Hoofdstuk 1: Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling
Duurzame ontwikkelingen (1987)
-sprawl: versnippering
-sinds industriële revolutie -> ongebreidelde economische groei
-earth overshoot day (België 4 aardes)
-Sustainable Development Goals (SDG’s)
-> 17 economische, sociale, ecologische doelstellingen (169 subdoelstellingen)
Volgens 5 groepen:
-mensen
-planeet
-welvaart
-vrede
-partnerschap
1) geen armoede
2) Geen honger
3) Goede gezondheid en welzijn
4) Kwaliteitsvol onderwijs
5) Gendergelijkheid
6) Schoon water en sanitair
7) Betaalbare en duurzame energie
8) Waardig werk en economische groei (België wil 80% aan het werk krijgen)
9) Industrie, innovatie en infrastructuur
10) Ongelijkheid verminderen
11) Duurzame steden en gemeenschappen
12) Verantwoorde consumptie en productie (we verspillen 30% van wereldwijde voedselproductie)
13) Klimaatactie (klimaatverandering is man-made)
14) Leven in het water (veel plastic…)
15) Leven op het land ( er wordt vee bos gekapt…)
16) Vrede, justitie en sterke publieke diensten
17) Partnerschap om doelstellingen te begrijpen
-> 11) duurzame steden en gemeenschappen (belangrijke SDG)
- 2 op 3 Europeanen in stad
- Sloppenwijken aanpakken om duurzame ontwikkeling te bereiken
- Green Capital Award ( beloning voor stad die het meest milieuvriendelijk is)
- Extreme armoede vaak in steden
- Steden verantwoordelijk voor 70% van globale Co2 uitstoot
=> steden zijn bepalend voor succes van de SDG’s
Landgebruik en ecosystemen
Globaal landgebruik:
- 3 miljard mensen om draagkracht van de aarde niet te overschrijden -> er is nu overbevolking
-> 68% van populaties verdwenen door Habitatverlies.
- Meer dan 50% van alle vruchtbare bodem ingenomen door landbouw
=> bevolking zal blijven toenemen = we moeten inzetten op duurzame ruimtelijke ontwikkeling.
Europees landgebruik:
-80% van oppervlak van Europa zijn steden, dorpen, landbouw
-hoog ruimtebeslag = hoge ‘re-cultivation’ (landteruggave)
,*No net land take by 2050 (land dat we innemen mag niet stijgen) -> ruimtelijke
ondernemingshierarchie toepassen (= vermijden - hergebruiken - compenseren)
- In Europa stijgt het ruimtebeslag veel sneller dan de bevolkingsgroei, het neemt zelfs toe in
gebieden met bevolkingsafname (Bv. Baltische staten)
-bodemdegradatie kost EU immens veel geld -> maatregelen kosten minder dan niets doen (het
zou dan wereldwijd tot 1,2 biljoen opbrengen)
-> maar hoe overstappen naar zo’n duurzaam landbeheer ?
- landecosystemen beter beschermen
- Druk op landbouw verlagen
Hoofdstuk 2: Geschiedenis van de stedelijke ontwikkeling
De eerste generatie steden
Van nomadenbestaan naar een sedentair bestaan
-140.000 jaar geleden -> zoeken naar voedsel en beschutting
-Megalietenstructuur (van Stonehenge) weerspiegelt overgang naar sedentair bestaan
Van gezinsverband naar dorpsstructuur
-10.000 jaar geleden -> eerste dorpen -> mens was producent van voedsel
-rond de dorpen waren omwallingen (vaak opbouw als dorpen in het huidige Afrika)
Van een dorp naar een stad
-versterkte nederzetting waar men aan handel deed
-stad bestond uit concentratie van geïsoleerde centra
-Essentieel voor stadsvorming was het schrift (6.000 jaar geleden)
-vooral klei
-meest gekende gebieden waar eerste steden ontstonden: Mesopotamië (Irak) en Egypte
-> weinig over gebleven in gebied tussen Tigris en Eufraat: Babylon (Toren van Babel) en Ur
=> Zonder transport en schrift kan men niet aan handel doen en heeft men dus ook geen stad +
van de oudste steden is aar weinig bewaard gebleven
De Griekse stad
-Griekse stad = Polis
-> bij ontstaan van Griekse steden 3 invloeden (kunnen opnoemen):
-Knossos
-Koloniale steden
-Hippodamus Van Milete
De oudste Europese stad
- Knossos (2.000 v.c) -> ontstaan op Kreta
-> gunstige ligging om relaties te onderhouden met Nijldelta, Byzantijnse rijk, en het
tweestromenland
-Paleis van Knossos => Minoïsche kunst => Daedalus (vermoedelijke architect)
, -geen stedenbouwkundige opzet, de groei verliep spontaan -> stad voldeed wel aan volgende
voorwaarden:
-geen afgesloten delen
-stad vormde een arti cieel geheel ( centraal in natuurlijke omgeving)
-stad opgebouwd uit 3 delen (centrum voor paleis, publieke zone, woonzone)
De Griekse koloniale steden
-Voorbeelden Griekse koloniale steden: Napels en Marseille
-koloniale drang zorgt voor nadenken over het bouwen van steden dus ze hadden invloed op de
uitbouw van steden
-> Massila = eerste haven in West-Europa die uitgroeide tot centrum van zeehandel
(Protis trouwt met dochter van de koning van Segobriges en krijgt als huwelijkscadeau het land
Massila)
Hippodamus Van Milete
-> grondlegger van de stedenbouw
- Milete is eerste stad die volgens een plan gebouwd is (na verwoesting door de Perzen)
- De stad aanpassen aan het terrein
- De gebouwen waren dominant, niet de straten
-> Griekse steden verschillen van de latere Romeinse dambordpatronen want:
-geen verband tussen stadsmuren en plattegrond
-er zijn grote openbare ruimten
-omwalling volgens hoogtelijnen
Besluit:
-duidelijke aanwezige stadsmuren
-geen groenzones tussen bebouwing maar wel openbare ruimten
-woningen groepeerden zich in blokken
-oudste Europese stad is ontstaan op kruising van vele handelsroutes
De Romeinse stad
-tot 8e eeuw v.c alleen dorpen in Italië
-> Bij ontstaan van Romeinse steden 3 invloeden:
-Etrusken
-Immense groei van Rome
-Kolonisatie van Romeinse rijk
De Etrusken
-Etrurë -> Huidig Toscane
-> vruchtbare bodem, grondsto en zoals: ertsen, marmer, basalt
-> bodem was vaak drassig
-> permanente drainage tegen malaria
-> gebouwen in baksteen of natuursteen en groepeerden zich rond een acropool
-meestal rasterplan (gebaseerd op basis van de wegen)
-geen dambordpatroon wegens reliëfverschillen waardoor vierkanten moeilijk waren
fi ff
Duurzame ontwikkelingen (1987)
-sprawl: versnippering
-sinds industriële revolutie -> ongebreidelde economische groei
-earth overshoot day (België 4 aardes)
-Sustainable Development Goals (SDG’s)
-> 17 economische, sociale, ecologische doelstellingen (169 subdoelstellingen)
Volgens 5 groepen:
-mensen
-planeet
-welvaart
-vrede
-partnerschap
1) geen armoede
2) Geen honger
3) Goede gezondheid en welzijn
4) Kwaliteitsvol onderwijs
5) Gendergelijkheid
6) Schoon water en sanitair
7) Betaalbare en duurzame energie
8) Waardig werk en economische groei (België wil 80% aan het werk krijgen)
9) Industrie, innovatie en infrastructuur
10) Ongelijkheid verminderen
11) Duurzame steden en gemeenschappen
12) Verantwoorde consumptie en productie (we verspillen 30% van wereldwijde voedselproductie)
13) Klimaatactie (klimaatverandering is man-made)
14) Leven in het water (veel plastic…)
15) Leven op het land ( er wordt vee bos gekapt…)
16) Vrede, justitie en sterke publieke diensten
17) Partnerschap om doelstellingen te begrijpen
-> 11) duurzame steden en gemeenschappen (belangrijke SDG)
- 2 op 3 Europeanen in stad
- Sloppenwijken aanpakken om duurzame ontwikkeling te bereiken
- Green Capital Award ( beloning voor stad die het meest milieuvriendelijk is)
- Extreme armoede vaak in steden
- Steden verantwoordelijk voor 70% van globale Co2 uitstoot
=> steden zijn bepalend voor succes van de SDG’s
Landgebruik en ecosystemen
Globaal landgebruik:
- 3 miljard mensen om draagkracht van de aarde niet te overschrijden -> er is nu overbevolking
-> 68% van populaties verdwenen door Habitatverlies.
- Meer dan 50% van alle vruchtbare bodem ingenomen door landbouw
=> bevolking zal blijven toenemen = we moeten inzetten op duurzame ruimtelijke ontwikkeling.
Europees landgebruik:
-80% van oppervlak van Europa zijn steden, dorpen, landbouw
-hoog ruimtebeslag = hoge ‘re-cultivation’ (landteruggave)
,*No net land take by 2050 (land dat we innemen mag niet stijgen) -> ruimtelijke
ondernemingshierarchie toepassen (= vermijden - hergebruiken - compenseren)
- In Europa stijgt het ruimtebeslag veel sneller dan de bevolkingsgroei, het neemt zelfs toe in
gebieden met bevolkingsafname (Bv. Baltische staten)
-bodemdegradatie kost EU immens veel geld -> maatregelen kosten minder dan niets doen (het
zou dan wereldwijd tot 1,2 biljoen opbrengen)
-> maar hoe overstappen naar zo’n duurzaam landbeheer ?
- landecosystemen beter beschermen
- Druk op landbouw verlagen
Hoofdstuk 2: Geschiedenis van de stedelijke ontwikkeling
De eerste generatie steden
Van nomadenbestaan naar een sedentair bestaan
-140.000 jaar geleden -> zoeken naar voedsel en beschutting
-Megalietenstructuur (van Stonehenge) weerspiegelt overgang naar sedentair bestaan
Van gezinsverband naar dorpsstructuur
-10.000 jaar geleden -> eerste dorpen -> mens was producent van voedsel
-rond de dorpen waren omwallingen (vaak opbouw als dorpen in het huidige Afrika)
Van een dorp naar een stad
-versterkte nederzetting waar men aan handel deed
-stad bestond uit concentratie van geïsoleerde centra
-Essentieel voor stadsvorming was het schrift (6.000 jaar geleden)
-vooral klei
-meest gekende gebieden waar eerste steden ontstonden: Mesopotamië (Irak) en Egypte
-> weinig over gebleven in gebied tussen Tigris en Eufraat: Babylon (Toren van Babel) en Ur
=> Zonder transport en schrift kan men niet aan handel doen en heeft men dus ook geen stad +
van de oudste steden is aar weinig bewaard gebleven
De Griekse stad
-Griekse stad = Polis
-> bij ontstaan van Griekse steden 3 invloeden (kunnen opnoemen):
-Knossos
-Koloniale steden
-Hippodamus Van Milete
De oudste Europese stad
- Knossos (2.000 v.c) -> ontstaan op Kreta
-> gunstige ligging om relaties te onderhouden met Nijldelta, Byzantijnse rijk, en het
tweestromenland
-Paleis van Knossos => Minoïsche kunst => Daedalus (vermoedelijke architect)
, -geen stedenbouwkundige opzet, de groei verliep spontaan -> stad voldeed wel aan volgende
voorwaarden:
-geen afgesloten delen
-stad vormde een arti cieel geheel ( centraal in natuurlijke omgeving)
-stad opgebouwd uit 3 delen (centrum voor paleis, publieke zone, woonzone)
De Griekse koloniale steden
-Voorbeelden Griekse koloniale steden: Napels en Marseille
-koloniale drang zorgt voor nadenken over het bouwen van steden dus ze hadden invloed op de
uitbouw van steden
-> Massila = eerste haven in West-Europa die uitgroeide tot centrum van zeehandel
(Protis trouwt met dochter van de koning van Segobriges en krijgt als huwelijkscadeau het land
Massila)
Hippodamus Van Milete
-> grondlegger van de stedenbouw
- Milete is eerste stad die volgens een plan gebouwd is (na verwoesting door de Perzen)
- De stad aanpassen aan het terrein
- De gebouwen waren dominant, niet de straten
-> Griekse steden verschillen van de latere Romeinse dambordpatronen want:
-geen verband tussen stadsmuren en plattegrond
-er zijn grote openbare ruimten
-omwalling volgens hoogtelijnen
Besluit:
-duidelijke aanwezige stadsmuren
-geen groenzones tussen bebouwing maar wel openbare ruimten
-woningen groepeerden zich in blokken
-oudste Europese stad is ontstaan op kruising van vele handelsroutes
De Romeinse stad
-tot 8e eeuw v.c alleen dorpen in Italië
-> Bij ontstaan van Romeinse steden 3 invloeden:
-Etrusken
-Immense groei van Rome
-Kolonisatie van Romeinse rijk
De Etrusken
-Etrurë -> Huidig Toscane
-> vruchtbare bodem, grondsto en zoals: ertsen, marmer, basalt
-> bodem was vaak drassig
-> permanente drainage tegen malaria
-> gebouwen in baksteen of natuursteen en groepeerden zich rond een acropool
-meestal rasterplan (gebaseerd op basis van de wegen)
-geen dambordpatroon wegens reliëfverschillen waardoor vierkanten moeilijk waren
fi ff
