samenvatting eind toets sport en gezondheid

Samenvatting sport en gezondheid toets 2

Bewegen
Roken
Alcohol
Voeding
(Verslaving)
Ontspanning/stress
(Overgewicht)

Kapstok verslaving
Definitie, omschrijving:
Verslavingsgedrag als bedreiging van de gezondheid.
Verslaving(sgedrag) als leefstijlfactor
- Eten
- Drinken (alcohol)
- Roken (sigaret, drugs)

Verslavingsproblemen vormen een grote bedreiging voor de volksgezondheid. Vooral het
alcoholprobleem is erg groot.
Je bent verslaafd wanneer je afhankelijk bent, het verstoort het dagelijks leven (relatie, werk,
wonen, studie), je ben psychisch (sterk verlangen naar) en/of lichamelijk
(ontwenningsverschijnselen) afhankelijk.
Je kunt verslaafd zijn aan middelen (pscyho-actieve) of aan handelingen = stoornis in de
impulscontrole.
Voorbeelden van middelen zijn:
 Roesverwekkers (alcohol)
 Kalmerende middelen (slaapmiddelen, pijnstillers)
 Stimulerende middelen (cocaïne, XTC)
 Hallucinogene middelen (paddo’s, LSD, lijm)
Voorbeelden van handelingen:
 Gokken
 Eten
 Hardlopen
 Computergames
 Seks
 Brandstichten (pyromanie)

Verslaving en de hersenen
 Beloningscentrum (nucleus accumbens) in middenhersenen: prikkeling à prettig
gevoel (dopamine)
 Geheugen: herinneren positieve ervaringen
 Neo-cortex: ratio (verstand) vs verlangen. Een deel van de nieuwe hersenen zorgt
ervoor dat niet meteen toegegeven wordt aan allerlei verlangens.
 Door een minder goed functionerend beloningssysteem (voor een deel genetisch
bepaald) en cortex zijn mensen vatbaarder voor verslaving

,  Hersenen kunnen veranderen door het gebruik: er komen minder
dopaminereceptoren en er ontstaan krachtige herinneringen. Door deze
veranderingen in de hersenen raakt iemand nog vatbaarder
 Middelen werken op hersenniveau verdovend, stimulerend en er kan
bewustzijnsverandering plaats vinden




Werking van de hersenen




Verslaving Hersenstichting
Twee soorten verslaving: aan stoffen (alcohol en nicotine) en verslaving aan gedrag (gokken
en gamen)
Gedragsverslaving:
 Fijne gevoel veroorzaakt door:
- De handeling die ze uitvoeren
- De verwachting en de opwinding die daarbij ontstaan
 Dopamine vrij in hersenen à beloningscentrum direct gestimuleerd
 Meeste verslaafde zoeken afleiding echte leven à domamine à fijn gevoel
 Proces vergelijkbaar met drugverslaving
 Gedragsverslaafden hebben vergelijkbare drang tot herhaling, verlies van controle en
tolerantie als drugsverslaafden
 Gameverslaving: rugpijn, hoofdpijn, geïrriteerde ogen (lichamelijke problemen)
 Gokverslaving: financiële problemen
 Eetverslaving: overgewicht en algemene gezondheidsklachten
 Vele resulteren in sociaal isolement, sociale leven aan de kant voor
verslavingshandelingen
Oorzaken:
 Hersenen spelen grote rol, Drugs (ook alcohol en nicotine hierbij) heeft rechtstreeks
invloed op hersenen

,  Invloed op werking van zenuwcellen van hersenen en neurotransmitters
(signaalstoffen)
 Stoffen hebben invloed op dopamine à stof die hoort bij beloningssysteem van
hersenen, het zorgt ervoor dat we ons tevredenen beloond voelen. Door drugs meer
dopamine aangemaakt in hersenen
 Prettig gevoel weer ervaren à weer nemen enz.
 Hersen worden ook (naast dopamine) minder gevoelig voor de neurotransmitter
endorfine
 Drugs invloed op receptoren (ontvangers):
- Toenemen in aantal à meer bindingsmogelijkheden, het gevoel van
neurotransmitters en/of drugs worden versterkt
- Afnemen in aantal à minder bindingsmogelijkheden, angst minder sterk
gevoeld, gevoel van drugs neemt af
- Veranderen à van vorm à neurotransmitter niet meer of juist veel beter binden.
 Wanneer verslaaft:
- Drugsgebruikers zijn constant bezig met de drug en verlangen hevig naar het
gebruik er van
- Komen in herhalend patroon wat moeilijk te doorbreken is
- Gedrag komt in dergelijke mate voor dat het dagelijkse leven hieronder lijdt.
Soorten drugs
 Verdovende middelen à rustig en ontspannen gevoel (alcohol, slaapmiddelen, GHB,
heroïne)
 Stimulerende middelen à alert en energiek gevoel à later uitgeput, hoofdpijn en
duizeligheid, door dat drug energie eist (cafeïne, nicotine, XTC, cocaïne, amfetamine
(speed))
 Bewustzijns veranderende middelen à ander belevenis van de wereld (cannabis
(wiet/hasj), LSD, paddo’s, ook snuifmiddelen als ether (in lijm), aceton à roes/diepe
slaap/hallucinaties)
Waardoor raakt iemand verslaafd?
 Soort drugs à ene middelen sneller verslavend dan de ander; beloningssysteem
sterker of zwakker beïnvloed. (hoe sterker hoe verslavender) (heroïne/nicotine sneller
dan cannabis)
 Genetische factoren à 40-60% een rol bij ontwikkeling van verslaving. (welke gene
precies is niet duidelijk)
 Omgevingsfactoren à omgeving jeugd, ingrijpende gebeurtenissen, stress, psychische
problemen


Normen (waar moet je aan voldoen):
Kenmerken verslaving
 Het gebruiken om de effecten van alcohol of drugs te voelen
 Het ontstaan van sterk verlangen naar de drug
 Het ontwikkelen van tolerantie
 Het krijgen van ontwenningsverschijnselen bij minderen of stoppen