Hoofdstuk 3: Verbintenissen
3.1 Ontstaan van een verbintenis
- Het onderdeel van verbintenis vindt zich op het gebied van burgerlijk recht.
- Het gaat om juridische relaties tussen burgers onderling.
- Een verbintenis is een verplichting die iemand heeft aan iemand anders. Een persoon heeft
een plicht en de ander heeft een recht om dat af te dwingen.
- Je vindt meeste regels over verbintenis in de Burgerlijke Wetboek namelijk:
o Boek 3 BW: vermogensrecht. Algemene regels over rechtshandelingen (je wilt dat er
iets in de recht ontstaat) en op geld waardeerbare rechten en verplichtingen
o Boek 6 BW: verbintenissenrecht. Algemene regels over verbintenissen en de
belangrijkste bronnen: de overeenkomst en de onrechtmatige daad
o Boek 7 BW: bijzondere overeenkomsten. Regels over specifieke overeenkomsten,
zoals koop, huur, opdracht en arbeidsovereenkomst.
- Een verbintenis kan in twee manieren ontstaan:
i. Ontstaat uit rechtshandeling overeenkomst i.e. omdat je iets wil.
Toelichting: de verbintenis is gericht op een rechtsgevolg.
Voorbeelden:
o koopovereenkomst (klant wil product en leverancier wil verkopen)
o huurovereenkomst (huurder wil gebruik, verhuurder wil geld)
o arbeidsovereenkomst (werkgever wenst arbeid en werknemer wil werken voor loon)
o hulpverleningsovereenkomst (hulpverlener wil helpen en cliënt wil hulp)
ii. Ontstaat uit de wet onrechtmatige daad i.e. niet omdat mensen dat willen.
Toelichting: partijen hebben geen gerichtheid op een rechtsgevolg, maar de wet verbindt er
een rechtsgevolg aan.
Voorbeelden:
o Ongelukje met schade tot gevolg. Hoewel je dit niet wilt (er is geen gerichtheid op
een rechtsgevolg) zegt de wet dat je schade moet vergoeden = een verbintenis (daar
kun je je niet aan onttrekken).
Ook een voorbeeld: Onverschuldigde betaling: wanneer je geld overmaakt in verkeerde rekening.
Ontvanger is verplicht om het geld terug te geven en jij hebt recht om het geld terug te ontvangen.
, Recht (2) Thema 1: Verbintenissen/Schulden
3.2 Overeenkomst
Een overeenkomst is een rechtshandeling tussen twee (rechts)personen. Een meerzijdige
rechtshandeling houdt in dat partijen de inhoud van een overeenkomst accepteren.
a) Wat is een overeenkomst?
Definitie:
- Een overeenkomst is een meerzijdige rechtshandeling waarbij een of meer partijen met
elkaar een of meer anderen een verbintenis aangaan (art. 6:213 BW).
- Een eenzijdige rechtshandeling is er niet meerderen partijen betrokken bv. Een testament.
- Overeenkomst heeft altijd meerdere partijen nodig.
Verbintenis ontstaat: een partij verplicht zich om een prestatie te leveren waar de andere partij
recht op heeft.
Dus:
- een overeenkomst = een afspraak tussen partijen, waarbij partijen over en weer akkoord zijn
met de inhoud van de afspraak.
- Partijen zijn gebonden aan deze afspraken: het nakomen van de afspraken is via de rechter af
te dwingen.
b) Totstandkoming van een overeenkomst
- Overeenkomst komt tot stand als er wilsoverstemming is i.e. allebei partijen willen de
overeenkomst aangaan.
- Is vormvrij (mag ook mondeling!)
- Voor een overeenkomst is het nodig dat er: een aanbod is en aanvaarding van een aanbod
(art. 6:217 BW):
o Aanbod:
▪ Moet duidelijk zijn wat de aanbod is bv. Welke van de drie fietsen je
verkoopt.
▪ Informatieplicht bv. De geschiedenis van de fiets, reparaties die ooit gedaan
waren enz.
o Aanvaarding:
▪ onderzoeksplicht
▪ je moet je wil kenbaar maken in een verklaring. Het kan een verschillende
manieren bv. Op een veiling hebt je een bordje waarmee je je bod doet.
▪ de verklaring moet de wederpartij hebben bereikt: de ander moet bekent
zijn met de verklaring.
c) Partijen die een overeenkomst kan afsluiten
- Contractvrijheid: natuurlijke persoon (mensen) en rechtspersonen (bv. Stichting) kunnen
overeenkomsten aangaan.
- Voordat je een overeenkomst mag afsluiten moet je:
o Handelingsbekwaam en handelingsbevoegd zijn.
- Vertegenwoordiging:
o bij minderjarigen (handelingsonbekwaam):
▪ ze mogen rechtshandelingen afsluiten
▪ Ouderlijk gezag of voogdij (art. 1:234 BW) mag voor ze afsluiten.