Samenvatting - fysieke revalidatie 3

Ergotherapie in de fysieke
revalidatie: samenvatting
Hoorcollege 1: dwarslaesie
Wat is dwarslaesie?
= een ruggenmergletsel of een aantasting van de zenuwen in
het wervelkanaal waardoor je tijdelijk of blijvend verlamd
geraakt en autonome stoornissen hebt van de motorische en
sensorische zenuwen
 besturing van de ruggenmergreflexen is weggevallen of de
reflexen zelf zijn uitgevallen
Door beschadiging is er geen connectie meer tussen de
hersenen en de spier/huid waardoor je niet meer kan
bewegen.
- Oorzaken:
o Traumatisch (75%)
 Ongeval met schade aan de wervels waarbij
ook de zenuwbanen beschadigd worden
zoals bv een motoraccident
 Schot- en steekwonden
o Niet – traumatisch (25%)
 Gevorderde slijtage van de wervels
 Uitgebreide discushernia
 Ontstekingen van de ruggenwervels of het ruggenmerg
 Bloedingen of infarcten van het ruggenmerg
 Tumor in het wervelkanaal
- Prognose:
o Compleet letsel = definitief (komt niets meer door)
o Incompleet letsel = variabel (kunnen nog signalen doorkomen,
er is nog wel wat mogelijk)
o Leeftijd en motivatie spelen een grote rol bij de prognose
o Parapleeg vs tetrapleeg (leven 5 tot 10 jaar korter door
complicaties die optreden zoals ademhalingsproblemen,
urineinfecties en een diep veneuze trombose)
 slechte prognose is door de extra complicaties die optreden

De spinale shock fase
= de 1e fase meteen na het ‘ongeval’, ruggenmerg is in shock waardoor
elke verlamming slap is, er geen reflexreacties zijn, blaas is atoon en ook
darmdefaecatiemechanisme is slap
 kan enkele uren tot maanden duren en is afhankelijk van persoon tot
persoon wanneer functie terugkomt
! paramedici zijn van groot belang!




1

,- Primaire symptomen na spinale shock – motorische
uitval
o = onderbreking dalende banen in voorhoorncel
ruggenmerg waardoor het bewegingsapparaat is
aangetast
o Belangrijk onderscheid tussen paraplegie
(verlamming thv romp en benen, onder Th1) en
tetraplegie (verlamming thv de armen, romp en
benen)
 afhankelijk van letselhoogte
- Primaire symptomen na spinale shock – sensibele uitval
o = onderbreking stijgende banen waardoor je onder het niveau
van de dwarslaesie een volledige uitval
bestaat voor alle sensibele kwaliteiten:
aanraking/druk, pijn, koude en warmte
en proprioceptie
 geeft aanleiding tot secundaire
stoornissen en valincidenten!
 Decubitus: geen waarneming
van druk en pijn
 Contracturen: door het ontbreken
van de houdingszin neemt
patiënt verkeerde houdingen aan
in zijn rolstoel
 Seksuele stoornissen
 Psychische stoornissen: alleen je
hoofd voelen
o Uitval wordt getest en bekeken volgens
dermatomen – key dermatomen
 C4 sleutelbeen
 Th4 tepels
 Th10 navel
- Secundaire symptomen na spinale shock:
o Spasticiteit, slappe verlamming, contractuur
 Spasticiteit: reflexboog intact doordat ruggenmerg onder
het letsel nog intact is
 Slappe verlamming
 Contractuur: proberen te vermijden door een verkorte
positie van de spier
o Urologische stoornissen
 Slappe blaas: sonderen, soms zelf – sondage
 Reflexblaas: geen sonderen, lediging oproepen adhv
duwen op de blaas
 eerst bespreken met uroloog en
bekkenbodemtherapeuten want is bewezen dat dit niet
goed is
o Gastro-intestinale stoornissen
 Obstipatie: controle stoelgang  adhv reflex buikpers
kan je ledigen

2

, o Ademhalingsstoornissen
 Slijmen ophoesten met ademhalingskine want kunnen
hier in stikken
 CAVE: C4 – diafragma paralyse
o Circulatie en temperatuurstoornissen
 Orthostatische hypotensie: verticalisatie geeft pomp –
effect
 Hypertensie (boven Th7)
 Diep Veneuze Trombose
o Seksuele stoornissen
 Afhankelijk van hoogte bij man: reflex of psychogeen
 Vrouw: menstruatie en vruchtbaarheid niet beïnvloed
o Decubitus/doorligwonden (zie HC Dorien)
o Ossificaties: mobilisatie voor botvorming
o Osteoporose: valpreventie is belangrijk hier
o Arm – handfunctie stoornissen (zie HC Dorien)  bepaalt
mobiliteit van de patiënt

Niveaubepaling letsel
Sensorische en motorische stoornissen bepalen het niveau/hoogte van
letsel  hoe hoger het letsel, hoe ernstiger!
- Sensibel niveau = het laagste intacte segment is het segment met
een ongestoorde pijn en fijne tastzin
 dwarslaesie “sensibel C5” betekent dat het segment C5 sensibel
intact is en dat daaronder de uitval begint
- Motorisch niveau = het mytoom waarvan de kenspier minimaal
graad 3 heeft terwijl de kenspier daarboven graad 5 heeft
Nekspieren, L2 m.iliopsoas, adductoren
C1 – C3
m.trapezius
L3 m.quadriceps femoris
Diafragma, m.
C4 L4 m.tibiales anterior
deltoïdeus
C5 m. biceps brachii L5 m. tibiales posterior,
m.extensor carpi m.extensor hallucis
C6
radialis S1 m.gastrocnemius,
C7 m.triceps brachii m.soleus
m.flexor hallucis
C8 m.flexor digitorum
Intrinsieke S2 m. flexor digitorum
Th1
handmusculatuur
Th2 – Intercostaal S2,S3 en Blaas en darm
Th12 musculatuur S4
Th7 – L1 Buikspieren




Compleet vs incompleet letsel

3

, Een dwarslaesie is compleet wanneer er geen sensibiliteit of willekeurige
motoriek aanwezig is in het laagste sacrale segment S4 – S5 of er geen
motorische functies aanwezig zijn meer dan 3 levels onder motorisch
niveau
 elke dwarslaesie waarbij dit wel gevonden wordt, is incompleet
- Compleet letsel = ASIA A
- Incompleet letsel = ASIA B, C of D

ASIA impairment scale
- Mytomen scoor je van 0 – 5: minimaal graad 3 en alles erboven een
5 is het motorisch niveau
- Dermatomen scoor je van 0 – 2: overal waar 2’tjes naast elkaar
staan is het sensibel niveau
- Partiële innervatie: als het een compleet letsel is maar er toch nog
iets doorkomt




Soorten letsels
- C4 en C4 compleet
o Volledig afunctionele arm en hand, iedere mogelijkheid tot arm
– handfunctie ontbreekt

4