lOMoARcPSD|30754109
Wijsbegeerte van het wetenschappelijk denken
Samenvatting 2023
VUB - Criminologie
, lOMoARcPSD|30754109
Filosofie deel 1: oudheid deel A
Op de eerste dia zien we:
• Plato die naar boven wijst
• Aristoteles die naar beneden wijst
• Deze filosofen zijn centraal en zijn beide van Athene
1 Reductie
Reductie à reduceren (= herleiden) van veelheid naar eenheid
à Op zoek naar de arché (= oorsprong)
Arché blijft onveranderlijk en is overal en altijd aanwezig in de natuur
Arché voor:
- Thales = water à Nijl is levensader/ ontstaan van leven (water bij geboorte)
- Demokrytos = atomen
Radicale reductie = fysicalisme (alles herleiden naar fysica)
à Bv: ‘verliefd worden is enkel door atomen’
à Gevaar = demystificatie (geen mystiek meer)
Etymologie = toepassing van reductie
à Herkomst van woorden achterhalen (door woorden op te delen)
à Archeologie à arché en logie
à Mnemotechniek = om dingen te onthouden
Thales (640−545 VC te Milete, Turkije):
• Eerste natuurfilosoof
• Geen eigen geschriften à alles wat bekend is over hem is eeuw na zijn dood
geschreven door o.a. Plato en Aristoteles
• Anekdotes: zonsverduistering ‘voorspeld’ olijfpersen opgekocht en verkocht, in put
gevallen door naar sterren te kijken
Stelling van Thales à herleidde de wereld tot de wiskunde
Thales probeerde de natuur (physis) te verklaren zonder te verwijzen naar magische krachten
of goden.
, lOMoARcPSD|30754109
Pythagoras (570−500 VC te Samos, Griekenland):
• Stelling van Pythagoras a2 + b2 = c2
• Relatie tussen intervallen van toonladder en wiskundige verhoudingen
à Merkt dat bij goede verhouding van de plaats waar je je snaar vastneemt
à mooi muziekje
• De natuur kan door het beoefenen van wiskunde begrepen worden
• ALLES VOLGENS VERHOUDINGEN
Toepassing reductie:
Argumentatief Suggereert een diepere waarheid
Onderzoekend Zet aan tot verder verkennen door op te delen en dieper te graven
Voor criminologen Wat is misdadig gedrag? Is het een sociologisch/ psychologisch
fenomeen? Wat is de achterliggende oorzaak?
, lOMoARcPSD|30754109
2 Principe van voldoende reden
Anaximander (610−545, Milete):
‘ De aarde is onbeweeglijk omdat de aarde geen reden heeft om in welke richting dan ook te
bewegen’
à bv: ik beweeg naar noorden om te gaan werken, voor aarde maakt dit geen verschil
Hij zegt:
- Alle richtingen zijn gelijk
- Er is geen voldoende reden om te bewegen
- Voor alles wat gebeurt moet een oorzaak bestaan
Principe verder uitgewerkt door:
Christina Wolff (1679−1754):
Nihil est sine ratione cur potius sit quam non sit
à Alles heeft een reden om te bestaan anders zou het niet bestaan
Toevoeging Wilhelm von Leibniz (1646−1716):
obwohl uns diese Gründe meistens nicht bekannt sein mögen
à Alhoewel deze redenen ons meestal niet bekend zullen zijn
à Wil niet zeggen dat ze er niet zijn maar dat we er als mensen niet altijd toegang toe hebben
De arché volgens Anaximander is de apeiron
= Grieks voor het onbegrensde, niet te bepalen maar is er wel
- Het is alles en tegelijk niets
- Er moest iets zijn dat alle dingen gemeen hebben à de ultieme oorzaak
- Alles heeft een (materiele) oorsprong maar die is onkenbaar
Redenen maar geen oorzaken:
Arthur Schopenhauer (1788-1860):
• Voor alles wat je weet, het feit dat je bestaat, verandert en voor alles wat je doet
zal er een voldoende reden zijn, maar niet noodzakelijk een oorzaak.
à Cadeau voor iemand kopen - geen oorzaak wel reden
à Waarom je leeft - geen oorzaak wel reden
Kritiek van David Hume (1711- 1776)
• Hoe sterk het principe ook is, het valt niet te bewijzen!
à is een principe dat je aanvaard of niet à je hebt er een eigen reden voor.
• Verband tussen een reden en oorzakelijkheid niet aantoonbaar
• Reden van samenhang in de wereld niet aantoonbaar
à bv: alles is verbonden
Wijsbegeerte van het wetenschappelijk denken
Samenvatting 2023
VUB - Criminologie
, lOMoARcPSD|30754109
Filosofie deel 1: oudheid deel A
Op de eerste dia zien we:
• Plato die naar boven wijst
• Aristoteles die naar beneden wijst
• Deze filosofen zijn centraal en zijn beide van Athene
1 Reductie
Reductie à reduceren (= herleiden) van veelheid naar eenheid
à Op zoek naar de arché (= oorsprong)
Arché blijft onveranderlijk en is overal en altijd aanwezig in de natuur
Arché voor:
- Thales = water à Nijl is levensader/ ontstaan van leven (water bij geboorte)
- Demokrytos = atomen
Radicale reductie = fysicalisme (alles herleiden naar fysica)
à Bv: ‘verliefd worden is enkel door atomen’
à Gevaar = demystificatie (geen mystiek meer)
Etymologie = toepassing van reductie
à Herkomst van woorden achterhalen (door woorden op te delen)
à Archeologie à arché en logie
à Mnemotechniek = om dingen te onthouden
Thales (640−545 VC te Milete, Turkije):
• Eerste natuurfilosoof
• Geen eigen geschriften à alles wat bekend is over hem is eeuw na zijn dood
geschreven door o.a. Plato en Aristoteles
• Anekdotes: zonsverduistering ‘voorspeld’ olijfpersen opgekocht en verkocht, in put
gevallen door naar sterren te kijken
Stelling van Thales à herleidde de wereld tot de wiskunde
Thales probeerde de natuur (physis) te verklaren zonder te verwijzen naar magische krachten
of goden.
, lOMoARcPSD|30754109
Pythagoras (570−500 VC te Samos, Griekenland):
• Stelling van Pythagoras a2 + b2 = c2
• Relatie tussen intervallen van toonladder en wiskundige verhoudingen
à Merkt dat bij goede verhouding van de plaats waar je je snaar vastneemt
à mooi muziekje
• De natuur kan door het beoefenen van wiskunde begrepen worden
• ALLES VOLGENS VERHOUDINGEN
Toepassing reductie:
Argumentatief Suggereert een diepere waarheid
Onderzoekend Zet aan tot verder verkennen door op te delen en dieper te graven
Voor criminologen Wat is misdadig gedrag? Is het een sociologisch/ psychologisch
fenomeen? Wat is de achterliggende oorzaak?
, lOMoARcPSD|30754109
2 Principe van voldoende reden
Anaximander (610−545, Milete):
‘ De aarde is onbeweeglijk omdat de aarde geen reden heeft om in welke richting dan ook te
bewegen’
à bv: ik beweeg naar noorden om te gaan werken, voor aarde maakt dit geen verschil
Hij zegt:
- Alle richtingen zijn gelijk
- Er is geen voldoende reden om te bewegen
- Voor alles wat gebeurt moet een oorzaak bestaan
Principe verder uitgewerkt door:
Christina Wolff (1679−1754):
Nihil est sine ratione cur potius sit quam non sit
à Alles heeft een reden om te bestaan anders zou het niet bestaan
Toevoeging Wilhelm von Leibniz (1646−1716):
obwohl uns diese Gründe meistens nicht bekannt sein mögen
à Alhoewel deze redenen ons meestal niet bekend zullen zijn
à Wil niet zeggen dat ze er niet zijn maar dat we er als mensen niet altijd toegang toe hebben
De arché volgens Anaximander is de apeiron
= Grieks voor het onbegrensde, niet te bepalen maar is er wel
- Het is alles en tegelijk niets
- Er moest iets zijn dat alle dingen gemeen hebben à de ultieme oorzaak
- Alles heeft een (materiele) oorsprong maar die is onkenbaar
Redenen maar geen oorzaken:
Arthur Schopenhauer (1788-1860):
• Voor alles wat je weet, het feit dat je bestaat, verandert en voor alles wat je doet
zal er een voldoende reden zijn, maar niet noodzakelijk een oorzaak.
à Cadeau voor iemand kopen - geen oorzaak wel reden
à Waarom je leeft - geen oorzaak wel reden
Kritiek van David Hume (1711- 1776)
• Hoe sterk het principe ook is, het valt niet te bewijzen!
à is een principe dat je aanvaard of niet à je hebt er een eigen reden voor.
• Verband tussen een reden en oorzakelijkheid niet aantoonbaar
• Reden van samenhang in de wereld niet aantoonbaar
à bv: alles is verbonden
