ETHIEK & DIVERSITEIT
HOOFDSTUK 1 : FILOSOFIE
1.1. WAT IS FILOSOFIE
• Philo → vriendschap en liefde
• Sophia → wijsheid
→ Vriend van de wijsheid
1.1.1. STRUCTUUR VAN HET FILOSOFEREN
• Filosofie is
o Nadenken
▪ Niet zomaar alles aannemen → kritisch nadenken
o Radicaal en fundamenteel nadenken
▪ Graaf naar de wortels
o Radicaal en fundamenteel nadenken vanuit de ervaring van verwondering
▪ Verwondering is essentieel
▪ Alles begint bij verwondering
1.1.1.1. NADENKEN
• Nadenken & Reflectie
o Re - flectie : terug - buigen
• ‘het vermogen tot bewustzijn van zichzelf (en van anderen)’
• Filosofie begint bij het vermogen tot stilvallen bij en reflecteren op jezelf
• Filosofie = epochaal denkwerk
o Een halt, onderbreking
o Dagelijkse taken effe onderbreken en nadenken
• Epochale betekenis wijst op het gegeven dat de filosofie zich afspeelt dicht bij het
concrete leven
• De veroordeling van Socrates
• Filosofie= wetenschappelijk streven naar kennis om de tijd en wereld te doorgronde
, ETHIEK & DIVERSITEIT
1.1.1.2. RADICAAL EN FUNDAMENTEEL NADENKEN
• An sich versus für mich
• De werkelijkheid zoals ze is versus de werkelijkheid zoals wij ze zien
o Objectieve en subjectieve werkelijkheid
→ Filosofie houdt zich enkel bezig met de objectieve werkelijkheid ( an
sich = wat is de objectieve werkelijkheid / wat is de essentie van iets)
→ De werkelijkheid zo als ze is
o Subjectieve (für mich) geeft geen waarheid omdat het zoveel verschilt
van persoon tot persoon
• Filosofie benadert werkelijkheid in haar geheel
o In tegenstelling tot psychologie, sociologie, ethiek enz.
• Filosofie
o Radicaal =graaft naar wortels vd werkelijkheid
o Fundamenteel = dringt door tot de fundamenten van de werkelijkheid
• Filosofische vragen zijn steeds radicale of fundamentele vragen
We kunnen de filosofie zien als de wortels van een boom
Filosofie ziet mens als een geheel → kijken naar fundament vd mens
→ Biologie ziet mens als een zoogdier
Alle andere vertakkingen over de mens die interessant zijn, maar nooit naar het
fundament van de mens gaan
6 man uit Hindoestan
6 mannen vragen zich af wat de essentie van de olifant is
De ene zegt dat de olifant een speer is / een waaier / een
wand
Niemand weet wat de essentie is van een olifant
De integraliteit van de olifant weet niemand
We hebben allemaal een beperkte kennis van de waarheid
→ alle kennis samenleggen om tot de absolute waarheid te
komen
Belangrijk om eigen perceptieven tot waarheid te brengen
, ETHIEK & DIVERSITEIT
1.1.1.3. RADICAAL EN FUNDAMENTEEL NADENKEN VANUIT DE ERVARING VAN
VERWONDERING
• Verwondering is kracht die de mens in de richting van het filosoferen voortstuwt
• De bron van filosofie
Nadenken vanuit de ervaring van verwondering
Iedereen verwonderd zich
Een nieuwe ontmoeting → amai wow
• Wat is verwondering?
o Een nieuwe ervaring die niet of moeilijk in het systeem past dat je gevormd
hebt
• Wonder /=/ mirakel
• Mythen= wonderlijke voorvallen
• Van oudsher verwonderen mensen zich
o Verwonderen kunnen ook uitkomen als verontwaardigingen
o Kinderen verwonderen zich elke dag
• Verwondering
o Spontaan getroffen worden
o Zekere wonde
o Bewondering & fascinatie
o Elke wetenschap start met filosofie → reflecteren, onderbreken, vragen
stellen
o Filosofie start bij de verwondering.
, ETHIEK & DIVERSITEIT
1.1.2. FILOSOFIE VAN ZIEKTE EN GEZONDHEID
1.1.2.1. FILOSOFIE VAN DE WESTERSE CULTUUR
• Het wereldbeeld vormt fundament van de cultuur
• Alle levensdomeinen
• Pre-moderniteit -> moderniteit -> postmoderniteit
• ‘Van theemutscultuur naar walkman-ego’
o 3 wereldbeelden
▪ Wereldbeeld = een paradigma waar anders onder valt
o Metafoor:
▪ Theemutscultuur = comfortabel, knus, warm (maar het kan ook
een beetje beknopt zijn)
▪ Walkman-ego: wij zijn individualistischer geworden, we zijn
constant in verbinding met het social media gebeuren
SOORTEN WERELDBEELDEN
1. Premoderniteit /traditionele wereldbeeld (500-1500 na
chr)
o Geloof centraal (god heeft het daar gezet en
we trekken het niet in twijfel)
2. Moderniteit (1500 -1970 na chr)
o Morgen moet beter zijn dan vandaag → we gaan het allemaal regelen
o God hebben we verlaten
o We denken meer op onszelf
3. Postmoderniteit (1970-… na chr)
o Veel chaos + we leven op de golven, niet meer echt een waarheid,
eiland, eigen normen en waarden ( leven is kwetsbare creatie ) →
moeilijk wereld- en mensenbeeld
Wereldbeelden gaan geleidelijk in elkaar over
HOOFDSTUK 1 : FILOSOFIE
1.1. WAT IS FILOSOFIE
• Philo → vriendschap en liefde
• Sophia → wijsheid
→ Vriend van de wijsheid
1.1.1. STRUCTUUR VAN HET FILOSOFEREN
• Filosofie is
o Nadenken
▪ Niet zomaar alles aannemen → kritisch nadenken
o Radicaal en fundamenteel nadenken
▪ Graaf naar de wortels
o Radicaal en fundamenteel nadenken vanuit de ervaring van verwondering
▪ Verwondering is essentieel
▪ Alles begint bij verwondering
1.1.1.1. NADENKEN
• Nadenken & Reflectie
o Re - flectie : terug - buigen
• ‘het vermogen tot bewustzijn van zichzelf (en van anderen)’
• Filosofie begint bij het vermogen tot stilvallen bij en reflecteren op jezelf
• Filosofie = epochaal denkwerk
o Een halt, onderbreking
o Dagelijkse taken effe onderbreken en nadenken
• Epochale betekenis wijst op het gegeven dat de filosofie zich afspeelt dicht bij het
concrete leven
• De veroordeling van Socrates
• Filosofie= wetenschappelijk streven naar kennis om de tijd en wereld te doorgronde
, ETHIEK & DIVERSITEIT
1.1.1.2. RADICAAL EN FUNDAMENTEEL NADENKEN
• An sich versus für mich
• De werkelijkheid zoals ze is versus de werkelijkheid zoals wij ze zien
o Objectieve en subjectieve werkelijkheid
→ Filosofie houdt zich enkel bezig met de objectieve werkelijkheid ( an
sich = wat is de objectieve werkelijkheid / wat is de essentie van iets)
→ De werkelijkheid zo als ze is
o Subjectieve (für mich) geeft geen waarheid omdat het zoveel verschilt
van persoon tot persoon
• Filosofie benadert werkelijkheid in haar geheel
o In tegenstelling tot psychologie, sociologie, ethiek enz.
• Filosofie
o Radicaal =graaft naar wortels vd werkelijkheid
o Fundamenteel = dringt door tot de fundamenten van de werkelijkheid
• Filosofische vragen zijn steeds radicale of fundamentele vragen
We kunnen de filosofie zien als de wortels van een boom
Filosofie ziet mens als een geheel → kijken naar fundament vd mens
→ Biologie ziet mens als een zoogdier
Alle andere vertakkingen over de mens die interessant zijn, maar nooit naar het
fundament van de mens gaan
6 man uit Hindoestan
6 mannen vragen zich af wat de essentie van de olifant is
De ene zegt dat de olifant een speer is / een waaier / een
wand
Niemand weet wat de essentie is van een olifant
De integraliteit van de olifant weet niemand
We hebben allemaal een beperkte kennis van de waarheid
→ alle kennis samenleggen om tot de absolute waarheid te
komen
Belangrijk om eigen perceptieven tot waarheid te brengen
, ETHIEK & DIVERSITEIT
1.1.1.3. RADICAAL EN FUNDAMENTEEL NADENKEN VANUIT DE ERVARING VAN
VERWONDERING
• Verwondering is kracht die de mens in de richting van het filosoferen voortstuwt
• De bron van filosofie
Nadenken vanuit de ervaring van verwondering
Iedereen verwonderd zich
Een nieuwe ontmoeting → amai wow
• Wat is verwondering?
o Een nieuwe ervaring die niet of moeilijk in het systeem past dat je gevormd
hebt
• Wonder /=/ mirakel
• Mythen= wonderlijke voorvallen
• Van oudsher verwonderen mensen zich
o Verwonderen kunnen ook uitkomen als verontwaardigingen
o Kinderen verwonderen zich elke dag
• Verwondering
o Spontaan getroffen worden
o Zekere wonde
o Bewondering & fascinatie
o Elke wetenschap start met filosofie → reflecteren, onderbreken, vragen
stellen
o Filosofie start bij de verwondering.
, ETHIEK & DIVERSITEIT
1.1.2. FILOSOFIE VAN ZIEKTE EN GEZONDHEID
1.1.2.1. FILOSOFIE VAN DE WESTERSE CULTUUR
• Het wereldbeeld vormt fundament van de cultuur
• Alle levensdomeinen
• Pre-moderniteit -> moderniteit -> postmoderniteit
• ‘Van theemutscultuur naar walkman-ego’
o 3 wereldbeelden
▪ Wereldbeeld = een paradigma waar anders onder valt
o Metafoor:
▪ Theemutscultuur = comfortabel, knus, warm (maar het kan ook
een beetje beknopt zijn)
▪ Walkman-ego: wij zijn individualistischer geworden, we zijn
constant in verbinding met het social media gebeuren
SOORTEN WERELDBEELDEN
1. Premoderniteit /traditionele wereldbeeld (500-1500 na
chr)
o Geloof centraal (god heeft het daar gezet en
we trekken het niet in twijfel)
2. Moderniteit (1500 -1970 na chr)
o Morgen moet beter zijn dan vandaag → we gaan het allemaal regelen
o God hebben we verlaten
o We denken meer op onszelf
3. Postmoderniteit (1970-… na chr)
o Veel chaos + we leven op de golven, niet meer echt een waarheid,
eiland, eigen normen en waarden ( leven is kwetsbare creatie ) →
moeilijk wereld- en mensenbeeld
Wereldbeelden gaan geleidelijk in elkaar over
