• Menselijke emoties hebben gelijkenissen met dierlijke
• Cross-culturele similariteit (verschillende plekken, zelfde emoties
20e eeuw tegenreactie
• Behaviorisme (geest = onbeschreven blad – nurture)
• Sociaal-darwinisme (eugenetica) → verzet antropologen: culturele relativiteit
van emotionele uitdrukkingen
Paul Ekman
Gezichtsuitdrukkingen om vooruitgang therapie te meten → veronderstelt similariteit
(mensen drukken zich allemaal op dezelfde manier uit)
• Basisemoties
1. Droefheid
2. Blijheid
3. Angst
4. Woede
5. Verrassing
6. De combinatie walging/minachting
Duidelijke cross-culturele similarteit
Reactie antropologen: geleerd via massamedia?
• Blind geboren kinderen die lachen
• Onderzoek bij primitieve stammen → konden emoties ook juist beoordelen
zoals tabel hierboven → Geen invloed media
1
, Culturele uitingsregels
• Experiment: film tonen in USA en Japan → USA toont walging duidelijk, Japan
laten dit niet merken wanneer iemand in de kamer aanwezig is – niet cultureel
aanvaard om emoties te tonen
Niet enkel universele productie, ook herkenning
• Invloed etnische groep (beter)
• Leeftijd (oudere mensen - slechter)
• Depressie, autisme, schizofrenie, Alzheimer
Geslachtsverschillen emoties
Vrouwen: betere herkenning, laten emotie meer
blijken (sociale aanvaarding), zelf-rapportering van
intensere ervaring dan mannen
Galvanische huidreactie: activatie CZS →
verhoogde zweetproductie → betere geleiding
(meer elektrisch signaal)
Mannen: meer fysiologische reactie
• Onderdrukken van negatieve gevoelens te
uiten
o Hogere fysiologische reactie
• Onderdrukken van positieve gevoelens te uiten
o Fysiologische reactie en emotie daalt
Gezichtsfeedback
• Mood inductie (simulatie blij- droefheid) → effect op inhoud herinneringen (eerst
blij gezicht gezien → blije herinnering
• Stimulatie gezichtsspieren (potlood tussen lippen of tanden – doet gezicht
fronsen of glimlachen) → effect op beoordelen van cartoons
• Verlamming: belemmering lach betere predictor dan algemene graad van
verlamming
• Mensen voelen zich blijer bij beoordeling van gezichten die ook blij zijn
(spiegelneuronen)
Soms grotere fysiologische opwinding bij onderdrukking gezichtsuitdrukkingen
(negatieve gevoelens)
Het sympatische zenuwstelsel
• Gezichtsuitdrukkingen kunnen geveinsd worden
o Ook andere lichamelijke manifestatie van emotie: fysiologische
opwinding (arousal)
• Parasympatische zenuwstelsel: ontspanning en rust
• Sympatische zenuwstelsel
o Hartslag
o Bloeddruk
o Inhibitie speekselklieren
o Zweetafscheiding
2
