Samenvatting
Basisprincipes van communicatie (5e editie)
Bron:
Titel: Basisprincipes van communicatie
5e editie (2022)
Auteurs: Klaas Wiertzema, Patricia Jansen
Uitgever: Pearson Benelux bv
ISBN: 978-90-430-3755-6
,Contents
1. Heeft dit boek wel nut? ............................................................................................................. 3
1.1. Communiceren: oefening baart kunst ................................................................................ 3
2. Basisbegrippen .......................................................................................................................... 3
3. Lichaamstaal ............................................................................................................................. 5
3.1. Non-verbaal gedrag: aangeleerd of aangeboren? .............................................................. 5
3.2. Interpersoonlijke afstand ................................................................................................... 6
3.3. Lichaamshouding............................................................................................................... 6
3.4. De ogen .............................................................................................................................. 7
3.5. Paralinguïstiek ................................................................................................................... 7
3.6. Kleding en uiterlijk ............................................................................................................ 8
3.7. Liegen ................................................................................................................................ 8
4. De complexiteit van de boodschap ........................................................................................... 9
5. Feedback ................................................................................................................................. 11
6. Evaluatieve feedback .............................................................................................................. 11
7. Actief luisteren ........................................................................................................................ 12
8. De Roos van Leary.................................................................................................................. 14
8.1. Leary’s voorspellingen .................................................................................................... 15
8.2. Vaste gedragspatronen en escalaties ................................................................................ 15
8.3. Escalaties in hetzelfde kwadrant: de machtsstrijd ........................................................... 16
9. Cultuur en communicatie ........................................................................................................ 17
9.1. Collectieve en individuele culturen ................................................................................. 18
10. Toepassing: het gedrag van de leider .................................................................................. 19
11. Toepassing: vergadertechnieken ......................................................................................... 21
11.1. Structuur van een goede vergadering ........................................................................... 22
12. Toepassing: online werken .................................................................................................. 23
2
, 1. Heeft dit boek wel nut?
1.1. Communiceren: oefening baart kunst
Veel mensen denken dat communiceren net zoiets is als schilderen: dat slechts een
enkeling geboren wordt met een groot talent, terwijl het voor de meesten van ons altijd
behelpen blijft. Natuurlijk is het waar dat de een wat expressiever en zelfverzekerder
communiceert dan de ander en enig verschil zal er altijd wel blijven, maar niemand hoeft
zich neer te leggen bij een middelmatig communicatieniveau. Voor de een is het wellicht
harder werken dan voor de ander, maar mensen die bereid zijn hard te werken, worden
na verloop van tijd vaak communicatief sterker dan mensen die er nooit veel moeite voor
hoefden te doen. Communicatieve vaardigheden leren volgt hetzelfde proces als andere
dingen leren:
1. Fase 1: onbewust – onbekwaam: je doet maar wat
2. Fase 2: bewust – onbekwaam: je beseft je dat je ergens niet goed in bent
3. Fase 3: bewust – bekwaam: je bent ergens goed in maar moet hier bewust naar
handelen
4. Fase 4: bewust – onbekwaam: je bent ergens goed in maar je hoeft er niet bij na
te denken
Veel mensen blijven hangen in fase 2. In de ideale situatie leert iemand in de derde fase
echter stap voor stap steeds effectiever te communiceren. Men is zich dan nog bij elke
handeling zeer bewust van het eigen gedrag. Dit is echter van tijdelijke aard. Alle
vaardigheden die mensen zich eigen proberen te maken, moeten in het begin nu
eenmaal zeer bewust en nadrukkelijk worden uitgevoerd. In de vierde fase wordt het
aangeleerde gedrag door oefening en ervaring steeds onbewuster.
Persoonlijkheid en gedragsverandering
Mensen hanteren naar elkaar verschillende stijlen van communicatie in verschillende
situaties, zonder dat dit tot een identiteitscrisis leidt. De ene situatie vereist nu eenmaal
een andere benadering dan de andere. Effectief communicerende mensen realiseren
zich dit en hebben oog voor de situatie waarin zij zich bevinden. Slechte communicators
hebben daarentegen weinig gevoel voor wisselende situaties. Zij passen hun
communicatiestijl niet of nauwelijks aan, waardoor zij minder effectief zijn.
2. Basisbegrippen
Bij communicatie wordt verbale (taal) en non-verbale communicatie (lichaamstaal)
gebruikt. Indien die twee niet overeen komen (zoals een overduidelijk boos iemand die
zegt dat zij niet boos is) krijgt de non-verbale communicatie voorrang bij de toehoorder.
Dit komt omdat verbaal liegen gemakkelijker is dan non-verbaal liegen, het lichaam bied
dus betrouwbaardere informatie. Ook wanneer lichaam en taal overeenkomen, bepaalt
de manier waarop en de kracht waarmee het lichaam de taal begeleidt in belangrijke
mate de bereidheid van mensen om ook daadwerkelijk iets met een boodschap te doen.
Als je goed en effectief wilt leren communiceren, zul je je dus niet alleen moeten
concentreren op je taalgebruik, maar voor een groot deel op lichaamstaal.
3
Basisprincipes van communicatie (5e editie)
Bron:
Titel: Basisprincipes van communicatie
5e editie (2022)
Auteurs: Klaas Wiertzema, Patricia Jansen
Uitgever: Pearson Benelux bv
ISBN: 978-90-430-3755-6
,Contents
1. Heeft dit boek wel nut? ............................................................................................................. 3
1.1. Communiceren: oefening baart kunst ................................................................................ 3
2. Basisbegrippen .......................................................................................................................... 3
3. Lichaamstaal ............................................................................................................................. 5
3.1. Non-verbaal gedrag: aangeleerd of aangeboren? .............................................................. 5
3.2. Interpersoonlijke afstand ................................................................................................... 6
3.3. Lichaamshouding............................................................................................................... 6
3.4. De ogen .............................................................................................................................. 7
3.5. Paralinguïstiek ................................................................................................................... 7
3.6. Kleding en uiterlijk ............................................................................................................ 8
3.7. Liegen ................................................................................................................................ 8
4. De complexiteit van de boodschap ........................................................................................... 9
5. Feedback ................................................................................................................................. 11
6. Evaluatieve feedback .............................................................................................................. 11
7. Actief luisteren ........................................................................................................................ 12
8. De Roos van Leary.................................................................................................................. 14
8.1. Leary’s voorspellingen .................................................................................................... 15
8.2. Vaste gedragspatronen en escalaties ................................................................................ 15
8.3. Escalaties in hetzelfde kwadrant: de machtsstrijd ........................................................... 16
9. Cultuur en communicatie ........................................................................................................ 17
9.1. Collectieve en individuele culturen ................................................................................. 18
10. Toepassing: het gedrag van de leider .................................................................................. 19
11. Toepassing: vergadertechnieken ......................................................................................... 21
11.1. Structuur van een goede vergadering ........................................................................... 22
12. Toepassing: online werken .................................................................................................. 23
2
, 1. Heeft dit boek wel nut?
1.1. Communiceren: oefening baart kunst
Veel mensen denken dat communiceren net zoiets is als schilderen: dat slechts een
enkeling geboren wordt met een groot talent, terwijl het voor de meesten van ons altijd
behelpen blijft. Natuurlijk is het waar dat de een wat expressiever en zelfverzekerder
communiceert dan de ander en enig verschil zal er altijd wel blijven, maar niemand hoeft
zich neer te leggen bij een middelmatig communicatieniveau. Voor de een is het wellicht
harder werken dan voor de ander, maar mensen die bereid zijn hard te werken, worden
na verloop van tijd vaak communicatief sterker dan mensen die er nooit veel moeite voor
hoefden te doen. Communicatieve vaardigheden leren volgt hetzelfde proces als andere
dingen leren:
1. Fase 1: onbewust – onbekwaam: je doet maar wat
2. Fase 2: bewust – onbekwaam: je beseft je dat je ergens niet goed in bent
3. Fase 3: bewust – bekwaam: je bent ergens goed in maar moet hier bewust naar
handelen
4. Fase 4: bewust – onbekwaam: je bent ergens goed in maar je hoeft er niet bij na
te denken
Veel mensen blijven hangen in fase 2. In de ideale situatie leert iemand in de derde fase
echter stap voor stap steeds effectiever te communiceren. Men is zich dan nog bij elke
handeling zeer bewust van het eigen gedrag. Dit is echter van tijdelijke aard. Alle
vaardigheden die mensen zich eigen proberen te maken, moeten in het begin nu
eenmaal zeer bewust en nadrukkelijk worden uitgevoerd. In de vierde fase wordt het
aangeleerde gedrag door oefening en ervaring steeds onbewuster.
Persoonlijkheid en gedragsverandering
Mensen hanteren naar elkaar verschillende stijlen van communicatie in verschillende
situaties, zonder dat dit tot een identiteitscrisis leidt. De ene situatie vereist nu eenmaal
een andere benadering dan de andere. Effectief communicerende mensen realiseren
zich dit en hebben oog voor de situatie waarin zij zich bevinden. Slechte communicators
hebben daarentegen weinig gevoel voor wisselende situaties. Zij passen hun
communicatiestijl niet of nauwelijks aan, waardoor zij minder effectief zijn.
2. Basisbegrippen
Bij communicatie wordt verbale (taal) en non-verbale communicatie (lichaamstaal)
gebruikt. Indien die twee niet overeen komen (zoals een overduidelijk boos iemand die
zegt dat zij niet boos is) krijgt de non-verbale communicatie voorrang bij de toehoorder.
Dit komt omdat verbaal liegen gemakkelijker is dan non-verbaal liegen, het lichaam bied
dus betrouwbaardere informatie. Ook wanneer lichaam en taal overeenkomen, bepaalt
de manier waarop en de kracht waarmee het lichaam de taal begeleidt in belangrijke
mate de bereidheid van mensen om ook daadwerkelijk iets met een boodschap te doen.
Als je goed en effectief wilt leren communiceren, zul je je dus niet alleen moeten
concentreren op je taalgebruik, maar voor een groot deel op lichaamstaal.
3
