Aantekeningen IOL2
Inhoudsopgave
Les week 1..................................................................................................................................................... 2
Hoofdstuk 1 handreiking................................................................................................................................ 3
Hoofdstuk 2 handreiking................................................................................................................................ 3
Hoofdstuk 1 psychiatrie voor de sociaal werker – het biopsychosociaal model...............................................5
Hoorcollege 1 - Autismespectrumstoornissen (ASS)........................................................................................8
Hoofdstuk 2 psychiatrie voor de sociaal werker – Autismespectrumstoornis................................................11
Hoorcollege 2 – Verslaving........................................................................................................................... 15
Hoofdstuk 9 + §8.1/8.4 psychiatrie voor de sociaal werker – Verslaving........................................................16
Hoofdstuk 7 psychiatrie voor de sociaal werker – schizofrenie en psychose..................................................21
Les week 5 – depressie en bipolaire stoornis................................................................................................ 24
§6.3 + §6.6 psychiatrie voor de sociaal werker – depressieve en bipolaire stoornis.......................................25
Artikelen financiële problemen.................................................................................................................... 29
Les week 11 – Persoonlijkheidsstoornissen..................................................................................................31
Hoorcollege week 12 – zingeving.................................................................................................................. 33
Kennisclips zingeving................................................................................................................................... 35
Psychiatrie voor de sociaal werker - §3.1/3.6 persoonlijkheidsstoornissen....................................................36
Les week 13 – Externaliserende stoornissen.................................................................................................38
Psychiatrie voor de sociaal werker – hoofdstuk 13 Disruptieve impulsbeheersings- en andere
gedragsstoornissen...................................................................................................................................... 39
Psychiatrie voor de sociaal werker – hoofdstuk 14 Volwassenen ADHD........................................................44
Begrippen.................................................................................................................................................... 47
,Les week 1
Begrippen IOL1
Anamnese = levensloop in kaart
Resillience = veerkracht
Ecologisch systeem – Bronfenbrenner
Onderwerpen IOL2
- Psychopathologie
- Schuldenproblematiek
- Sociale omgeving
- Sociaal-culturele uitsluiting
- Verstandelijke en lichamelijke beperkingen
Psychosociale invalshoek= aandacht voor de persoon achter zijn symptomen en i.r.t. zijn
omgeving.
Biopsychosociaal model= wijze van kijken naar een persoon en diens
situatie.
Psychosomatisch = door psychische zorgen krijg je last van lichamelijke
klachten.
Biologische, psychologische en sociale verklaringen.
2
,Hoofdstuk 1 handreiking
Herstel staat niet per se voor genezing, bij psychische klachten is er niet altijd de
mogelijkheid van genezing. Wel kan je er mee leren leven.
Volgens Gagne (2004) zijn er verschillende fasen van herstel:
1. Overweldigd worden door de aandoening
2. Worstelen met de aandoening
3. Leven met de aandoening
4. Leven voorbij de aandoening
In de eerste fase is er vooral machteloosheid en hopeloosheid. In de tweede fase is er nog
steeds angst om overmand te worden door de aandoening maar er is wel de vraag hoe er
mee geleefd kan worden, in deze fase zijn er vooral worstelingen met het gebrek aan
zelfvertrouwen en de zoektocht naar eigen identiteit. In de derde fase begint er een besef te
groeien dat er met de aandoening kan worden omgegaan. Hierdoor wordt de angst minder
en ontstaat er ruimte om beperkingen en sterke kanten te leren ontdekken. In de vierde fase
raakt de aandoening steeds meer op de achtergrond. Het is nu mogelijk nieuwe doelen in
het leven te stellen waar rekening wordt gehouden met de aandoening, maar deze niet op
de voorgrond staat.
Young en Ensing (1999) spreken juist van:
1. Loskomen uit de ziekte
2. Terugvinden wat verloren werd en verder
3. Verbetering van de kwaliteit van leven.
Herstel is niet los te zien van empowerment: het ontwikkelen van de eigen kracht, talenten
en mogelijkheden en de ontwikkeling van inzicht in en acceptatie van onmogelijkheden en
beperkingen. Daarnaast is het herstel verbonden met de ontwikkeling van ervaringskennis,
met kennis over hoe je jezelf het beste kan helpen en wat voor steun je daarbij van anderen
nodig hebt. Dit is kennis over hoe het is om te leven met een psychische kwetsbaarheid en
de gevolgen daarvan.
Hoofdstuk 2 handreiking
Herstelondersteunende zorg is alle zorg die gericht is op het bevorderen van het
herstelproces. Begeleiding en zorg zouden mensen moeten helpen om mensen zoveel
mogelijk zichzelf te laten helpen. Wat betreft goede hulpverlener schap ligt het accent veelal
op de attitude van de hulpverlener en het contact tussen cliënt en hulpverlener. Dröes en
Plooy (2010) noemen de volgende kenmerken van herstelondersteunende zorg:
De hulpverlener:
- Heeft een attitude van hoop en optimisme
- Is present
- Gebruikt zijn professionele referentiekader op een terughoudende en bescheiden
wijze.
- Maakt ruimte voor, ondersteunt het maken van en sluit aan bij het eigen verhaal van
de cliënt
- Herkent en stimuleert het benutten van eigen kracht van de cliënt
- Erkent benut en stimuleert de ontwikkeling van ervaringskennis van de cliënt
- Erkent benut en stimuleert de ondersteuning van de cliënt door belangrijke anderen
3
, - Is gericht op het verlichten van lijden ne het vergroten van eigen regie/autonomie
Herstel bevorderende factoren:
- Acute stabilisatie bij crisis en goede behandeling en therapie
- De vervulling van de meest basale behoeften
- De aanwezigheid en ondersteuning van een betrokken en competent persoon die
begrijpt wat de persoon in kwestie doormaakt
- Hoop
- Acceptatie
- Copingsvaardigheden
- Vaardigeden om met een dreigende terugval om te gaan
- Zelfzorgvaardigheden
- Sociale vaardigheden
- Belangenbehartiging
- De moed om risico’s te nemen
- Begeleiding bij werk en opleiding
- Bevredigend werk en bevredigende relaties
- Diversiteit in gewaardeerde rollen
- Financiële zekerheid
- Intimiteit
- Spiritualiteit
Herstel belemmerende factoren:
- Het ontbreken van basale levensvoorzieningen
- Inadequate en ineffectieve professionele hulp
- Middelenmisbruik
- Traumatische ervaringen
- Onwaardige behandeling door anderen
- Gebrek aan vertrouwen en gevoelens van hopeloosheid bij belangrijke anderen
- Het ontbreken van kansen op het innemen van gewaardeerde sociale rollen
- Gebrek aan informatie over bruikbare copingstherapieën ten aanzien van de
psychische klachten
- Stigma
- Schaamte
4
Inhoudsopgave
Les week 1..................................................................................................................................................... 2
Hoofdstuk 1 handreiking................................................................................................................................ 3
Hoofdstuk 2 handreiking................................................................................................................................ 3
Hoofdstuk 1 psychiatrie voor de sociaal werker – het biopsychosociaal model...............................................5
Hoorcollege 1 - Autismespectrumstoornissen (ASS)........................................................................................8
Hoofdstuk 2 psychiatrie voor de sociaal werker – Autismespectrumstoornis................................................11
Hoorcollege 2 – Verslaving........................................................................................................................... 15
Hoofdstuk 9 + §8.1/8.4 psychiatrie voor de sociaal werker – Verslaving........................................................16
Hoofdstuk 7 psychiatrie voor de sociaal werker – schizofrenie en psychose..................................................21
Les week 5 – depressie en bipolaire stoornis................................................................................................ 24
§6.3 + §6.6 psychiatrie voor de sociaal werker – depressieve en bipolaire stoornis.......................................25
Artikelen financiële problemen.................................................................................................................... 29
Les week 11 – Persoonlijkheidsstoornissen..................................................................................................31
Hoorcollege week 12 – zingeving.................................................................................................................. 33
Kennisclips zingeving................................................................................................................................... 35
Psychiatrie voor de sociaal werker - §3.1/3.6 persoonlijkheidsstoornissen....................................................36
Les week 13 – Externaliserende stoornissen.................................................................................................38
Psychiatrie voor de sociaal werker – hoofdstuk 13 Disruptieve impulsbeheersings- en andere
gedragsstoornissen...................................................................................................................................... 39
Psychiatrie voor de sociaal werker – hoofdstuk 14 Volwassenen ADHD........................................................44
Begrippen.................................................................................................................................................... 47
,Les week 1
Begrippen IOL1
Anamnese = levensloop in kaart
Resillience = veerkracht
Ecologisch systeem – Bronfenbrenner
Onderwerpen IOL2
- Psychopathologie
- Schuldenproblematiek
- Sociale omgeving
- Sociaal-culturele uitsluiting
- Verstandelijke en lichamelijke beperkingen
Psychosociale invalshoek= aandacht voor de persoon achter zijn symptomen en i.r.t. zijn
omgeving.
Biopsychosociaal model= wijze van kijken naar een persoon en diens
situatie.
Psychosomatisch = door psychische zorgen krijg je last van lichamelijke
klachten.
Biologische, psychologische en sociale verklaringen.
2
,Hoofdstuk 1 handreiking
Herstel staat niet per se voor genezing, bij psychische klachten is er niet altijd de
mogelijkheid van genezing. Wel kan je er mee leren leven.
Volgens Gagne (2004) zijn er verschillende fasen van herstel:
1. Overweldigd worden door de aandoening
2. Worstelen met de aandoening
3. Leven met de aandoening
4. Leven voorbij de aandoening
In de eerste fase is er vooral machteloosheid en hopeloosheid. In de tweede fase is er nog
steeds angst om overmand te worden door de aandoening maar er is wel de vraag hoe er
mee geleefd kan worden, in deze fase zijn er vooral worstelingen met het gebrek aan
zelfvertrouwen en de zoektocht naar eigen identiteit. In de derde fase begint er een besef te
groeien dat er met de aandoening kan worden omgegaan. Hierdoor wordt de angst minder
en ontstaat er ruimte om beperkingen en sterke kanten te leren ontdekken. In de vierde fase
raakt de aandoening steeds meer op de achtergrond. Het is nu mogelijk nieuwe doelen in
het leven te stellen waar rekening wordt gehouden met de aandoening, maar deze niet op
de voorgrond staat.
Young en Ensing (1999) spreken juist van:
1. Loskomen uit de ziekte
2. Terugvinden wat verloren werd en verder
3. Verbetering van de kwaliteit van leven.
Herstel is niet los te zien van empowerment: het ontwikkelen van de eigen kracht, talenten
en mogelijkheden en de ontwikkeling van inzicht in en acceptatie van onmogelijkheden en
beperkingen. Daarnaast is het herstel verbonden met de ontwikkeling van ervaringskennis,
met kennis over hoe je jezelf het beste kan helpen en wat voor steun je daarbij van anderen
nodig hebt. Dit is kennis over hoe het is om te leven met een psychische kwetsbaarheid en
de gevolgen daarvan.
Hoofdstuk 2 handreiking
Herstelondersteunende zorg is alle zorg die gericht is op het bevorderen van het
herstelproces. Begeleiding en zorg zouden mensen moeten helpen om mensen zoveel
mogelijk zichzelf te laten helpen. Wat betreft goede hulpverlener schap ligt het accent veelal
op de attitude van de hulpverlener en het contact tussen cliënt en hulpverlener. Dröes en
Plooy (2010) noemen de volgende kenmerken van herstelondersteunende zorg:
De hulpverlener:
- Heeft een attitude van hoop en optimisme
- Is present
- Gebruikt zijn professionele referentiekader op een terughoudende en bescheiden
wijze.
- Maakt ruimte voor, ondersteunt het maken van en sluit aan bij het eigen verhaal van
de cliënt
- Herkent en stimuleert het benutten van eigen kracht van de cliënt
- Erkent benut en stimuleert de ontwikkeling van ervaringskennis van de cliënt
- Erkent benut en stimuleert de ondersteuning van de cliënt door belangrijke anderen
3
, - Is gericht op het verlichten van lijden ne het vergroten van eigen regie/autonomie
Herstel bevorderende factoren:
- Acute stabilisatie bij crisis en goede behandeling en therapie
- De vervulling van de meest basale behoeften
- De aanwezigheid en ondersteuning van een betrokken en competent persoon die
begrijpt wat de persoon in kwestie doormaakt
- Hoop
- Acceptatie
- Copingsvaardigheden
- Vaardigeden om met een dreigende terugval om te gaan
- Zelfzorgvaardigheden
- Sociale vaardigheden
- Belangenbehartiging
- De moed om risico’s te nemen
- Begeleiding bij werk en opleiding
- Bevredigend werk en bevredigende relaties
- Diversiteit in gewaardeerde rollen
- Financiële zekerheid
- Intimiteit
- Spiritualiteit
Herstel belemmerende factoren:
- Het ontbreken van basale levensvoorzieningen
- Inadequate en ineffectieve professionele hulp
- Middelenmisbruik
- Traumatische ervaringen
- Onwaardige behandeling door anderen
- Gebrek aan vertrouwen en gevoelens van hopeloosheid bij belangrijke anderen
- Het ontbreken van kansen op het innemen van gewaardeerde sociale rollen
- Gebrek aan informatie over bruikbare copingstherapieën ten aanzien van de
psychische klachten
- Stigma
- Schaamte
4
