H1
sociologie - vorm van sociaal onderzoek dat heel
verschillende vormen aanneemt
- jonge discipline, daarom levendig
- moeilijk om sociologie te definiëren
contingent alles in de samenleving had ook anders kunnen zijn. er
is geen noodzaak waarom onze samenleving is hoe ze
nu is, het had ook anders kunnen zijn
= toevalligheid
arbitrair er is geen reden voor de vorm die het bij ons heeft
aangenomen
=willekeurig
Murdock-files huwelijk is contingent → want in verschillende
plaatsen, neemt het verschillende vormen aan
civiele religie (Rousseau) - beseffen van het contingente kan je enkel met
civiele religie oplossen
- burgers staat centraal
verlichting - je moet ervoor zorgen dat mensen zo vrij
mogelijk zijn, en zo veel mogelijk op basis van
reden kunnen leven
- verwerping religie
- mens moet naar zijn natuur leven
- wetenschap is belangrijk
→ kan een samenleving leven met het besef van het
contingente?
ja, overwinning van de rede
tegen-verlichting - mensen mogen niet te vrij zijn, want worden
gedreven door irrationele behoeften → mens
heeft dus nood aan limieten
- religie beschermt mensen, en verhindert ze niet
→ kan een samenleving leven met het besef van het
contingente?
neen, mensen hebben behoeften aan beperkingen
Auguste Comte - bedacht de term ‘sociologie’
- voorstander van de Verlichting
- handelen wordt gedreven door onze reden en
onze passies/ emoties
- sociologie moet zich bezighouden met
beantwoordbare vragen → empirische vragen
- 3 stadia ontwikkeling samenleving
1. religieuze stadium → datgene wat er gebeurd
gaan toewijzen naar een opperwezen
2. metafysische stadium → dingen gaan verklaren
via de ziel
3. wetenschappelijke stadium → dingen gaan
verklaren op basis van andere verschijnselen
- twee grote krachten in menselijke handelen en
geschiedenis
, 1. emotie
2. rede
- wou een nieuwe religie maken → religie van de
mensheid
- geen godheid
- mens centraal
- “L’amour pour principe, l’ordre pour
base, le progrès pour but”
Habermas - de rede en de wetenschap zijn heel goed in het
beantwoorden van hoe-vragen, maar kunnen
geen antwoord geven op waarom-vragen
- methode van de wetenschap
- open communicaties → samenleving ruimtes
creëren waar mensen met elkaar in debat
kunnen gaan
- redelijke eerlijke mensen worden het altijd eens
→ het arbitraire verdwijnt
Luhmann - je kan redelijke mensen zo lang met elkaar laten
discussiëren, ze zullen nooit helemaal met
elkaar eens zijn → je moet met het arbitrair
leren leven
- voorbeeld: meerderheidsregels en
rechtspositivisme
- aanvaard het contingente
sociale orde - niet behoud van bestaande
machtsverhoudingen, status quo
- wel: de mogelijkheid om tot nageleefde regels te
komen
→ het maakt niet uit of we nu links of rechts
rijden. het is wel belangrijk dat we daarrond
een afspraak kunnen maken en dat iedereen dat
naleeft
orde - voorspelbaarheid
- berekenbaarheid
natuur - fysieke organisme, beperkingen
- Hayek
- contingente ontkennen → bepaalde zaken in de
samenleving kan je niet veranderen
- het is natuurlijk zo → geen discussie, het
is zo, je kan er niks aan veranderen
- sociologen zullen zich blijven verzetten
op: ‘sommige zaken moet je gewoon
aanvaarden omdat het “natuurlijk” is’
geschiedenis - vast verloop van de geschiedenis → we hebben
bepaalde samenlevingstype
samenhang - als een samenleving kiest voor een kenmerk A
of B dan zal die samenleving automatisch voor
kenmerk C kiezen
, legitimerende derde - ontkennen van contingente via verwijzing naar
‘legitimerende derde’
- het besef dat wij de samenleving maken is een
ontrustende boodschap, dus als we de
contingentie ontkennen. zeggen we dat
bepaalde zaken buiten de wil van de mens zijn,
wat dus een beetje stabiliteit garandeert
- maar elk van die verhalen kunnen falsifieerbaar
zijn
H2
cijferaar: de - onderzoeken wat, hoe, wanneer
empirisch-analytische taak - geven een beschrijving voor bepaalde
fenomenen
- hebben als taak om de samenleving zichtbaar te
maken voor de samenleving, door gegevens
over de samenleving te verzamelen
- onderzoekscyclus → theorie, hypothese,
observatie en aanpassing van de theorie
mythejager: de kritische taak - het problematiseren van de zelfsprekende
- zal met zijn onderzoeksresultaten en theorieën
dikwijls tegen de haren inwrijven, tegen
bestaande belangen en vooroordelen ingaan. zij
tonen een dieperliggende werkelijkheid die
mensen soms liever niet onder ogen zijn
levenskunstenaar - public sociology
- willen hun kennis gebruiken voor de
samenleving
- kennis aan de samenleving doorgeven
- sluit aan bij tegen-verlichting
- stelt niet zozeer de feitelijke juistheid of
validiteit van een uitspraak is belangrijk, maar
wel de vraag of die overtuiging of dat geloof de
mensen helpt te leven.
afstandelijke betrokkenheid - het afstandelijke mag niet totaal zijn, je moet
een minimum van affiniteit hebben met het
onderzocht bevolking om het ook te kunnen
begrijpen
- repliceerbaar zijn
- je persoonlijke interpretatie mag het
onderzoek met ander woorden niet
beïnvloeden
empirisch gezind beantwoordbare vragen
respectvol elk ding dat je ziet gebeuren, mag je nooit zomaar aan
dwaasheid toeschrijven
sociologie - vorm van sociaal onderzoek dat heel
verschillende vormen aanneemt
- jonge discipline, daarom levendig
- moeilijk om sociologie te definiëren
contingent alles in de samenleving had ook anders kunnen zijn. er
is geen noodzaak waarom onze samenleving is hoe ze
nu is, het had ook anders kunnen zijn
= toevalligheid
arbitrair er is geen reden voor de vorm die het bij ons heeft
aangenomen
=willekeurig
Murdock-files huwelijk is contingent → want in verschillende
plaatsen, neemt het verschillende vormen aan
civiele religie (Rousseau) - beseffen van het contingente kan je enkel met
civiele religie oplossen
- burgers staat centraal
verlichting - je moet ervoor zorgen dat mensen zo vrij
mogelijk zijn, en zo veel mogelijk op basis van
reden kunnen leven
- verwerping religie
- mens moet naar zijn natuur leven
- wetenschap is belangrijk
→ kan een samenleving leven met het besef van het
contingente?
ja, overwinning van de rede
tegen-verlichting - mensen mogen niet te vrij zijn, want worden
gedreven door irrationele behoeften → mens
heeft dus nood aan limieten
- religie beschermt mensen, en verhindert ze niet
→ kan een samenleving leven met het besef van het
contingente?
neen, mensen hebben behoeften aan beperkingen
Auguste Comte - bedacht de term ‘sociologie’
- voorstander van de Verlichting
- handelen wordt gedreven door onze reden en
onze passies/ emoties
- sociologie moet zich bezighouden met
beantwoordbare vragen → empirische vragen
- 3 stadia ontwikkeling samenleving
1. religieuze stadium → datgene wat er gebeurd
gaan toewijzen naar een opperwezen
2. metafysische stadium → dingen gaan verklaren
via de ziel
3. wetenschappelijke stadium → dingen gaan
verklaren op basis van andere verschijnselen
- twee grote krachten in menselijke handelen en
geschiedenis
, 1. emotie
2. rede
- wou een nieuwe religie maken → religie van de
mensheid
- geen godheid
- mens centraal
- “L’amour pour principe, l’ordre pour
base, le progrès pour but”
Habermas - de rede en de wetenschap zijn heel goed in het
beantwoorden van hoe-vragen, maar kunnen
geen antwoord geven op waarom-vragen
- methode van de wetenschap
- open communicaties → samenleving ruimtes
creëren waar mensen met elkaar in debat
kunnen gaan
- redelijke eerlijke mensen worden het altijd eens
→ het arbitraire verdwijnt
Luhmann - je kan redelijke mensen zo lang met elkaar laten
discussiëren, ze zullen nooit helemaal met
elkaar eens zijn → je moet met het arbitrair
leren leven
- voorbeeld: meerderheidsregels en
rechtspositivisme
- aanvaard het contingente
sociale orde - niet behoud van bestaande
machtsverhoudingen, status quo
- wel: de mogelijkheid om tot nageleefde regels te
komen
→ het maakt niet uit of we nu links of rechts
rijden. het is wel belangrijk dat we daarrond
een afspraak kunnen maken en dat iedereen dat
naleeft
orde - voorspelbaarheid
- berekenbaarheid
natuur - fysieke organisme, beperkingen
- Hayek
- contingente ontkennen → bepaalde zaken in de
samenleving kan je niet veranderen
- het is natuurlijk zo → geen discussie, het
is zo, je kan er niks aan veranderen
- sociologen zullen zich blijven verzetten
op: ‘sommige zaken moet je gewoon
aanvaarden omdat het “natuurlijk” is’
geschiedenis - vast verloop van de geschiedenis → we hebben
bepaalde samenlevingstype
samenhang - als een samenleving kiest voor een kenmerk A
of B dan zal die samenleving automatisch voor
kenmerk C kiezen
, legitimerende derde - ontkennen van contingente via verwijzing naar
‘legitimerende derde’
- het besef dat wij de samenleving maken is een
ontrustende boodschap, dus als we de
contingentie ontkennen. zeggen we dat
bepaalde zaken buiten de wil van de mens zijn,
wat dus een beetje stabiliteit garandeert
- maar elk van die verhalen kunnen falsifieerbaar
zijn
H2
cijferaar: de - onderzoeken wat, hoe, wanneer
empirisch-analytische taak - geven een beschrijving voor bepaalde
fenomenen
- hebben als taak om de samenleving zichtbaar te
maken voor de samenleving, door gegevens
over de samenleving te verzamelen
- onderzoekscyclus → theorie, hypothese,
observatie en aanpassing van de theorie
mythejager: de kritische taak - het problematiseren van de zelfsprekende
- zal met zijn onderzoeksresultaten en theorieën
dikwijls tegen de haren inwrijven, tegen
bestaande belangen en vooroordelen ingaan. zij
tonen een dieperliggende werkelijkheid die
mensen soms liever niet onder ogen zijn
levenskunstenaar - public sociology
- willen hun kennis gebruiken voor de
samenleving
- kennis aan de samenleving doorgeven
- sluit aan bij tegen-verlichting
- stelt niet zozeer de feitelijke juistheid of
validiteit van een uitspraak is belangrijk, maar
wel de vraag of die overtuiging of dat geloof de
mensen helpt te leven.
afstandelijke betrokkenheid - het afstandelijke mag niet totaal zijn, je moet
een minimum van affiniteit hebben met het
onderzocht bevolking om het ook te kunnen
begrijpen
- repliceerbaar zijn
- je persoonlijke interpretatie mag het
onderzoek met ander woorden niet
beïnvloeden
empirisch gezind beantwoordbare vragen
respectvol elk ding dat je ziet gebeuren, mag je nooit zomaar aan
dwaasheid toeschrijven
