POCP
Module 3.1
Buunk: Chapter 1 Applying social psychology
Example of the Application of Social Psychological Theories
Sociale psychologie is een basiswetenschap die probeert kennis op te bouwen aan de hand
van experimenten en enquêtes.
Soms lijken de bevindingen ver van onze maatschappij af te liggen, maar de meeste
maatschappelijke problemen hebben sociaal psychologische aspecten. Sociale psychologie
helpt daarom niet alleen om zulke problemen te verduidelijken, maar ook om oplossingen te
zoeken.
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het probleem van AIDS in Afrika en het tekort aan steun
voor slachtoffers.
Step 1 – Problem: Formulating a Problem Definition
Er is een grote toename van het aantal HIV infecties en het aantal mensen met AIDS. Vooral
in de sub-sahara in Afrika is dit een groot probleem.
Er zijn verbeteringen in de behandeling ervoor, maar het blijft een ongeneeslijke ziekte met
veel taboes en vaak leidt het tot stigmatisering en isolatie van patiënten (bijvoorbeeld door
familie en vrienden). Om deze mensen te helpen is meer geld nodig dan er beschikbaar is en
de bereidheid van mensen om geld te doneren is afgenomen.
Raising Money to Fight AIDS
Een team van vrijwilligers wil een campagne oprichten om meer medische en psychosociale
hulp te kunnen bieden aan mensen met HIV/AIDS in Afrika. Hierbij moet worden benadrukt
dat het niet de schuld is van de slachtoffers zelf, maar dat iedereen HIV kan oplopen.
Problemen waar zij tegenaan lopen:
- Sommigen willen dit niet te dramatisch laten lijken, omdat dat afkeer kan wekken bij
mensen. Anderen denken dat dit juist nodig is.
- Een vrijwilliger vindt het beter als er spullen verkocht worden waarvan een deel naar
het goede doel gaat, zodat het minder op een goed doel lijkt
- Moet er gebruik gemaakt worden van de tv en krant of meer persoonlijk, deur-tot-
deur?
• En in het geval van die laatste, zou het helpen als ze een lijst zien van
mensen die heel veel geld gedoneerd hebben? Maar dit kan mensen ook
afschrikken.
The Relevance of Social Psychology
Het team besluit een sociaal psycholoog in te schakelen. Deze heeft misschien weinig
ervaring met campagnes om geld op te halen, maar heeft wel onderzoek gedaan en weet
hoe hij mensen moet beïnvloeden.
De sociaal psycholoog vindt dat er meer onderzoek gedaan moet worden naar het
beïnvloeden van mensen om geld op te kunnen halen, maar gezien de urgentie van het
probleem duurt dit te lang. Daarom is het beter om het probleem in grotere details te
analyseren om achter relevante oorzaken en condities van het geld geven aan een goed
doel te komen. Hij moet dus een probleemoplossing definiëren (P-fase van de PATH
methodologie).
,Step 2 – Analysis: Finding Explanations for the Problem
Om erachter te komen wat mensen beweegt om te doneren, formuleert de sociaal
psycholoog allerlei vragen die beantwoord kunnen worden door de sociaal psychologische
literatuur. Er zijn twee domeinen van literatuur die meteen bij hem opkwamen:
1. Helpen, altruïsme, samenwerking en prosociaal gedrag: wat motiveert mensen om
geld aan een goed doel te geven?
2. Sociale invloed: welke beïnvloedingsstrategieën zijn het meest effectief?
The Altruism and Prosocial Literatures
De psycholoog focust zich eerst op de prosociale literatuur en formuleert twee algemene
vragen:
1. Wanneer zijn mensen het meest geneigd om anderen te helpen?
2. Welke attributen van slachtoffers veroorzaken de meeste hulp-responsen?
De vragen zijn algemeen zodat er geen relevante kennis ontbreekt. Vervolgens ontwikkeld
hij een keywordprofile om literatuur te zoeken en vindt een aantal titels. Aan de hand hiervan
concludeert de psycholoog dat er drie typen van helpen zijn:
1. Noodgeval interventie (bv. bij een overval of ongeluk)
2. Organisatie helpen (bv. vrijwillig een administratieve baan nemen op aanvraag van
een manager)
3. Bronnen van delen en doneren (bv. geld doneren aan een goed doel)
Ons probleem betreft het derde type. Hij merkt dat veel artikelen echter aansluiten bij de
eerste twee. Daarom zoekt hij verder op een andere database en vindt een theoretisch
model van de sociaal psycholoog Shalom Schwartz uit 1977. Dit model kan toegepast
worden op alle vormen van helpen. De psycholoog besluit dit model te nemen als basis voor
het begrijpen van ons probleem.
The Schwartz Model
Belangrijkste stappen in dit model die het prosociale gedrag van mensen beïnvloeden:
1. Awareness: mensen moeten zich er bewust van zijn dat anderen hulp nodig hebben.
De noodzaak moet duidelijk, prominent en serieus zijn.
2. Opportunities to help: mensen moeten weten dat er veel dingen zijn waarmee de
mensen met HIV/AIDS geholpen kunnen worden, dus de campagne moet concrete
acties bevatten.
3. Ability to help: mensen moeten weten dat ze iets bijdragen, zelfs kleine bijdragen
maken een verschil
4. Personal norms: gevoelens van morele plicht die iemand moet hebben om anderen
die specifieke hulp nodig hebben, te kunnen helpen
5. Resposibility: mensen moeten enige verantwoordelijkheid accepteren voor het
probleem om betrokken te worden.
De literatuur zegt dat mensen eerder helpen als het niet de schuld van de slachtoffers zelf is.
Daarnaast krijgen mensen meer hulp als ze sympathiek zijn.
Als mensen zich met slachtoffers kunnen idenfiticeren zullen ze eerder empathisch zijn.
Hoewel dit niet makkelijk is aangezien de slachtoffers in een hele andere omgeving wonen,
kan dit bereikt worden door persoonlijke rapporten van slachtoffers te tonen aan potentiële
donateurs.
Belief in a Just World
Iemand in het team suggereert dat mensen verschillend reageren op slachtoffers uit het
buitenland i.p.v. mensen in hun eigen land. De sociaal psycholoog zoekt deze mogelijkheid
uit en komt bij een artikel van Montada die gaat over bepalers van het helpen van mensen in
derdewereldlanden inclusief geld doneren. Hieruit blijkt dat helpen niet gerelateerd is aan
empathie, maar aan persoonlijke normen en het verantwoordelijkheidsgevoel om iets te
moeten doen. Dit gevoel van verantwoordelijkheid wordt veroorzaakt door:
- Schuldgevoelens omdat je het zelf wel goed hebt
- Woede door oneerlijkheid van de situatie van mensen in arme landen
, - De perceptie dat mensen in arme landen niet verantwoordelijk zijn voor hun lot
Het team besluit zich te richten op de oneerlijkheid van slachtoffers in derdewereldlanden die
in armoede leven en onvoldoende gezondheidszorg hebben. Dit leidt de psycholoog naar de
theorie over belief in a just World van Melvin Lerner (1980), die aanneemt dat mensen een
natuurlijke neiging hebben om te geloven dat ze leven in een rechtvaardige wereld waarin
iedereen krijgt wat hij verdient. Voor mensen die dit sterk aanhangen, zijn gebeurtenissen die
dit tegenspreken een bedreiging. Ze willen deze bedreiging laten afnemen en doen dit soms
door slachtoffers te helpen.
In de campagne moet daarom de oneerlijkheid benadrukt worden. De psycholoog ontdekt ok
dat Lerner (1980) suggereert dat mensen soms een oneerlijke gebeurtenis cognitief
herinterpreteren door slachtoffers verantwoordelijk te houden voor hun lot. Dus als mensen
meer geloven in een eerlijke wereld, zullen ze minder snel geld doneren aan
derdewereldlanden. Hij komt tot de conclusie dat de oneerlijkheid niet te zwaar benadrukt
moet worden.
Als mensen meer AIDS/HIV gerelateerde ervaringen hebben, zullen ze slachtoffers hiervan
in Afrika eerder helpen. O.b.v. deze en andere ervaringen maakt de psycholoog een proces
model (zie figuur 1.1).
Step 3 – Test: Developing and Testing the Process Model
In het model is de sleutel uitkomst variabele de bereidheid om slachtoffers te helpen en er
zijn een aantal processen die deze bereidheid beïnvloeden. Een daarvan is de houding
tegenover mensen met HIV/AIDS (eerlijke wereld hypothese).
Uit onderzoek blijkt dat negatieve gebeurtenissen die anderen meemaken woede oproepen
i.p.v. medeleven als ze voorkomen hadden kunnen worden. Dit is nog sterker wanneer
mensen erg in een eerlijke wereld geloven. Hierdoor krijgen mensen met HIV/AIDS een
negatief stereotype.
Slachtoffers die niet klagen en proberen het beste van de situatie te maken, krijgen de
meeste sympathie. De psycholoog besluit daarom de slachtoffers niet neer te zetten als
passieve slachtoffers die hun situatie niet proberen te verbeteren.
De bereidheid om mensen te helpen wordt ook beïnvloedt door gevoelens van morele
verplichting. Er zijn twee factoren die deze gevoelens opwekken:
1. Behoeften van mensen met HIV/AIDS in Afrika
2. Ongelijkheid van armoede in Afrika (zwakker als men gelooft in een eerlijke wereld)
Daarnaast zal de bereidheid ook afhangen van de houding naar mensen met HIV/AIDS,
sociale druk van relevante anderen en het gevoel van effectiviteit ervan.
Research
Consequeties als de campagne schuldgevoelens oproept:
- Mensen voelen zich dan persoonlijk verantwoordelijk en geven meer om
schuldgevoelens te verlichten
- Het kan mensen boos maken → geven niks meer
Dus de psycholoog besluit dat er meer onderzoek naar moet worden gedaan.
Step 4 – Help: Towards an Intervention Programme
Er zouden meer mensen doneren als dit gemakkelijk gaat, dus moeten mensen dit ook via
internet kunnen doen. Daarnaast moet de campagne positief worden omdat te veel
negatieve informatie kan zorgen voor vermijding.
De campagne heeft de volgende kenmerken:
1. Persoonlijke profielen van mensen met HIV/AIDS in Afrika, maar die er ondanks alles
het beste van willen maken
2. De neiging om te zeggen dat het hun eigen schuld is wordt getackeld door uit te
leggen dat mensen leven in armoede, verkracht zijn, geboren zijn met de ziekte etc.
3. Gevoelens van morele plicht worden opgewekt door te laten zien dat mensen in
Afrika wanhopig zijn en hulp nodig hebben door de oneerlijkheid dat ze in armoede
leven
Module 3.1
Buunk: Chapter 1 Applying social psychology
Example of the Application of Social Psychological Theories
Sociale psychologie is een basiswetenschap die probeert kennis op te bouwen aan de hand
van experimenten en enquêtes.
Soms lijken de bevindingen ver van onze maatschappij af te liggen, maar de meeste
maatschappelijke problemen hebben sociaal psychologische aspecten. Sociale psychologie
helpt daarom niet alleen om zulke problemen te verduidelijken, maar ook om oplossingen te
zoeken.
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het probleem van AIDS in Afrika en het tekort aan steun
voor slachtoffers.
Step 1 – Problem: Formulating a Problem Definition
Er is een grote toename van het aantal HIV infecties en het aantal mensen met AIDS. Vooral
in de sub-sahara in Afrika is dit een groot probleem.
Er zijn verbeteringen in de behandeling ervoor, maar het blijft een ongeneeslijke ziekte met
veel taboes en vaak leidt het tot stigmatisering en isolatie van patiënten (bijvoorbeeld door
familie en vrienden). Om deze mensen te helpen is meer geld nodig dan er beschikbaar is en
de bereidheid van mensen om geld te doneren is afgenomen.
Raising Money to Fight AIDS
Een team van vrijwilligers wil een campagne oprichten om meer medische en psychosociale
hulp te kunnen bieden aan mensen met HIV/AIDS in Afrika. Hierbij moet worden benadrukt
dat het niet de schuld is van de slachtoffers zelf, maar dat iedereen HIV kan oplopen.
Problemen waar zij tegenaan lopen:
- Sommigen willen dit niet te dramatisch laten lijken, omdat dat afkeer kan wekken bij
mensen. Anderen denken dat dit juist nodig is.
- Een vrijwilliger vindt het beter als er spullen verkocht worden waarvan een deel naar
het goede doel gaat, zodat het minder op een goed doel lijkt
- Moet er gebruik gemaakt worden van de tv en krant of meer persoonlijk, deur-tot-
deur?
• En in het geval van die laatste, zou het helpen als ze een lijst zien van
mensen die heel veel geld gedoneerd hebben? Maar dit kan mensen ook
afschrikken.
The Relevance of Social Psychology
Het team besluit een sociaal psycholoog in te schakelen. Deze heeft misschien weinig
ervaring met campagnes om geld op te halen, maar heeft wel onderzoek gedaan en weet
hoe hij mensen moet beïnvloeden.
De sociaal psycholoog vindt dat er meer onderzoek gedaan moet worden naar het
beïnvloeden van mensen om geld op te kunnen halen, maar gezien de urgentie van het
probleem duurt dit te lang. Daarom is het beter om het probleem in grotere details te
analyseren om achter relevante oorzaken en condities van het geld geven aan een goed
doel te komen. Hij moet dus een probleemoplossing definiëren (P-fase van de PATH
methodologie).
,Step 2 – Analysis: Finding Explanations for the Problem
Om erachter te komen wat mensen beweegt om te doneren, formuleert de sociaal
psycholoog allerlei vragen die beantwoord kunnen worden door de sociaal psychologische
literatuur. Er zijn twee domeinen van literatuur die meteen bij hem opkwamen:
1. Helpen, altruïsme, samenwerking en prosociaal gedrag: wat motiveert mensen om
geld aan een goed doel te geven?
2. Sociale invloed: welke beïnvloedingsstrategieën zijn het meest effectief?
The Altruism and Prosocial Literatures
De psycholoog focust zich eerst op de prosociale literatuur en formuleert twee algemene
vragen:
1. Wanneer zijn mensen het meest geneigd om anderen te helpen?
2. Welke attributen van slachtoffers veroorzaken de meeste hulp-responsen?
De vragen zijn algemeen zodat er geen relevante kennis ontbreekt. Vervolgens ontwikkeld
hij een keywordprofile om literatuur te zoeken en vindt een aantal titels. Aan de hand hiervan
concludeert de psycholoog dat er drie typen van helpen zijn:
1. Noodgeval interventie (bv. bij een overval of ongeluk)
2. Organisatie helpen (bv. vrijwillig een administratieve baan nemen op aanvraag van
een manager)
3. Bronnen van delen en doneren (bv. geld doneren aan een goed doel)
Ons probleem betreft het derde type. Hij merkt dat veel artikelen echter aansluiten bij de
eerste twee. Daarom zoekt hij verder op een andere database en vindt een theoretisch
model van de sociaal psycholoog Shalom Schwartz uit 1977. Dit model kan toegepast
worden op alle vormen van helpen. De psycholoog besluit dit model te nemen als basis voor
het begrijpen van ons probleem.
The Schwartz Model
Belangrijkste stappen in dit model die het prosociale gedrag van mensen beïnvloeden:
1. Awareness: mensen moeten zich er bewust van zijn dat anderen hulp nodig hebben.
De noodzaak moet duidelijk, prominent en serieus zijn.
2. Opportunities to help: mensen moeten weten dat er veel dingen zijn waarmee de
mensen met HIV/AIDS geholpen kunnen worden, dus de campagne moet concrete
acties bevatten.
3. Ability to help: mensen moeten weten dat ze iets bijdragen, zelfs kleine bijdragen
maken een verschil
4. Personal norms: gevoelens van morele plicht die iemand moet hebben om anderen
die specifieke hulp nodig hebben, te kunnen helpen
5. Resposibility: mensen moeten enige verantwoordelijkheid accepteren voor het
probleem om betrokken te worden.
De literatuur zegt dat mensen eerder helpen als het niet de schuld van de slachtoffers zelf is.
Daarnaast krijgen mensen meer hulp als ze sympathiek zijn.
Als mensen zich met slachtoffers kunnen idenfiticeren zullen ze eerder empathisch zijn.
Hoewel dit niet makkelijk is aangezien de slachtoffers in een hele andere omgeving wonen,
kan dit bereikt worden door persoonlijke rapporten van slachtoffers te tonen aan potentiële
donateurs.
Belief in a Just World
Iemand in het team suggereert dat mensen verschillend reageren op slachtoffers uit het
buitenland i.p.v. mensen in hun eigen land. De sociaal psycholoog zoekt deze mogelijkheid
uit en komt bij een artikel van Montada die gaat over bepalers van het helpen van mensen in
derdewereldlanden inclusief geld doneren. Hieruit blijkt dat helpen niet gerelateerd is aan
empathie, maar aan persoonlijke normen en het verantwoordelijkheidsgevoel om iets te
moeten doen. Dit gevoel van verantwoordelijkheid wordt veroorzaakt door:
- Schuldgevoelens omdat je het zelf wel goed hebt
- Woede door oneerlijkheid van de situatie van mensen in arme landen
, - De perceptie dat mensen in arme landen niet verantwoordelijk zijn voor hun lot
Het team besluit zich te richten op de oneerlijkheid van slachtoffers in derdewereldlanden die
in armoede leven en onvoldoende gezondheidszorg hebben. Dit leidt de psycholoog naar de
theorie over belief in a just World van Melvin Lerner (1980), die aanneemt dat mensen een
natuurlijke neiging hebben om te geloven dat ze leven in een rechtvaardige wereld waarin
iedereen krijgt wat hij verdient. Voor mensen die dit sterk aanhangen, zijn gebeurtenissen die
dit tegenspreken een bedreiging. Ze willen deze bedreiging laten afnemen en doen dit soms
door slachtoffers te helpen.
In de campagne moet daarom de oneerlijkheid benadrukt worden. De psycholoog ontdekt ok
dat Lerner (1980) suggereert dat mensen soms een oneerlijke gebeurtenis cognitief
herinterpreteren door slachtoffers verantwoordelijk te houden voor hun lot. Dus als mensen
meer geloven in een eerlijke wereld, zullen ze minder snel geld doneren aan
derdewereldlanden. Hij komt tot de conclusie dat de oneerlijkheid niet te zwaar benadrukt
moet worden.
Als mensen meer AIDS/HIV gerelateerde ervaringen hebben, zullen ze slachtoffers hiervan
in Afrika eerder helpen. O.b.v. deze en andere ervaringen maakt de psycholoog een proces
model (zie figuur 1.1).
Step 3 – Test: Developing and Testing the Process Model
In het model is de sleutel uitkomst variabele de bereidheid om slachtoffers te helpen en er
zijn een aantal processen die deze bereidheid beïnvloeden. Een daarvan is de houding
tegenover mensen met HIV/AIDS (eerlijke wereld hypothese).
Uit onderzoek blijkt dat negatieve gebeurtenissen die anderen meemaken woede oproepen
i.p.v. medeleven als ze voorkomen hadden kunnen worden. Dit is nog sterker wanneer
mensen erg in een eerlijke wereld geloven. Hierdoor krijgen mensen met HIV/AIDS een
negatief stereotype.
Slachtoffers die niet klagen en proberen het beste van de situatie te maken, krijgen de
meeste sympathie. De psycholoog besluit daarom de slachtoffers niet neer te zetten als
passieve slachtoffers die hun situatie niet proberen te verbeteren.
De bereidheid om mensen te helpen wordt ook beïnvloedt door gevoelens van morele
verplichting. Er zijn twee factoren die deze gevoelens opwekken:
1. Behoeften van mensen met HIV/AIDS in Afrika
2. Ongelijkheid van armoede in Afrika (zwakker als men gelooft in een eerlijke wereld)
Daarnaast zal de bereidheid ook afhangen van de houding naar mensen met HIV/AIDS,
sociale druk van relevante anderen en het gevoel van effectiviteit ervan.
Research
Consequeties als de campagne schuldgevoelens oproept:
- Mensen voelen zich dan persoonlijk verantwoordelijk en geven meer om
schuldgevoelens te verlichten
- Het kan mensen boos maken → geven niks meer
Dus de psycholoog besluit dat er meer onderzoek naar moet worden gedaan.
Step 4 – Help: Towards an Intervention Programme
Er zouden meer mensen doneren als dit gemakkelijk gaat, dus moeten mensen dit ook via
internet kunnen doen. Daarnaast moet de campagne positief worden omdat te veel
negatieve informatie kan zorgen voor vermijding.
De campagne heeft de volgende kenmerken:
1. Persoonlijke profielen van mensen met HIV/AIDS in Afrika, maar die er ondanks alles
het beste van willen maken
2. De neiging om te zeggen dat het hun eigen schuld is wordt getackeld door uit te
leggen dat mensen leven in armoede, verkracht zijn, geboren zijn met de ziekte etc.
3. Gevoelens van morele plicht worden opgewekt door te laten zien dat mensen in
Afrika wanhopig zijn en hulp nodig hebben door de oneerlijkheid dat ze in armoede
leven
