BELANGRIJKSTE ELEMENTEN VOOR DEELTENTAMEN A JEUGDRECHT
WEEK 1
Hoofdstuk 2
- Afstammingsrecht à dwingend recht
o Enerzijds volledige vrijheid ouders (verblijfplaats, school)
o Anderzijds autonomie aan banden gelegd door publiekrechtelijke bepalingen
(Leerplichtwet, kinderbescherming, bepalingen op gebied van medische
behandelingen)
- Minimaal 1, maximaal 2 juridische ouders
o Sinds 2014 ook 2 moeders als juridische ouders
- Juridische gevolgen ouderschap:
o Gezag over het kind
o Garandeert een recht op omgang met het kind
o Onderhoudsplicht (kosten voor opvoeding)
o Familienaam, nationaliteit, fiscaal opzicht, sociale zekerheid
- Veranderingen binnen gezagsrecht
o De gedachte van toenemende autonomie van minderjarigen is versterkt
§ Medische behandeling:
• Bij kinderen < 12 jaar speelt mening kind geen rol.
• Tussen 12 en 16 jaar wordt toestemming van ouders en kind
gevraagd.
• Vanaf 16 jaar zelf beslissen
§ Hoorrecht en procespositie:
• Recht op participeren: vanaf 12 jaar recht om mening te geven
• Recht op initiëren
o Het gezagsrecht is stapsgewijs losgekoppeld van het huwelijk: gescheiden
ouders mogen ook beide gezag hebben
§ Ouderschapsplan/co-ouderschap: in de uitoefening van het
gezamenlijke gezag nemen beide ouders een evenredig deel van de
verzorging en opvoeding van hun kind op zich.
§ Eenhoofdig gezag à klemcriterium: is van toepassing indien er een
onaanvaardbaar risico bestaat dat het kind klem of verloren zou raken
tussen de ouders en niet te verwachten is dat hierin binnen afzienbare
tijd voldoende verbetering zou komen (sub a)
• In het belang van de minderjarige wordt door de rechter
noodzakelijk geacht vanwege ernstige ziekte of stoornis van een
van de ouders of vanwege een geschiedenis van mishandeling
o De kring van personen die gezag over het kind kunnen krijgen is uitgebreid
- Wie mogen GEEN gezag hebben:
o Minderjarigen
o Personen die onder curatele staan
o Personen van wie de geestvermogens zodanig zijn verstoord dat ze niet in staat
zijn om het gezag uit te oefenen
- Minderjarigheid: handelingsonbekwaamheid van jongeren onder de 16 en dat 18- tot
23-jarigen nog tot het adolescentenstrafrecht berecht kunnen worden
o Handelingsonbekwaamheid volgens wet: Art. 1:234 lid 1 BW à bekwaam mits
toestemming van wettelijke vertegenwoordiger & art. 1:234 lid 3 BW à
bekwaam indien het een rechtshandeling betreft die gebruikelijk is voor
zijn/haar leeftijd
, Hoofdstuk 7 t/m §7.3
- IVRK:
o 20 november 1989 aanvaard als IVRK
o Trad in op 2 september 1990
o Nederland in 1995 aangesloten
o Nadeel van de opzet van het IVRK dat de aanbevelingen en uitspraken van het
Comité geen juridisch bindende kracht hebben
- 4 algemene beginselen Comité:
o Art. 2: non discriminatiebeginsel
o Art. 3: beginsel van het belang van het kind
§ Materieel kinderrecht
§ Interpretatiebeginsel
§ Procedurele waarborg
o Art. 6: recht op leven en ontwikkeling
o Art. 12: recht om gehoord te worden
- Jeugdcriminaliteit op kaart krijgen
o Beijing Rules: richtlijnen voor een aparte jeugdstrafspleging, waarbij zoveel
mogelijk de afdoening buiten het strafrecht om wordt bepleit.
o Riyadah Guidelines: preventie van jeugdcriminaliteit à uitdragen en stimuleren
van een proactief preventiebeleid
o Havana Rules: de inzet voor een speciale richtlijn die zich op vrijheidsbeneming
onder jeugdigen zou concentreren
§ 4 onderliggende beginselen:
• Het verblijf van de jeugdige moet zijn gericht op re-integratie
• De waardigheid van de jeugdige moet altijd vooropstaan
• De jeugdige moet zo veel mogelijk het contact met zijn familie
kunnen onderhouden
• De jeugdige moet rechtvaardig worden behandeld
Schrama: het afstammingsrecht
- Vestigen van afstamming:
o Geboorte uit de moeder
o Geboorte tijdens het huwelijk
o Door erkenning
o Gerechtelijke vaststelling van het ouderschap
o Adoptie
- Belangen en beginselen afstammingsrecht:
o Het belang van het kind om 2 ouders te hebben
o Het belang van de biologische afstamming en de rechtszekerheid
- Invloed internationale recht op afstammingsrecht
o Art. 8 EVRM: bescherming van recht op familie- en privéleven
o Art. 14 EVRM: verbod op discriminatie bij de uitoefening van EVRM-rechten
o Art. 3 IVRK: de belangen van het kind vormen de eerste overweging
o Art. 7 IVRK: het recht om de ouders te kennen en door hen te worden opgevoed
o Art. 8 IVRK: het recht op behoud van identiteit
o Art. 10 IVRK: het niet gescheiden worden van het kind en zijn ouders, tenzij dit
noodzakelijk is in het belang van het kind
- Afstamming van de vader
o Biologische vader: verwekkers en donoren (rechtspositie donor hang af van de
vraag of hij in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat)
WEEK 1
Hoofdstuk 2
- Afstammingsrecht à dwingend recht
o Enerzijds volledige vrijheid ouders (verblijfplaats, school)
o Anderzijds autonomie aan banden gelegd door publiekrechtelijke bepalingen
(Leerplichtwet, kinderbescherming, bepalingen op gebied van medische
behandelingen)
- Minimaal 1, maximaal 2 juridische ouders
o Sinds 2014 ook 2 moeders als juridische ouders
- Juridische gevolgen ouderschap:
o Gezag over het kind
o Garandeert een recht op omgang met het kind
o Onderhoudsplicht (kosten voor opvoeding)
o Familienaam, nationaliteit, fiscaal opzicht, sociale zekerheid
- Veranderingen binnen gezagsrecht
o De gedachte van toenemende autonomie van minderjarigen is versterkt
§ Medische behandeling:
• Bij kinderen < 12 jaar speelt mening kind geen rol.
• Tussen 12 en 16 jaar wordt toestemming van ouders en kind
gevraagd.
• Vanaf 16 jaar zelf beslissen
§ Hoorrecht en procespositie:
• Recht op participeren: vanaf 12 jaar recht om mening te geven
• Recht op initiëren
o Het gezagsrecht is stapsgewijs losgekoppeld van het huwelijk: gescheiden
ouders mogen ook beide gezag hebben
§ Ouderschapsplan/co-ouderschap: in de uitoefening van het
gezamenlijke gezag nemen beide ouders een evenredig deel van de
verzorging en opvoeding van hun kind op zich.
§ Eenhoofdig gezag à klemcriterium: is van toepassing indien er een
onaanvaardbaar risico bestaat dat het kind klem of verloren zou raken
tussen de ouders en niet te verwachten is dat hierin binnen afzienbare
tijd voldoende verbetering zou komen (sub a)
• In het belang van de minderjarige wordt door de rechter
noodzakelijk geacht vanwege ernstige ziekte of stoornis van een
van de ouders of vanwege een geschiedenis van mishandeling
o De kring van personen die gezag over het kind kunnen krijgen is uitgebreid
- Wie mogen GEEN gezag hebben:
o Minderjarigen
o Personen die onder curatele staan
o Personen van wie de geestvermogens zodanig zijn verstoord dat ze niet in staat
zijn om het gezag uit te oefenen
- Minderjarigheid: handelingsonbekwaamheid van jongeren onder de 16 en dat 18- tot
23-jarigen nog tot het adolescentenstrafrecht berecht kunnen worden
o Handelingsonbekwaamheid volgens wet: Art. 1:234 lid 1 BW à bekwaam mits
toestemming van wettelijke vertegenwoordiger & art. 1:234 lid 3 BW à
bekwaam indien het een rechtshandeling betreft die gebruikelijk is voor
zijn/haar leeftijd
, Hoofdstuk 7 t/m §7.3
- IVRK:
o 20 november 1989 aanvaard als IVRK
o Trad in op 2 september 1990
o Nederland in 1995 aangesloten
o Nadeel van de opzet van het IVRK dat de aanbevelingen en uitspraken van het
Comité geen juridisch bindende kracht hebben
- 4 algemene beginselen Comité:
o Art. 2: non discriminatiebeginsel
o Art. 3: beginsel van het belang van het kind
§ Materieel kinderrecht
§ Interpretatiebeginsel
§ Procedurele waarborg
o Art. 6: recht op leven en ontwikkeling
o Art. 12: recht om gehoord te worden
- Jeugdcriminaliteit op kaart krijgen
o Beijing Rules: richtlijnen voor een aparte jeugdstrafspleging, waarbij zoveel
mogelijk de afdoening buiten het strafrecht om wordt bepleit.
o Riyadah Guidelines: preventie van jeugdcriminaliteit à uitdragen en stimuleren
van een proactief preventiebeleid
o Havana Rules: de inzet voor een speciale richtlijn die zich op vrijheidsbeneming
onder jeugdigen zou concentreren
§ 4 onderliggende beginselen:
• Het verblijf van de jeugdige moet zijn gericht op re-integratie
• De waardigheid van de jeugdige moet altijd vooropstaan
• De jeugdige moet zo veel mogelijk het contact met zijn familie
kunnen onderhouden
• De jeugdige moet rechtvaardig worden behandeld
Schrama: het afstammingsrecht
- Vestigen van afstamming:
o Geboorte uit de moeder
o Geboorte tijdens het huwelijk
o Door erkenning
o Gerechtelijke vaststelling van het ouderschap
o Adoptie
- Belangen en beginselen afstammingsrecht:
o Het belang van het kind om 2 ouders te hebben
o Het belang van de biologische afstamming en de rechtszekerheid
- Invloed internationale recht op afstammingsrecht
o Art. 8 EVRM: bescherming van recht op familie- en privéleven
o Art. 14 EVRM: verbod op discriminatie bij de uitoefening van EVRM-rechten
o Art. 3 IVRK: de belangen van het kind vormen de eerste overweging
o Art. 7 IVRK: het recht om de ouders te kennen en door hen te worden opgevoed
o Art. 8 IVRK: het recht op behoud van identiteit
o Art. 10 IVRK: het niet gescheiden worden van het kind en zijn ouders, tenzij dit
noodzakelijk is in het belang van het kind
- Afstamming van de vader
o Biologische vader: verwekkers en donoren (rechtspositie donor hang af van de
vraag of hij in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat)
