DEONTOLOGIE EN ETHIEK: LES 1: INLEIDNG
→ Recht en ethiek
→ Grote overlapping maar toch verschillend
→ Deontologie = toegepaste ethiek
→ Recht komt tot staat door democratisch overleg door vertegenwoordigers van het volk
→ Recht is weerspiegeling van moraal van het volk
DEFINITIE VAN RECHT
= geheel van regels in bepaalde maatschappij op een bepaald ogenblik door een daartoe bevoegde overheid
opgelegd en het moet afdwingbaar zijn
- Geheel van regels -> heel systeem en niet 1 bepaling
- In een bepaalde maatschappij op een bepaald ogenblik -> relatief en veranderlijk
- Door een daartoe bevoegde overheid -> anders onwettig
- Afdwingbaar -> anders slechts advies
RECHTSBRONNEN
- Wet
→ Geschreven rechtsbron met algemene gelding
→ Formele en materiële zin
- Formeel -> door federaal parlement
- Materiële zin -> door verschillende bevoegdheden -> vb. ook gemeenteraden enz.
- Rechtspraak
→ Recht in praktijk -> welke regel toegepast en gevolg ervan
→ Geheel van uitspraken van hoven en rechtbanken
→ Uitspraak is partijdig en niet algemeen
- Rechtsleer
→ Theorie van recht
→ Geheel van opvattingen van rechtsgeleerden uit monografieën, tijdschriftartikelen, …
- Gewoonte
→ Moet zichtbaar zijn en handeling naar recht
→ In oude stelsels -> recent steeds minder van toepassing
- Billijkheid
→ Instrument om te remediëren wanneer recht niet leidt tot rechtvaardigheid
1
,SCHEIDING DER MACHTEN
→ Triaspolitica de l’esprit des lois -> Montesquieu
→ Checks and balances
- Wetgevende macht -> parlement met stem van volk
- Uitvoerende macht -> meerderheid in macht
- Rechterlijke macht -> burgers beschermen en verantwoording door uitvoerende macht
→ Structuur van hoven en rechtbanken
- Piramide -> hiërarchie en duidelijk verloop
- Strafrechtelijke en burgerrechtelijke procedure
- Niet veel keuzes -> bevoegdheden liggen wettelijk vast
- Vredegerecht en rechtbanken -> vonnissen
→ Oordelen in eerste aanleg
- Hoven -> arresten
→ Hoger beroep indien niet tevreden met vonnis
- Hof van Cassatie onderzoekt niet opnieuw maar kijkt opnieuw na -> beschermt burger
STAATSSTRUCTUUR
→ Gemeenschappen -> persoonsgebonden
→ Gewesten -> territoriumgebonden
→ Elke regering heeft eigen bevoegdheden
- Vlaamse regering -> Vlaamstalige gemeenschap en Vlaams gewest
- Waals gewest
- Franstalige gemeenschap
- Duitstalige gemeenschap
- Brussels hoofdstedelijk gewest
- Federale regering
→ Residuaire bevoegdheden -> niet aangewezen aan deelregeringen door staatshervormingen
2
, DEONTOLOGIE EN ETHIEK: LES 2: PATIËNTENRECHTENWET
→ Sinds 2002 -> codificeerde wat al in rechtspraak en rechtsleer als overheersende opvatting bestond
→ Voordien bestond er wel wet maar stond verspreid
→ Doel van patiëntenrechtenwet
→ Verbetering van kwaliteit van dienstverlening gezondheidszorg te verzekeren door rechten van
patiënt te formuleren in overzichtelijke en duidelijke wet -> belang gehecht aan
vertegenwoordiging van wilsonbekwame mensen
→ Regelmatige aanpassingen en toevoegingen
→ Alle diensten die zorgverstrekker levert met oog op bevorderen, vaststellen, behouden,
herstellen of verbeteren van gezondheidstoestand van patiënt en om hem bij zijn sterven
te begeleiden
→ Toevoeging -> recht op voldoende pijnstilling
→ Toepasselijk op alle zorgverstrekkers vernoemd in WUG (= Wet Uitoefening Gezondheidszorgberoepen)
→ Beroepsoefenaars in wet van 29 april 1999 betreffende niet-conventionele praktijken ->
contractuele en buitencontractuele, privaatrechtelijke en publiekrechtelijke
→ Geneeskunde, artsenij-bereidkunde, kinesitherapie, verpleegkunde en paramedische beroepen
→ Zegt niet veel over plichten van patiënt -> moet medewerking verlenen
→ Conditio sine qua non voor adequate zorgverlening en onderdeel van uitvoering ter goeder trouw
van overeenkomst
PATIËNTENRECHTEN
Recht op kwaliteitsvolle dienstverlening
→ Best mogelijke zorg verleend -> met beschikbare technologie en meest recente wetenschap
→ Niet aan alle individuele behoeften
→ Religieuze en culturele waarden van patiënt moeten worden gerespecteerd
Recht op vrije keuze van zorgverstrekker
→ Kan keuze steeds herzien
→ Tenzij om wettelijke of organisatorische redenen beperkt -> vb. leger, arbeidsgeneesheer, …
→ Steeds recht op tweede advies
→ Zorgverstrekker heeft recht om patiënt te weigeren
Recht op informatie en uitzonderingen
→ Moet volledig geïnformeerd worden -> informed consent
→ Voorgelicht over aandoening en behandelingen
→ Uitzonderingen
- Recht op niet weten
→ Info niet vertrekt indien patiënt verzoekt om deze niet te verschaffen
→ Moet wel verschaft worden indien deze invloed kan hebben
- Therapeutische exceptie
→ Info niet geven aan patiënt indien info nadelig zou zijn
→ Andere beroepsbeoefenaar raadplegen + verslag maken en toevoegen aan dossier + met
vertrouwenspersoon bespreken
Recht op toestemming
Patiëntendossier
3
→ Recht en ethiek
→ Grote overlapping maar toch verschillend
→ Deontologie = toegepaste ethiek
→ Recht komt tot staat door democratisch overleg door vertegenwoordigers van het volk
→ Recht is weerspiegeling van moraal van het volk
DEFINITIE VAN RECHT
= geheel van regels in bepaalde maatschappij op een bepaald ogenblik door een daartoe bevoegde overheid
opgelegd en het moet afdwingbaar zijn
- Geheel van regels -> heel systeem en niet 1 bepaling
- In een bepaalde maatschappij op een bepaald ogenblik -> relatief en veranderlijk
- Door een daartoe bevoegde overheid -> anders onwettig
- Afdwingbaar -> anders slechts advies
RECHTSBRONNEN
- Wet
→ Geschreven rechtsbron met algemene gelding
→ Formele en materiële zin
- Formeel -> door federaal parlement
- Materiële zin -> door verschillende bevoegdheden -> vb. ook gemeenteraden enz.
- Rechtspraak
→ Recht in praktijk -> welke regel toegepast en gevolg ervan
→ Geheel van uitspraken van hoven en rechtbanken
→ Uitspraak is partijdig en niet algemeen
- Rechtsleer
→ Theorie van recht
→ Geheel van opvattingen van rechtsgeleerden uit monografieën, tijdschriftartikelen, …
- Gewoonte
→ Moet zichtbaar zijn en handeling naar recht
→ In oude stelsels -> recent steeds minder van toepassing
- Billijkheid
→ Instrument om te remediëren wanneer recht niet leidt tot rechtvaardigheid
1
,SCHEIDING DER MACHTEN
→ Triaspolitica de l’esprit des lois -> Montesquieu
→ Checks and balances
- Wetgevende macht -> parlement met stem van volk
- Uitvoerende macht -> meerderheid in macht
- Rechterlijke macht -> burgers beschermen en verantwoording door uitvoerende macht
→ Structuur van hoven en rechtbanken
- Piramide -> hiërarchie en duidelijk verloop
- Strafrechtelijke en burgerrechtelijke procedure
- Niet veel keuzes -> bevoegdheden liggen wettelijk vast
- Vredegerecht en rechtbanken -> vonnissen
→ Oordelen in eerste aanleg
- Hoven -> arresten
→ Hoger beroep indien niet tevreden met vonnis
- Hof van Cassatie onderzoekt niet opnieuw maar kijkt opnieuw na -> beschermt burger
STAATSSTRUCTUUR
→ Gemeenschappen -> persoonsgebonden
→ Gewesten -> territoriumgebonden
→ Elke regering heeft eigen bevoegdheden
- Vlaamse regering -> Vlaamstalige gemeenschap en Vlaams gewest
- Waals gewest
- Franstalige gemeenschap
- Duitstalige gemeenschap
- Brussels hoofdstedelijk gewest
- Federale regering
→ Residuaire bevoegdheden -> niet aangewezen aan deelregeringen door staatshervormingen
2
, DEONTOLOGIE EN ETHIEK: LES 2: PATIËNTENRECHTENWET
→ Sinds 2002 -> codificeerde wat al in rechtspraak en rechtsleer als overheersende opvatting bestond
→ Voordien bestond er wel wet maar stond verspreid
→ Doel van patiëntenrechtenwet
→ Verbetering van kwaliteit van dienstverlening gezondheidszorg te verzekeren door rechten van
patiënt te formuleren in overzichtelijke en duidelijke wet -> belang gehecht aan
vertegenwoordiging van wilsonbekwame mensen
→ Regelmatige aanpassingen en toevoegingen
→ Alle diensten die zorgverstrekker levert met oog op bevorderen, vaststellen, behouden,
herstellen of verbeteren van gezondheidstoestand van patiënt en om hem bij zijn sterven
te begeleiden
→ Toevoeging -> recht op voldoende pijnstilling
→ Toepasselijk op alle zorgverstrekkers vernoemd in WUG (= Wet Uitoefening Gezondheidszorgberoepen)
→ Beroepsoefenaars in wet van 29 april 1999 betreffende niet-conventionele praktijken ->
contractuele en buitencontractuele, privaatrechtelijke en publiekrechtelijke
→ Geneeskunde, artsenij-bereidkunde, kinesitherapie, verpleegkunde en paramedische beroepen
→ Zegt niet veel over plichten van patiënt -> moet medewerking verlenen
→ Conditio sine qua non voor adequate zorgverlening en onderdeel van uitvoering ter goeder trouw
van overeenkomst
PATIËNTENRECHTEN
Recht op kwaliteitsvolle dienstverlening
→ Best mogelijke zorg verleend -> met beschikbare technologie en meest recente wetenschap
→ Niet aan alle individuele behoeften
→ Religieuze en culturele waarden van patiënt moeten worden gerespecteerd
Recht op vrije keuze van zorgverstrekker
→ Kan keuze steeds herzien
→ Tenzij om wettelijke of organisatorische redenen beperkt -> vb. leger, arbeidsgeneesheer, …
→ Steeds recht op tweede advies
→ Zorgverstrekker heeft recht om patiënt te weigeren
Recht op informatie en uitzonderingen
→ Moet volledig geïnformeerd worden -> informed consent
→ Voorgelicht over aandoening en behandelingen
→ Uitzonderingen
- Recht op niet weten
→ Info niet vertrekt indien patiënt verzoekt om deze niet te verschaffen
→ Moet wel verschaft worden indien deze invloed kan hebben
- Therapeutische exceptie
→ Info niet geven aan patiënt indien info nadelig zou zijn
→ Andere beroepsbeoefenaar raadplegen + verslag maken en toevoegen aan dossier + met
vertrouwenspersoon bespreken
Recht op toestemming
Patiëntendossier
3
