0 De standaardfoutenlijst
Formuleringsfouten:
1. Dubbelop
1.1 onjuiste herhaling
1.2 tautologie
1.3 pleonasme
1.4 contaminatie
1.5 dubbele ontkenning
2. Fouten met verwijswoorden
2.1 onjuist verwijswoord
2.2 onduidelijk verwijzen
3. Incongruentie
4. Dat/als-constructie
5. Foutieve samentrekking
6. Foutieve beknopte bijzin
7. Zinnen onjuist begrenzen
7.1 losstaand zinsgedeelte
7.2 zinnen ten onrechte samenvoegen
8. Onjuiste inversie
9. Geen symmetrie
,1 Dubbelop
Van dubbelop is sprake als iets op de een of andere manier twee keer wordt gezegd. Er zijn vijf
verschillende 'dubbelop'-fouten.
1.1 Onjuiste herhaling
Als een vast voorzetsel ten onrechte twee keer wordt gebruikt, is dat een onjuiste herhaling.
Onjuist Juist
Voor een toename van het aantal orgaandonoren Voor een toename van het aantal
zijn de afgelopen jaren al heel wat campagnes orgaandonoren zijn de afgelopen jaren al heel
voor gehouden. wat campagnes gehouden.
1.2 Tautologie
Als hetzelfde twee keer wordt gezegd, meestal met verschillende woorden van dezelfde woordsoort
(synoniemen), heet dat tautologie.
Onjuist Juist
De president kreeg van de pers veel kritiek op zijn De president kreeg van de pers veel kritiek op
uitspraken, maar steeds kon hij echter rekenen zijn uitspraken, maar steeds kon hij rekenen op
op waardering van de bevolking. waardering van de bevolking.
1.3 Pleonasme
Bij een pleonasme wordt een deel van de betekenis van een woord(groep) nog eens door een ander
woord uitgedrukt. Dat andere woord is meestal van een andere woordsoort.
Onjuist Juist
De meeste slachtoffers van het consumptievuurwerk De meeste slachtoffers van het
rond oud en nieuw zijn minderjarige kinderen. consumptievuurwerk rond oud en nieuw zijn
kinderen.
Het aandeel Nationale-Nederlanden is naar Het aandeel Nationale-Nederlanden is
beneden gekelderd door allerlei problemen binnen gekelderd door allerlei problemen binnen
het bedrijf. het bedrijf.
1.4 Contaminatie
Als twee woorden of uitdrukkingen worden verward en ten onrechte worden vermengd, heet dat
een contaminatie.
Onjuist Juist
Het kost duur Het is duur; het kost veel
Mijn tas is kwijt Mijn tas is weg; ik ben mijn tas kwijt
Nachecken Nakijken; checken
Zich irriteren aan Zich ergeren aan; irriteren
Zoiets dergelijks Iets dergelijks; zoiets
,Landhuis Oud-Amelisweerd behoort tot een van de LandhuisOud-Amelisweerd behoort tot de
best bewaarde achttiende-eeuwse best bewaarde achttiende-eeuwse
edelmanswoningen in Nederland. edelmanswoningen in Nederland.
Of:
Landhuis Oud-Amelisweerd is een van de best
bewaarde achttiende-eeuwse
edelmanswoningen in Nederland.
1.5 Dubbele ontkenning
In zinnen met een werkwoord dat al een ontkennend karakter heeft (voorkómen, misbruiken,
verbieden, weerhouden, nalaten) wordt soms ten onrechte een tweede ontkenning toegevoegd.
Onjuist Juist
Hoe kun je bij zoveel stembiljetten voorkomen Hoe kun je bij zoveel stembiljetten voorkomen
dat er bij het tellen geen fouten worden dat er bij het tellen fouten worden gemaakt?
gemaakt? Of:
Hoe kun je bij zoveel stembiljetten ervoor
zorgen dat er bij het tellen geen fouten worden
gemaakt?
, 2 Fouten met verwijswoorden
Onjuist verwijzen 2.1
Verwijswoorden wijzen meestal terug naar een eerdergenoemd woord en soms vooruit naar een
woord dat verderop in de zin staat. Het woord of de woordgroep waarnaar een verwijswoord
terugwijst, heet het antecedent. Om te bepalen welk verwijswoord je moet gebruiken, moet je eerst
het antecedent zoeken. Kies daarna met behulp van dit schema een correct verwijswoord.
Antecedent Persoonlijk Bezittelijk Aanwijzend Betrekkelijk
voornaamwoord voornaamwoord voornaamwoor voornaamwoord
d
Mannelijk de- hij, hem zijn deze, die die
woord
Vrouwelijk de- zij, ze, haar, bij niet- haar deze, die die
woord personen: ze
het-woord het zijn, z'n dit, dat dat
(onzijdig)
Meervoudige onderwerp: zij, ze hun deze, die die
zelfstandige lijdend vw: hen, ze
naamwoorden na voorzetsel: hen,
ze
meewerkend vw.
zonder voorzetsel:
hun, ze
Hij, zij (ze) of het; hem of haar; zijn of haar?
Er zijn mannelijke (m), vrouwelijke (v) en onzijdige (o) woorden. Veel vrouwelijke woorden mogen
ook mannelijk gebruikt worden: m(v). Het geslacht van een woord staat in het woordenboek.
Onzijdige woorden zijn het-woorden. Verwijs naar onzijdige woorden met het en zijn. Namen
van landen, provincies, steden en clubs en verkleinwoorden zijn het-woorden:
I. Naarden (o) is blij met zijn vestingwerken, die tot de mooiste van Nederland
behoren.
Mannelijke woorden zijn de-woorden. Verwijs naar mannelijke woorden met hij, hem en zijn:
I. Mijn klassieke radio (m) deed het niet meer, maar gelukkig kon hij gerepareerd
worden.
Vrouwelijke woorden zijn de-woorden. Verwijs naar vrouwelijke woorden met zij, ze en haar:
I. De wijkvereniging (v) vroeg haar leden toestemming voor een contributieverhoging.
Aan sommige woorden kun je zien dat ze vrouwelijk zijn:
Vrouwelijke personen en dieren de stewardess, de wolvin, het meisje, het zusje, het wijfje.
de-woorden op de (minder)heid, (geschiede)nis, (beweg)ing, (vriend)schap, (gewoon)te,
volgende uitgangen (waar)de, (polit)ie, (tovenar)ij, (polit)iek, (biblio)theek, (universi)teit,
(na)uur, (kom)st.
Formuleringsfouten:
1. Dubbelop
1.1 onjuiste herhaling
1.2 tautologie
1.3 pleonasme
1.4 contaminatie
1.5 dubbele ontkenning
2. Fouten met verwijswoorden
2.1 onjuist verwijswoord
2.2 onduidelijk verwijzen
3. Incongruentie
4. Dat/als-constructie
5. Foutieve samentrekking
6. Foutieve beknopte bijzin
7. Zinnen onjuist begrenzen
7.1 losstaand zinsgedeelte
7.2 zinnen ten onrechte samenvoegen
8. Onjuiste inversie
9. Geen symmetrie
,1 Dubbelop
Van dubbelop is sprake als iets op de een of andere manier twee keer wordt gezegd. Er zijn vijf
verschillende 'dubbelop'-fouten.
1.1 Onjuiste herhaling
Als een vast voorzetsel ten onrechte twee keer wordt gebruikt, is dat een onjuiste herhaling.
Onjuist Juist
Voor een toename van het aantal orgaandonoren Voor een toename van het aantal
zijn de afgelopen jaren al heel wat campagnes orgaandonoren zijn de afgelopen jaren al heel
voor gehouden. wat campagnes gehouden.
1.2 Tautologie
Als hetzelfde twee keer wordt gezegd, meestal met verschillende woorden van dezelfde woordsoort
(synoniemen), heet dat tautologie.
Onjuist Juist
De president kreeg van de pers veel kritiek op zijn De president kreeg van de pers veel kritiek op
uitspraken, maar steeds kon hij echter rekenen zijn uitspraken, maar steeds kon hij rekenen op
op waardering van de bevolking. waardering van de bevolking.
1.3 Pleonasme
Bij een pleonasme wordt een deel van de betekenis van een woord(groep) nog eens door een ander
woord uitgedrukt. Dat andere woord is meestal van een andere woordsoort.
Onjuist Juist
De meeste slachtoffers van het consumptievuurwerk De meeste slachtoffers van het
rond oud en nieuw zijn minderjarige kinderen. consumptievuurwerk rond oud en nieuw zijn
kinderen.
Het aandeel Nationale-Nederlanden is naar Het aandeel Nationale-Nederlanden is
beneden gekelderd door allerlei problemen binnen gekelderd door allerlei problemen binnen
het bedrijf. het bedrijf.
1.4 Contaminatie
Als twee woorden of uitdrukkingen worden verward en ten onrechte worden vermengd, heet dat
een contaminatie.
Onjuist Juist
Het kost duur Het is duur; het kost veel
Mijn tas is kwijt Mijn tas is weg; ik ben mijn tas kwijt
Nachecken Nakijken; checken
Zich irriteren aan Zich ergeren aan; irriteren
Zoiets dergelijks Iets dergelijks; zoiets
,Landhuis Oud-Amelisweerd behoort tot een van de LandhuisOud-Amelisweerd behoort tot de
best bewaarde achttiende-eeuwse best bewaarde achttiende-eeuwse
edelmanswoningen in Nederland. edelmanswoningen in Nederland.
Of:
Landhuis Oud-Amelisweerd is een van de best
bewaarde achttiende-eeuwse
edelmanswoningen in Nederland.
1.5 Dubbele ontkenning
In zinnen met een werkwoord dat al een ontkennend karakter heeft (voorkómen, misbruiken,
verbieden, weerhouden, nalaten) wordt soms ten onrechte een tweede ontkenning toegevoegd.
Onjuist Juist
Hoe kun je bij zoveel stembiljetten voorkomen Hoe kun je bij zoveel stembiljetten voorkomen
dat er bij het tellen geen fouten worden dat er bij het tellen fouten worden gemaakt?
gemaakt? Of:
Hoe kun je bij zoveel stembiljetten ervoor
zorgen dat er bij het tellen geen fouten worden
gemaakt?
, 2 Fouten met verwijswoorden
Onjuist verwijzen 2.1
Verwijswoorden wijzen meestal terug naar een eerdergenoemd woord en soms vooruit naar een
woord dat verderop in de zin staat. Het woord of de woordgroep waarnaar een verwijswoord
terugwijst, heet het antecedent. Om te bepalen welk verwijswoord je moet gebruiken, moet je eerst
het antecedent zoeken. Kies daarna met behulp van dit schema een correct verwijswoord.
Antecedent Persoonlijk Bezittelijk Aanwijzend Betrekkelijk
voornaamwoord voornaamwoord voornaamwoor voornaamwoord
d
Mannelijk de- hij, hem zijn deze, die die
woord
Vrouwelijk de- zij, ze, haar, bij niet- haar deze, die die
woord personen: ze
het-woord het zijn, z'n dit, dat dat
(onzijdig)
Meervoudige onderwerp: zij, ze hun deze, die die
zelfstandige lijdend vw: hen, ze
naamwoorden na voorzetsel: hen,
ze
meewerkend vw.
zonder voorzetsel:
hun, ze
Hij, zij (ze) of het; hem of haar; zijn of haar?
Er zijn mannelijke (m), vrouwelijke (v) en onzijdige (o) woorden. Veel vrouwelijke woorden mogen
ook mannelijk gebruikt worden: m(v). Het geslacht van een woord staat in het woordenboek.
Onzijdige woorden zijn het-woorden. Verwijs naar onzijdige woorden met het en zijn. Namen
van landen, provincies, steden en clubs en verkleinwoorden zijn het-woorden:
I. Naarden (o) is blij met zijn vestingwerken, die tot de mooiste van Nederland
behoren.
Mannelijke woorden zijn de-woorden. Verwijs naar mannelijke woorden met hij, hem en zijn:
I. Mijn klassieke radio (m) deed het niet meer, maar gelukkig kon hij gerepareerd
worden.
Vrouwelijke woorden zijn de-woorden. Verwijs naar vrouwelijke woorden met zij, ze en haar:
I. De wijkvereniging (v) vroeg haar leden toestemming voor een contributieverhoging.
Aan sommige woorden kun je zien dat ze vrouwelijk zijn:
Vrouwelijke personen en dieren de stewardess, de wolvin, het meisje, het zusje, het wijfje.
de-woorden op de (minder)heid, (geschiede)nis, (beweg)ing, (vriend)schap, (gewoon)te,
volgende uitgangen (waar)de, (polit)ie, (tovenar)ij, (polit)iek, (biblio)theek, (universi)teit,
(na)uur, (kom)st.
