Evidence based midwifery
Geschiedenis
Authority based = De arts (of vpk) ervaring was datgene dat telde - diegenen die het meeste
ervaring hadden wisten het beste – die ervaring was niet gebaseerd op onderzoek, maar
louter hoe de zorgverlener zelf vond dat de beste methode was – gebaseerd op hun eigen
expertise of die van een meer ervaren senior. Vaak heeft een zorgverlener een theorie of een
redenering die onderbouwt waarom een bepaalde interventie werkt. Echter is dit niet
gebaseerd op onderzoeksresultaten of klinische studies die uitwijzen welke behandeling het
best is.
- Voorheen ‘authority- based ‘ werke
- Steeds vaker de vraag:
o Is de behandeling bewezen en aantoonbaar zinvol en effectief
- EBM
o 1972 dhr. Archie Cochrane
o 1992 McMaster’s University Canada
Waarom EBM
Leveren van kwaliteitsvolle en steeds betere zorg
→ is de behandeling bewezen en aantoonbaar zinvol of effectief?
- Helpt handelen te verantwoorden ter opzichten van cliënten, collega’s, verwijzers,
beleidsmakers,… en jezelf
Definitie EBM
= het zorgvuldig, expliciet en oordeelkundig gebruik van het huidge beste bewijsmateriaal
om beslissingen te nemen voor individuele patiënten.
Elementen van EBP (eveidence based practice)
De praktijk van evidence based medicine impliceert het integreren van individuele klinische
expertise met het beste externe bewijsmateriaal dat vanuit systematisch onderzoek
beschikbaar is. de voorkeuren, wensen en verwachingen van de patiënt spelen bij de
besluitvorming een centrale rol.
,EBP-driehoek
Methodiek EBM
Methodiek van EBM in 5 systematische stappen:
1. Het klinische probleem vertalen in een beantwoordbare vraag: “Wat is het
probleem?”
o Aan de hand van een correcte ‘PICO’-vraagstelling
▪ P patiënt/ probleem: wie waar setting
▪ I interventie: Type interventie
▪ C controle / comparison: in vergelijking met?
▪ O outcome: welke uitkomst beoog ik?
o Geeft meer specifieke informatie
2. Het efficiënt zoeken naar en selecteren van het beste bewijsmateriaal: “Wat bestaat
er?”
→ wat is bewijsmateriaal?
o Wetenschappelijke literatuur
▪ Databanken (Cochrane, Pubmed,...)
o Maar ook:
▪ Boeken
▪ Congres/symposia/ lezing
▪ Poster presentatie van wetenschappelijk onderzoek
3. Het beoordelen van het gevonden bewijs op methodologische kwaliteit en
toepasbaarheid: “Is wat ik gevonden heb van goede kwaliteit en kan ik het
gebruiken?”
o Selectie van artikels op basis van vooraf opgestelde selectiecriteria:
▪ Geeft het antwoord op mijn vraag?
▪ Taal / recent / beschikbaar?
o Betrouwbaarheid en validiteit van literatuur
o Toepasbaar op mijn populatie?
o Level of evidence?
, 4. Het nemen van een beslissing op grond van de beschikbare ’evidence’
o Welke effecten heeft de behandeling?
o Zijn deze effecten voor de patiënt met wie ik nu te maken heb, klinisch
belangrijk?
o Wegen de voordelen van de behandeling tegen de nadelen?
5. Het regelmatig evalueren van het proces en het resultaat
o Essentieel onderdeel van EBP → reflectie
▪ Werkt deze behandeling voor deze patiënt?
▪ Is de kwaliteit van de zorg verbeterd?
▪ Deed dit recht aan de wensen van de cliënt?
▪ Is mijn werkplezier veranderd?
Niet altijd alle stappen doorlopen
Er bestaan:
- Richtlijn
o Geven systematisch ontwikkelde aanbevelingen om zorgverleners en
patiënten te helpen bij beslissingen over passende zorg in specifieke situaties
o Bevatten overzicht van beschikbare wetenschappelijke onderzoek naar
bepaald onderwerp én beschrijven de meest gebruikte methoden voor
diagnostiek en behandeling
o Worden landelijk ontwikkeld
o Geen voorschriften, wél richtlijnen
o Bij goede argumentatie en documentatie kan hiervan afgeweken worden
, - Protocol
o Gebaseerd op richtlijnen
o Geven aan hoe te handelen in specifieke situaties
o Specifiek gericht op instelling waarvoor ze bedoeld zijn
o Worden vaak door instelling zelf ontwikkeld of aangepast
o Vrijheid van handelen binnen protocol is beperkt
- Standaard
o Beschrijven de manier waarop handelingen moeten worden uitgevoerd
o Afspraak tussen verschillende zorgverleners om handeling op bepaalde
manier uit te voeren
o Kunnen met ‘evidence’ worden onderbouwd, maar is niet altijd het geval
- Standpunt
o Geeft een voorlopig advies over zorgverlening waar nog onvoldoende
wetenschappelijke onderbouwing voor bestaat
o Vaak door actuele ontwikkelingen in zorg
o Vaak het resultaat van meerdere discussies tussen zorgverleners onderling om
tot consensus te komen
Geschiedenis
Authority based = De arts (of vpk) ervaring was datgene dat telde - diegenen die het meeste
ervaring hadden wisten het beste – die ervaring was niet gebaseerd op onderzoek, maar
louter hoe de zorgverlener zelf vond dat de beste methode was – gebaseerd op hun eigen
expertise of die van een meer ervaren senior. Vaak heeft een zorgverlener een theorie of een
redenering die onderbouwt waarom een bepaalde interventie werkt. Echter is dit niet
gebaseerd op onderzoeksresultaten of klinische studies die uitwijzen welke behandeling het
best is.
- Voorheen ‘authority- based ‘ werke
- Steeds vaker de vraag:
o Is de behandeling bewezen en aantoonbaar zinvol en effectief
- EBM
o 1972 dhr. Archie Cochrane
o 1992 McMaster’s University Canada
Waarom EBM
Leveren van kwaliteitsvolle en steeds betere zorg
→ is de behandeling bewezen en aantoonbaar zinvol of effectief?
- Helpt handelen te verantwoorden ter opzichten van cliënten, collega’s, verwijzers,
beleidsmakers,… en jezelf
Definitie EBM
= het zorgvuldig, expliciet en oordeelkundig gebruik van het huidge beste bewijsmateriaal
om beslissingen te nemen voor individuele patiënten.
Elementen van EBP (eveidence based practice)
De praktijk van evidence based medicine impliceert het integreren van individuele klinische
expertise met het beste externe bewijsmateriaal dat vanuit systematisch onderzoek
beschikbaar is. de voorkeuren, wensen en verwachingen van de patiënt spelen bij de
besluitvorming een centrale rol.
,EBP-driehoek
Methodiek EBM
Methodiek van EBM in 5 systematische stappen:
1. Het klinische probleem vertalen in een beantwoordbare vraag: “Wat is het
probleem?”
o Aan de hand van een correcte ‘PICO’-vraagstelling
▪ P patiënt/ probleem: wie waar setting
▪ I interventie: Type interventie
▪ C controle / comparison: in vergelijking met?
▪ O outcome: welke uitkomst beoog ik?
o Geeft meer specifieke informatie
2. Het efficiënt zoeken naar en selecteren van het beste bewijsmateriaal: “Wat bestaat
er?”
→ wat is bewijsmateriaal?
o Wetenschappelijke literatuur
▪ Databanken (Cochrane, Pubmed,...)
o Maar ook:
▪ Boeken
▪ Congres/symposia/ lezing
▪ Poster presentatie van wetenschappelijk onderzoek
3. Het beoordelen van het gevonden bewijs op methodologische kwaliteit en
toepasbaarheid: “Is wat ik gevonden heb van goede kwaliteit en kan ik het
gebruiken?”
o Selectie van artikels op basis van vooraf opgestelde selectiecriteria:
▪ Geeft het antwoord op mijn vraag?
▪ Taal / recent / beschikbaar?
o Betrouwbaarheid en validiteit van literatuur
o Toepasbaar op mijn populatie?
o Level of evidence?
, 4. Het nemen van een beslissing op grond van de beschikbare ’evidence’
o Welke effecten heeft de behandeling?
o Zijn deze effecten voor de patiënt met wie ik nu te maken heb, klinisch
belangrijk?
o Wegen de voordelen van de behandeling tegen de nadelen?
5. Het regelmatig evalueren van het proces en het resultaat
o Essentieel onderdeel van EBP → reflectie
▪ Werkt deze behandeling voor deze patiënt?
▪ Is de kwaliteit van de zorg verbeterd?
▪ Deed dit recht aan de wensen van de cliënt?
▪ Is mijn werkplezier veranderd?
Niet altijd alle stappen doorlopen
Er bestaan:
- Richtlijn
o Geven systematisch ontwikkelde aanbevelingen om zorgverleners en
patiënten te helpen bij beslissingen over passende zorg in specifieke situaties
o Bevatten overzicht van beschikbare wetenschappelijke onderzoek naar
bepaald onderwerp én beschrijven de meest gebruikte methoden voor
diagnostiek en behandeling
o Worden landelijk ontwikkeld
o Geen voorschriften, wél richtlijnen
o Bij goede argumentatie en documentatie kan hiervan afgeweken worden
, - Protocol
o Gebaseerd op richtlijnen
o Geven aan hoe te handelen in specifieke situaties
o Specifiek gericht op instelling waarvoor ze bedoeld zijn
o Worden vaak door instelling zelf ontwikkeld of aangepast
o Vrijheid van handelen binnen protocol is beperkt
- Standaard
o Beschrijven de manier waarop handelingen moeten worden uitgevoerd
o Afspraak tussen verschillende zorgverleners om handeling op bepaalde
manier uit te voeren
o Kunnen met ‘evidence’ worden onderbouwd, maar is niet altijd het geval
- Standpunt
o Geeft een voorlopig advies over zorgverlening waar nog onvoldoende
wetenschappelijke onderbouwing voor bestaat
o Vaak door actuele ontwikkelingen in zorg
o Vaak het resultaat van meerdere discussies tussen zorgverleners onderling om
tot consensus te komen
