Ethiek college aantekeningen

College 1
We hebben veel intuïties over moraliteit en ethiek
- Deze intuïties kunnen tegenstrijdig zijn met elkaar
 Bv in het ziekenhuis één gezond iemand doden om organen te gebruiken om 5
zieke mensen te redden

Over het algemeen gaat ethiek over:
- Hoe moet ik me gedragen?
- Wat maakt een actie goed?
- Hoe moet ik leven?
- Wat is een goed leven?
Niet elke actie is goed of slecht op een morele manier
 Een smaak ijs kiezen, kiezen uit 2 muziekstijlen, etc.

Meningen over ethische grenzen verschillen tussen individuen, maar ook tussen culturen
- Denk aan leeftijdsverschillen in romantische relaties, homoseksualiteit
 Bv. in de ene cultuur kan je niet als 20-jarige seks hebben met een 17-jarige, in de
andere cultuur kan dit wel, maar kan dit als 20-jarige niet met een 12-jarige
 De kern is hetzelfde (seks met iemand die niet volwassen is, is niet goed), maar de
uitvoering is net anders.
Ethiek gaat over acties van anderen
- Maar welke anderen dan? Alle mensen? Dieren? En ik?
Het is dus lastig om een precieze grens te stellen tussen wat goed of fout is

Ethiek/morele filosofie: Systematische reflectie, voorbij intuïtie over moraliteit
- Kritisch en evalueert
- Theoretisch, normatief (hoe dingen zouden moeten zijn), praktische wetenschap
(actie)
- Leiden, verbeteren, ontwikkelen, evalueren van moraliteit

Ethos/moraliteit: Onder het oppervlak
- Gewoonte
- De leidende ideeën, idealen en gewoontes die iemand karakteriseren als persoon of
gemeenschap
- Gut-feeling, gebaseerd op cultuur, opvoeding, religie, gender, etc.
- Reflex reactie

Ethiek is nodig om moraliteit te verkennen
Systematische reflectie zal uiteindelijk iets intuïtiefs worden.

Hoe kun je nadenken over ethiek
- Ethische dilemma’s: Dilemma’s over moraal
 De opties zijn tegenstrijdig en er zitten nadelen aan alle opties

3 gebieden van ethiek:
1. Meta ethiek: Reflectie op ethiek zelf (hoe moet je denken over ethiek)
 Fundamenten, concepten, assumpties
 Wat is de status van moraliteit? Zij morele standaarden relatief of absoluut?
 Hieruit volgt normatieve ethiek (dat is een stapje verder)

, 2. Normatieve ethiek: wat maken acties goed, reflecteren op moraliteit en moreel
gedrag.
 Criteria zoeken voor wat goed en fout is
 Classical theories: Consequentialisme, Deontology (Kant), deugdethiek (virtue
ethics)
 Contemporary theories: pragmatische ethiek, care ethiek
3. Applied ethiek: Meest concreet, reflecteren op moraliteit in een specifieke discipline
 Dit volgt uit normatieve ethiek

Ethiek heeft veel uitdagingen:
- Is er vrije wil?
- Een actie is nooit altijd goed of fout
- Wat goed is verschilt per persoon/cultuur
- We hebben een aangeboren gevoel van wat goed is, hebben we dan nog wel ethische
theorieën nodig?

Moreel relativisme:
- Individueel relativisme (subjectivisme): Wat goed is hangt af van onze persoonlijke
oordelen
- Cultureel relativisme: Hoe we ons moeten gedragen hangt af van culturele oordelen
Ethische principes, waarden en feiten hangen af van de tijd, plaats en situatie
- Niks is goed of fout op zichzelf
Hierdoor is er geen manier om meningsverschillen op te lossen
- Er is geen ruimte om te debatteren, alles is namelijk relatief, dus iedereen heeft gelijk

Moreel universalisme:
- Moreel absolutisme: Bepaalde acties zijn intrinsiek goed of fout, in alle tijden,
plekken en alle situaties
 Het slaat op een externe grond (denk aan God)
 Je mag nooit doden
 Moreel objectivisme: Acties zijn goed of fout, onafhankelijk van gebruiken,
meningen, gender, ras, etc.
 Ze zijn wel afhankelijk van situaties of context
 Denk aan menselijke rechten
 Ze zijn gebaseerd op de grond van menselijke rationaliteit.

Controversiële experimenten zorgden voor het opkomen van ethische codes
- Verantwoordelijkheden van psychologen gaat verder dan het behandelen van
individuele cliënten en onderzoek deelnemers
- Psychologische inzichten beïnvloeden de maatschappij en ethiek

Ethiek en psychologie werken samen en zijn dynamisch
- Ethische codes zijn nooit perfect, ze zijn nooit af en het is nooit volledig
 Het is dus mogelijk om er kritiek op te hebben

Acculturatie:
Mensen die nieuw zijn binnen de psychologie vergelijken met immigranten
- Mensen hebben al hun eigen ethiek/cultuur, maar ze moeten toch nieuwe
ethiek/cultuur leren
 Hoe doen ze dit?