Samenvatting Bespreekbaar maken van seksualiteit en intimiteit

Hulpverlening en gezonde seksualiteit:

Leerdoelen
1) Aan het eind van het keuzevak kan de student de kenmerken benoemen van de
seksuele ontwikkeling van baby tot en met volwassene.

2) Aan het eind van het keuzevak kan de student met behulp van de seksuele-response
cyclus en het biopsychosociaal model uitleg geven over seksualiteit en seksuele
problemen.

3) Aan het eind van het keuzevak kan de student uitleggen wat de invloed van cultuur is
op het thema seksualiteit met behulp van Sexual Scripting theory.

4) Aan het eind van het keuzevak kan de student reflecteren op zijn/haar eigen waarden
en normen over seksualiteit en hoe deze zich verhouden tot de professionele
beroepshouding van SPH/MWD.

5) Aan het eind van het keuzevak kan de student de gespreksmodellen (PLISSIT en
kopromp-staart model) toepassen met betrekking tot seksualiteit op schriftelijke
casuïstiek.

6) Aan het eind van het keuzevak kan de student het Vlaggensysteem toepassen op
schriftelijke casuïstiek

Les:
Algemene uitgangspunten
 Afspraken maken over de woorden die gebruikt woorden
 Vraag alleen zaken die relevant zijn
 Positieve attitude tegenover seksualiteit
 Zoek naar de vraag achter de vraag
 Professionele nabijheid
 Check je eigen interpretaties gedurende het gesprek
 Voorlichting geven over seksualiteit  verwijs!
 Professionele grens
 Humor

Seksueel scipting theorie
 Seksuele response curve  biologie
 Seksuele scripting theorie  sociale/ culturele context
 Macro-niveau
 Meso-niveau
 Micro –niveau
Les:
Het vlaggensysteem:
 Een instrument dat seksueel gedrag kan duiden en bespreekbaar maakt
Kinderen en jongeren weerbaarder maken en/of seksueel overschrijdend gedrag
laten stoppen en zorgen voor acceptabel seksueel gedrag

,Kleur vlag:
 te maken met de mate van overschrijding
 Groen: seksueel gedrag is oké
 Geel: over de grens, volgende keer beter opletten
 Rood: flink over de grens, niet oké! Stoppen!
 Zwart: Hier wordt iemand pijn gedaan! Kan echt niet! Stoppen!

4 Elementen:
1. De mate van schade die kan worden berokkend (gevolgen slachtoffer)
2. De mate waarin de privacynorm wordt overschreden (context)
3. De mate waarin de ontwikkelingsnorm wordt overschreden (passend bij de
leeftijd)
4. De mate waarin de dader bewust zou moeten zijn van grenzen die hij/zij
overschrijdt

 Toestemming: beide zeggen ja
 Vrijwilligheid: geen dwang/drang
 Gelijkwaardigheid: macht = gelijk (IQ, positie, leeftijd 5 jr.)
 Leeftijdsadequaat: passend bij ontwikkeling
 Context adequaat: de plek is oké
 Zelfrespect: geen psychisch/ fysieke/ sociale schade

Gezonde seksualiteit
HOOFDSTUK 1:

1.1 Inleiding
Het is gedurende de hele levensloop legitiem dat professionals aandacht besteden aan
seksualiteit aangezien iedere leeftijdsfase weer andere vragen met zich meebrengt op
het gebied van seksualiteit  kennis van professionals over de seksuele levensloop
helpen bij het ter sprake brengen van seksualiteit, het reageren op vragen op dit gebied
en het signaleren van veelvoorkomende problematiek in de verschillende levensfasen.

1.2 Uitgangspunten van het levensloopperspectief

Levensloop-perspectief :
 Een leven lang past een mens zich aan en maken ze keuzes
 Seksualiteit wordt gezien als multidimensionaal
 Seksuele ontwikkeling vindt plaats in een bio-psychosociale context
 Typische en a-typische levensloop

Ontwikkeling (binnen het levensloopperspectief) = elke aanpassing aan verandering ,
zowel in positieve zin (groei) als in negatieve zin (verlies)

Gedurende het hele leven passen mensen zich op seksueel vlak aan nieuwe situaties aan
en maken zij hierin nieuwe keuzes  het lichaam verandert, kennis en ervaring nemen
toe, relaties ontwikkelen zich en persoonlijke omstandigheden wijzigen (er is geen
levensfase waarin de ontwikkeling stilstaat)

, Seksualiteit: Alle gedragingen en gevoelens die te maken hebben met je eigen lichaam en
dat van een ander en die dat speciale (spannende, opgewonden, wel of niet prettige)
gevoel bij jezelf of die ander veroorzaken.

Betekenis volwassen seksualiteit:
 Lichamelijke seksualiteit: vrijen, aanraken, strelen, kijken, ruiken, zoenen,
geslachtsgemeenschap
 Emotionele seksualiteit: laten zien dat je van iemand houdt, dichtbij iemand
willen zijn, veiligheid, geborgenheid, ontspanning, ontlading
Er zijn veel verschillende visies op seksualiteit die je seksuele script/ lovemap kunnen
beïnvloeden.
Seksualiteit is niet alleen seksueel gedrag of seksueel gedrag met een partner 
seksualiteit gaat ook over:
 Lichaamsbeeld (tevreden over eigen lichaam)
 Genderidentiteit en genderrol (weten of je een jongen of meisje bent)
 Verliefdheid
 Relatievorming
 Seksuele orientatie
 Interesse en verlangen
 Opvattingen en gevoelens
 Reproductieve gezondheid
 Seksueel functioneren

Seksuele ontwikkeling vindt plaats in een biopsychosociale context  deze context
wordt gevormd door de ontwikkeling op drie deelgebieden:
 Biologische factoren (hormonale veranderingen of hersenontwikkelingen)
 Individuele psychologische kenmerken (emoties, motieven en gedachten)
 Sociaal culturele factoren (de omgeving waarin iemand opgroeit, bijvoorbeeld
ouders, vrienden en school, maar ook wat je tegenkomt in de media en de
waarden en normen in de maatschappij)
De biopsychosociale context beïnvloed niet alleen de persoon, maar de persoon
beïnvloedt zelf ook de eigen context, door de keuzes die hij/zij maakt  ook
beïnvloeden de biopsychosociale factoren elkaar wederzijds.

Gebeurtenissen die van invloed kunnen zijn op iemand levensloop kunnen
onderverdeeld worden in:
 Gebeurtenissen die niet iedereen overkomen (een ernstig ongeluk)
 Gebeurtenissen die wel iedereen overkomen (in de pubertijd komen)
 Gebeurtenissen die hele generaties tegelijk meemaken (seksuele revolutie)

1.3 Veelvoorkomende ontwikkelingen in verschillende levensfase

0-5 jaar Ontdekkingsfase: lichamelijk contact + hoe ziet mijn lichaam en die van
een ander eruit?
6 -11 jaar Sociale regels rondom seksualiteit en naaktheid worden van belang/
lichamelijke veranderingen spelen op/ de eerste verliefdheden spelen op en
interesse in volwassen seksualiteit neemt toe