Samenvatting week 3 Forensische psychiatrie

Literatuur week 3

Boek hoofdstuk 19: Toerekeningsvatbaarheid en toerekenen

1 Inleiding

1.1 Strafrechtelijke context

Het begrip (on)toerekeningsvatbaarheid is binnen het strafrecht gerelateerd aan

begrippen als schuld, schulduitsluitingsgronden en opzet.

In het oude Romeinse recht gold al ‘an act does not make a man guilty unless his mind

is (also) guilty’. Ook spreken we van actus reus and mens rea > bad act en guilty mind. Voor

strafbaarheid geldt dus zowel een objectief als en subjectief element wat tevens betkeent dat

men voor slechte intenties of gedachten niet alleen gestraft kan worden.

Het woord schuld heeft verschillende betekenissne.

 Een bestanddeel van de delictomschrijving > dood door schuld

 Wanneer iemand opzettelijk een misdrijf pleegt is er sprake van

verwijtbaarheid

Ook bij de schulduitsluitingsgronden heeft schuld de betekenis van verwijtbaarheid,

een voorbeeld van een schulduitsluitingsgrond is toerekeningsvatbaarheid.

 Artikel 39 van het Wetboek van Strafrecht: Niet strafbaar is hij die een feit

begaat dat hem wegens de gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van

zijn geestvermogen niet kan worden toegerekend.

 Artikel 40 van het Wetboek van Strafrecht: psychische overmacht

Als iemand ontoerekeningsvatbaar is voor een bepaald strafbaar feit, is daarmee niet

gezegd dat iemand het niet opzettelijk heeft gedaan. Maar het kan wel worden bepaald dat er

geen opzet in het spel is. Als er geen opzet bewezen kan worden, dan volgt vrijspraak > dan

kan er dus ook geen maatregel meer opgelegd worden. Daarom gaan ze liever voor een

schulduitsluitingsgrond want dan kan er wel nog een maatregel opgelegd worden.

, 1.2 Terminologie.

Wie moet de toerekeningsvatbaarheid vaststellen? Toerekeningsvatbaarheid is een

juridisch begrip. Daarnaast is het geen eigenschap van de onderzochte, geen kenmerk van het

delict, het zegt iets over de mate van functioneren in het dagelijks leven, noch is het een vast

te stellen symptoom van een stoornis.

2 Historische en internationale context

2.1 Een universele morele traditie.

Het is een universele morele traditie om iemand die vanwege een psychische stoornis

een strafbaar feit pleegt niet te straffen.

o Vele cultuurspecifieke uitwerkingen

 In Engeland hebben ze het insanity defense: geen not guilty plea er moet dus

worden aangetoond dat het delict gepleegd is door de stoornis. > het opleggen

van een hospital order ligt los van toerekeningsvatbaarheid.

 In Nederland: Voor het Wetboek van Strafrecht hadden we de Code Pénal > als

je een daad pleegde uit krankzinnigheid dan gelde er vrijspraak. Als je

psychotisch was, dan was je ook direct ontoerekeningsvatbaar.

 In Duitsland: de mate van toerekeningsvatbaarheid is erg belangrijk voor de

sanctionering en toeleiding naar zorg.

 In Zweden bestaat het begrip toerekeningsvatbaarheid niet meer sinds 1965

toen de Nieuwe of Moderne Richting in het strafrecht opkwam. Als alternatief

wordt er gekeken naar de aanwezigheid van een stoornis op het moment van

berechting waarvoor behandeling, in plaats van bestraffing, aangewezen is.

 M’Naghtentest: test voor stoornissen daarnaast worden ook naar kennende

functies gekeken en impulsen die niet weerstaanbaar waren.

3 Betekenis van het begrip toerekeningsvatbaarheid in Nederland