Samen school maken
Inhoudsopgave
Inleiding........................................................................................................................................................ 3
Omgaan met ouders...................................................................................................................................... 5
1. Intro..................................................................................................................................................................5
2. Omgaan met ouders.........................................................................................................................................6
3. Het gesprek aangaan met de ouders...............................................................................................................6
3.1. Meedelen van het slecht nieuws..............................................................................................................8
3.2. Omgaan met emoties bij de ouders.........................................................................................................9
3.3. Probleemverkenning en -oplossing........................................................................................................10
3.4. Besluitvorming en afronding..................................................................................................................11
3.5. Evaluatie en follow- up...........................................................................................................................12
4. Goed uitgelijnde communicatiekanalen.........................................................................................................12
4.1. Kenmerken van het communicatieproces..............................................................................................12
4.2. Gespreks- en communicatietechnieken.................................................................................................13
5 Perspectiefneming...........................................................................................................................................15
6 Omgaan met woede en agressie.....................................................................................................................15
Diversiteit in 5 thema’s................................................................................................................................ 18
1. Verschillen en gelijkheden een inleiding................................................................................................... 18
2. Sekse en gender....................................................................................................................................... 19
2.1. Wat bedoelen we met sekse en gender?.....................................................................................................19
2.2. Waarin verschillen genders? (Waarover gaan de verschillen?)..................................................................19
2.3. Wat veroorzaakt genderverschillen? Oorzaken van genderverschillen......................................................20
2.3.1. Biologische verklaringen......................................................................................................................21
2.3.2. Sociaal- culturele verklaringen............................................................................................................21
2.3.3. Een interactionele benadering............................................................................................................22
2.4. Hoe moet het onderwijs omgaan met genderverschillen? Omgaan met genderverschillen in onderwijs 23
2.4.1. Aanpassingen op maatschappelijk en systeemniveau........................................................................23
2.4.2. Strategieën op schoolniveau...............................................................................................................23
2.4.3. Strategieën in de klas...........................................................................................................................24
2.5. Conclusies....................................................................................................................................................24
3. Verschillen in sociale klasse/ sociaal economische status..........................................................................25
3.1. Wat bedoelen we met sociale klasse/ sociaaleconomische status?...........................................................25
3.1.1. Definities..............................................................................................................................................25
3.1.2. Uitgangspunten bij dit hoofdstuk........................................................................................................25
3.1.3. Economische en sociale gevolgen.......................................................................................................25
3.2. Hoe beïnvloedt SES onderwijsprestaties?....................................................................................................26
3.3. Wat veroorzaakt SES- verschillen?..............................................................................................................26
3.3.1. Maatschappelijke factoren..................................................................................................................26
3.3.2. Gezinsfactoren.....................................................................................................................................27
1
, 3.3.3. School- en klasfactoren........................................................................................................................28
3.4. Hoe moet het onderwijs omgaan met SES- verschillen?.............................................................................28
3.4.1. Aanpassingen op maatschappelijk en systeemniveau........................................................................28
3.4.2. Strategieën op schoolniveau...............................................................................................................31
3.4.3. Strategieën in de klas..........................................................................................................................31
3.5. Conclusies .......................................................................................32
4. Verschillen in ras, etniciteit en cultuur...................................................................................................... 33
4.1. Wat bedoelen we met ras, etniciteit en cultuur?.......................................................................................33
4.1.1. Ras, etniciteit en cultuur hebben verschillende betekenissen............................................................33
4.1.2. Landen verschillen onderling...............................................................................................................34
4.2. Waarin verschillen rassen, etniciteiten en culturen?..................................................................................35
4.3 Wat maakt dat etnische verschillen van invloed zijn op onderwijsprestaties?............................................37
4.4 Hoe moet het onderwijs omgaan met raciale, etnische en culturele verschillen?.......................................42
4.4.1 Onderwijs heeft nood aan aanpassingen op het maatschappij- en systeemniveau ...........................42
4.4.2. Strategieën op schoolniveau ...............................................................................................................43
4.4.3. Strategieën in de klas .........................................................................................................................44
4.5. Conclusies....................................................................................................................................................44
5. Verschillen in religies en overtuigingen.................................................................................................... 46
5.1. Wat is de aard van religie en haar plaats in de samenleving?...................................................................46
5.2. Welke rechten hebben mensen om hun religie of overtuigingen te praktiseren?......................................48
5.3. Welke rol moet religie krijgen in het onderwijs?.........................................................................................49
5.3.1. Religie op scholen neemt verschillende vormen aan..........................................................................49
5.3.2. Landen gaan op verschillende manieren om met religie in het onderwijs.........................................51
5.4. Conclusies....................................................................................................................................................54
6. Verschillen in vermogens......................................................................................................................... 55
6.1. Wat bedoelen we met verschillen in vermogens?.......................................................................................55
6.1.1. Drie hoofdsoorten verschillen in vermogens.......................................................................................55
6.1.2. Drie verschillende paradigma’s............................................................................................................56
6.1.3. Landen verschillen sterk in definitie en categorisering van verschillen in vermogens........................57
6.2. Hoe verschillen leerlingen met verschillende vermogens in hun prestaties?.............................................58
6.3. Wat veroorzaakt verschillen in vermogens?...............................................................................................58
6.4. Hoe moet het onderwijs omgaan met verschillen in vermogens?..............................................................59
6.4.1. Aanpassingen op maatschappelijk en systeemniveau........................................................................59
6.4.2. Strategieën op schoolniveau...............................................................................................................60
6.4.3. Strategieën in de klas...........................................................................................................................61
6.5. Conclusies....................................................................................................................................................61
7. Conclusies................................................................................................................................................ 62
2
,Inleiding
INHOUD
Kernaspecten
• Schoolbeleid
• Belangengroepen (leerkrachten, leerlingen, ouders,…)
• Communicatie met ouders
• Verschillende elementen in diversiteit
LEERMATERIAAL
• Boek “Gelijke kansen in de school. Diversiteit in vijf thema’s” David Mitchell
• Chamilo (o.a. presentaties)
PLANNING
• Les 1:
– Inleiding, toelichting opdrachten, oudergesprekken
• Les 2:
– Verderzetting oudergesprekken, Inleiding en Hoofdstuk 1 uit Gelijke kansen in
de school. Diversiteit in vijf thema’s.
• Les 3:
– Presentaties hoofdstukken 2, 3 en 4
• Les 4:
– Presentaties hoofdstukken 5 en 6
• Januari 2024: schriftelijk examen
EVALUATIE/ OPDRACHTEN
• Oudergesprekken rollenspel (10%)
• Presentatie (20%) en paper (10%) over één van de vijf thema’s van diversiteit
• Schriftelijk examen (gesloten boek) (60%)
OPDRACHT: OUDERGESPREKKEN
• Via Teams met medestudent (nodig ook docent uit)
• 2 maal een rollenspel (1x als leerkracht, 1x als ouder)
• Wordt 2 maal opgenomen (in Teams) en dus opgeslagen in bestanden
• Je voorziet 1 ander gesprek (medestudent) van feedback
OPDRACHT: PRESENTATIE EN PAPER
• Neem 1 hoofdstuk/thema door uit het boek
• Werk een presentatie uit om de belangrijkste inzichten uit dit hoofdstuk aan de
anderen voor te stellen
• Koppel deze inzichten aan eigen aanvullingen: ervaringen met schoolbeleid, artikel
over (good) practices in een school, voorleggen aan concrete vertegenwoordigers uit
belangengroepen
• Paper max 2 pagina’s
5 THEMA’S BINNEN DIVERSITEIT
1. Verschillen in Sekse en Gender
3
, 2. Verschillen in Sociaal Economische Status
3. Verschillen in Ras, Etniciteit, Cultuur
4. Verschillen in Religies en Overtuigingen
5. Verschillen in “Vermogens” (=diversiteit door inclusie)
DEBAT ALS OPWARMER
“Weyts wil alleen nog Nederlands horen op de speelplaats”
• Taal: verbindend of verdelend?
• Het belang van effectieve communicatie?
• Wat zegt dit over omgaan met diversiteit?
4
Inhoudsopgave
Inleiding........................................................................................................................................................ 3
Omgaan met ouders...................................................................................................................................... 5
1. Intro..................................................................................................................................................................5
2. Omgaan met ouders.........................................................................................................................................6
3. Het gesprek aangaan met de ouders...............................................................................................................6
3.1. Meedelen van het slecht nieuws..............................................................................................................8
3.2. Omgaan met emoties bij de ouders.........................................................................................................9
3.3. Probleemverkenning en -oplossing........................................................................................................10
3.4. Besluitvorming en afronding..................................................................................................................11
3.5. Evaluatie en follow- up...........................................................................................................................12
4. Goed uitgelijnde communicatiekanalen.........................................................................................................12
4.1. Kenmerken van het communicatieproces..............................................................................................12
4.2. Gespreks- en communicatietechnieken.................................................................................................13
5 Perspectiefneming...........................................................................................................................................15
6 Omgaan met woede en agressie.....................................................................................................................15
Diversiteit in 5 thema’s................................................................................................................................ 18
1. Verschillen en gelijkheden een inleiding................................................................................................... 18
2. Sekse en gender....................................................................................................................................... 19
2.1. Wat bedoelen we met sekse en gender?.....................................................................................................19
2.2. Waarin verschillen genders? (Waarover gaan de verschillen?)..................................................................19
2.3. Wat veroorzaakt genderverschillen? Oorzaken van genderverschillen......................................................20
2.3.1. Biologische verklaringen......................................................................................................................21
2.3.2. Sociaal- culturele verklaringen............................................................................................................21
2.3.3. Een interactionele benadering............................................................................................................22
2.4. Hoe moet het onderwijs omgaan met genderverschillen? Omgaan met genderverschillen in onderwijs 23
2.4.1. Aanpassingen op maatschappelijk en systeemniveau........................................................................23
2.4.2. Strategieën op schoolniveau...............................................................................................................23
2.4.3. Strategieën in de klas...........................................................................................................................24
2.5. Conclusies....................................................................................................................................................24
3. Verschillen in sociale klasse/ sociaal economische status..........................................................................25
3.1. Wat bedoelen we met sociale klasse/ sociaaleconomische status?...........................................................25
3.1.1. Definities..............................................................................................................................................25
3.1.2. Uitgangspunten bij dit hoofdstuk........................................................................................................25
3.1.3. Economische en sociale gevolgen.......................................................................................................25
3.2. Hoe beïnvloedt SES onderwijsprestaties?....................................................................................................26
3.3. Wat veroorzaakt SES- verschillen?..............................................................................................................26
3.3.1. Maatschappelijke factoren..................................................................................................................26
3.3.2. Gezinsfactoren.....................................................................................................................................27
1
, 3.3.3. School- en klasfactoren........................................................................................................................28
3.4. Hoe moet het onderwijs omgaan met SES- verschillen?.............................................................................28
3.4.1. Aanpassingen op maatschappelijk en systeemniveau........................................................................28
3.4.2. Strategieën op schoolniveau...............................................................................................................31
3.4.3. Strategieën in de klas..........................................................................................................................31
3.5. Conclusies .......................................................................................32
4. Verschillen in ras, etniciteit en cultuur...................................................................................................... 33
4.1. Wat bedoelen we met ras, etniciteit en cultuur?.......................................................................................33
4.1.1. Ras, etniciteit en cultuur hebben verschillende betekenissen............................................................33
4.1.2. Landen verschillen onderling...............................................................................................................34
4.2. Waarin verschillen rassen, etniciteiten en culturen?..................................................................................35
4.3 Wat maakt dat etnische verschillen van invloed zijn op onderwijsprestaties?............................................37
4.4 Hoe moet het onderwijs omgaan met raciale, etnische en culturele verschillen?.......................................42
4.4.1 Onderwijs heeft nood aan aanpassingen op het maatschappij- en systeemniveau ...........................42
4.4.2. Strategieën op schoolniveau ...............................................................................................................43
4.4.3. Strategieën in de klas .........................................................................................................................44
4.5. Conclusies....................................................................................................................................................44
5. Verschillen in religies en overtuigingen.................................................................................................... 46
5.1. Wat is de aard van religie en haar plaats in de samenleving?...................................................................46
5.2. Welke rechten hebben mensen om hun religie of overtuigingen te praktiseren?......................................48
5.3. Welke rol moet religie krijgen in het onderwijs?.........................................................................................49
5.3.1. Religie op scholen neemt verschillende vormen aan..........................................................................49
5.3.2. Landen gaan op verschillende manieren om met religie in het onderwijs.........................................51
5.4. Conclusies....................................................................................................................................................54
6. Verschillen in vermogens......................................................................................................................... 55
6.1. Wat bedoelen we met verschillen in vermogens?.......................................................................................55
6.1.1. Drie hoofdsoorten verschillen in vermogens.......................................................................................55
6.1.2. Drie verschillende paradigma’s............................................................................................................56
6.1.3. Landen verschillen sterk in definitie en categorisering van verschillen in vermogens........................57
6.2. Hoe verschillen leerlingen met verschillende vermogens in hun prestaties?.............................................58
6.3. Wat veroorzaakt verschillen in vermogens?...............................................................................................58
6.4. Hoe moet het onderwijs omgaan met verschillen in vermogens?..............................................................59
6.4.1. Aanpassingen op maatschappelijk en systeemniveau........................................................................59
6.4.2. Strategieën op schoolniveau...............................................................................................................60
6.4.3. Strategieën in de klas...........................................................................................................................61
6.5. Conclusies....................................................................................................................................................61
7. Conclusies................................................................................................................................................ 62
2
,Inleiding
INHOUD
Kernaspecten
• Schoolbeleid
• Belangengroepen (leerkrachten, leerlingen, ouders,…)
• Communicatie met ouders
• Verschillende elementen in diversiteit
LEERMATERIAAL
• Boek “Gelijke kansen in de school. Diversiteit in vijf thema’s” David Mitchell
• Chamilo (o.a. presentaties)
PLANNING
• Les 1:
– Inleiding, toelichting opdrachten, oudergesprekken
• Les 2:
– Verderzetting oudergesprekken, Inleiding en Hoofdstuk 1 uit Gelijke kansen in
de school. Diversiteit in vijf thema’s.
• Les 3:
– Presentaties hoofdstukken 2, 3 en 4
• Les 4:
– Presentaties hoofdstukken 5 en 6
• Januari 2024: schriftelijk examen
EVALUATIE/ OPDRACHTEN
• Oudergesprekken rollenspel (10%)
• Presentatie (20%) en paper (10%) over één van de vijf thema’s van diversiteit
• Schriftelijk examen (gesloten boek) (60%)
OPDRACHT: OUDERGESPREKKEN
• Via Teams met medestudent (nodig ook docent uit)
• 2 maal een rollenspel (1x als leerkracht, 1x als ouder)
• Wordt 2 maal opgenomen (in Teams) en dus opgeslagen in bestanden
• Je voorziet 1 ander gesprek (medestudent) van feedback
OPDRACHT: PRESENTATIE EN PAPER
• Neem 1 hoofdstuk/thema door uit het boek
• Werk een presentatie uit om de belangrijkste inzichten uit dit hoofdstuk aan de
anderen voor te stellen
• Koppel deze inzichten aan eigen aanvullingen: ervaringen met schoolbeleid, artikel
over (good) practices in een school, voorleggen aan concrete vertegenwoordigers uit
belangengroepen
• Paper max 2 pagina’s
5 THEMA’S BINNEN DIVERSITEIT
1. Verschillen in Sekse en Gender
3
, 2. Verschillen in Sociaal Economische Status
3. Verschillen in Ras, Etniciteit, Cultuur
4. Verschillen in Religies en Overtuigingen
5. Verschillen in “Vermogens” (=diversiteit door inclusie)
DEBAT ALS OPWARMER
“Weyts wil alleen nog Nederlands horen op de speelplaats”
• Taal: verbindend of verdelend?
• Het belang van effectieve communicatie?
• Wat zegt dit over omgaan met diversiteit?
4
