Hoorcollege aantekeningen diversiteit in de geestelijke
gezondheidszorg
1
,Hoorcollege 1: Introductie 14/11
Diversiteit is verscheidenheid: Verschillen tussen mensen in zichtbare en onzichtbare aspecten zoals
bijvoorbeeld leeftijd, gender, seksuele oriëntatie, mentale en fysieke mogelijkheden en beperkingen,
karakter, opleiding, etniciteit, cultuur.
Het bewustzijn van diversiteit is belangrijk. Het zorgt voor bewust zijn van geldigheid bij toepassing
van kennis. Hierdoor kan je contextsensitief denken en handelen. Daarnaast zorgt het voor het
nuanceren van invloeden die mee kunnen spelen bij een cliënt. Ook het bewust zijn van verschillende
denkwijzen, identiteiten en gedrag. er is plaats voor meer maatwerk
Communicatie, informatieverwerking, oordeel, diagnose en behandeling gebaseerd op bestaande
kennis (evidence-based) kennis is gebaseerd op uitgevoerde onderzoeken. Toch is er een
kanttekening: Psychologisch onderzoek relatief veel onder westerse participanten/ cliënten met
dezelfde kenmerken. Toch vindt de toepassing van de onderzoeken wel plaats in een diverse
maatschappij.
Psychology is WEIRD. De sample in psychologisch onderzoek bevat vaak participanten met de
volgende kenmerken:
Western
Educated
Industrialized
Rich
Democrat
De informatie is bruikbaar maar bewustzijn over factoren die invloed hebben op andere populaties is
nodig.
Westerse culturen: Niet-westerse culturen
- Grofmazige structuur - Fijnmazige structuur
- Normen en waarden minder duidelijk - Duidelijke normen en waarden
- Individualistisch - Collectivitisch
- Vrijheid in gedrag - Gedragsregels
- Zelf mening vormen - Vastgestelde wenselijkheid
- Gaat van zichzelf uit - Loyaal en vermijdt conflict
Intersectionaliteit zegt dat mensen kunnen verschillen op heel veel factoren. Deze combinatie en
wisselwerking van factoren maakt het dat mensen zich op een bepaalde manier gedragen. Iedereen
verschilt hierin en zulke factoren bepalen de context waarin iemand zich bevindt (en de
uitkomst/gevolgen).
Cultuur heeft een aantal kenmerken:
2
, - Aangeleerd, in interactie met anderen
- Vaak impliciet: cultuur is vaak niet zichtbaar en kan in een persoon zitten. Het wordt veelal
doorgegeven per generatie
- Het is een keuze
- Het is bindend en geeft kaders en richting voor bepaald gedrag, kleding, tradities etc.
- Het wordt gedeeld door een groep en de groep bepaald ook hoe cultuur eruit ziet
(wisselwerking)
- Het verleent ook betekenis: waarom doen we bepaalde dingen en wat vinden wij belangrijk?
Cultuur en mentale gezondheid
Balans tussen vasthouden en aanleren lijkt gezond: integratie is de meeste gezonde populatie.
Voorwaarden tot integratie:
1. Individu moet in staat zijn om te leren
2. Openheid meerderheidscultuur is nodig
3. Waarden van beide culturen moeten niet teveel botsen
Wat als je tussen wal en schip valt?
Culturele identiteitsconflicten en mentale gezondheid
Biculturalisme is een situatie waarin iemand met twee of meer culturen opgroeit of leeft met een
migratieachtergrond.
Culturele identiteit (ook wel etnische identiteit genoemd) wordt gedefinieerd als een gelaagde
samenstelling van etnische en sociale kenmerken die uniek zijn voor een individu waarin normen en
waarden aangehouden worden die gedeeld worden door de etnische groep waar het individu zich
voelt toebehoren.
25.7% van de maatschappij heeft een migratieachtergrond en daarvan is 24.2% tussen de 15 en 35
jaar oud.
Belang culturele identiteit
- Betekenisvolle interpersoonlijke relaties met individuen en groepen als indicator voor
psychologisch welbevinden
- Interpersoonlijke relaties vs intrapersoonlijke processen
o Levensloop/ Ontwikkeling/ Systeem/ Hechting/ Persoonlijkheid
- Sense of belonging: is the psychological feeling of belonging or connectedness to a social,
spatial, cultural, professional, or other type of group or a community predictor van
mentale gezondheid
3
, Krachten van biculturaliteit
- Creativiteit
- Culturele kennis
- Meerdere perspectieven
Biculturaliteit is ook een risicofactor van mentale gezondheid:
- Stemmingsklachten
- Angst- en spanningsklachten
- Stress en burn-out
Zulke klachten komen bij 13.4-35.3% voor bij de jongvolwassenen. Vrouwen laten meer klachten zien
dan mannen. Ook jongere mensen laten meer klachten zien dan oudere mensen.
Cultureel identiteitsconflict
Cultureel identiteitsconflict refereert naar de perceptie van onverenigbare culturele identiteiten. Het
kan voortkomen uit de ervaring van tegengestelde verwachtingen vanuit twee of meerdere culturele
achtergronden.
Zo’n conflict hangt samen met:
- Lage mate van sense of belonging
- Lage mate van zelfvertrouwen
- Hoge mate van stress
- Hoge mate van psychische klachten
Identiteit
- Persoonlijk: wie ben ik?
- Cultureel: waar hoor ik bij?
ECIC Studie bij biculturele jongvolwassenen
Doelen:
- Levels van cultureel identiteitsconflicten en psychische klachten
- De relatie tussen cultureel identiteitsconflicten en psychische klachten
- Andere identiteitsconstructen betrokken bij deze relatie
4
gezondheidszorg
1
,Hoorcollege 1: Introductie 14/11
Diversiteit is verscheidenheid: Verschillen tussen mensen in zichtbare en onzichtbare aspecten zoals
bijvoorbeeld leeftijd, gender, seksuele oriëntatie, mentale en fysieke mogelijkheden en beperkingen,
karakter, opleiding, etniciteit, cultuur.
Het bewustzijn van diversiteit is belangrijk. Het zorgt voor bewust zijn van geldigheid bij toepassing
van kennis. Hierdoor kan je contextsensitief denken en handelen. Daarnaast zorgt het voor het
nuanceren van invloeden die mee kunnen spelen bij een cliënt. Ook het bewust zijn van verschillende
denkwijzen, identiteiten en gedrag. er is plaats voor meer maatwerk
Communicatie, informatieverwerking, oordeel, diagnose en behandeling gebaseerd op bestaande
kennis (evidence-based) kennis is gebaseerd op uitgevoerde onderzoeken. Toch is er een
kanttekening: Psychologisch onderzoek relatief veel onder westerse participanten/ cliënten met
dezelfde kenmerken. Toch vindt de toepassing van de onderzoeken wel plaats in een diverse
maatschappij.
Psychology is WEIRD. De sample in psychologisch onderzoek bevat vaak participanten met de
volgende kenmerken:
Western
Educated
Industrialized
Rich
Democrat
De informatie is bruikbaar maar bewustzijn over factoren die invloed hebben op andere populaties is
nodig.
Westerse culturen: Niet-westerse culturen
- Grofmazige structuur - Fijnmazige structuur
- Normen en waarden minder duidelijk - Duidelijke normen en waarden
- Individualistisch - Collectivitisch
- Vrijheid in gedrag - Gedragsregels
- Zelf mening vormen - Vastgestelde wenselijkheid
- Gaat van zichzelf uit - Loyaal en vermijdt conflict
Intersectionaliteit zegt dat mensen kunnen verschillen op heel veel factoren. Deze combinatie en
wisselwerking van factoren maakt het dat mensen zich op een bepaalde manier gedragen. Iedereen
verschilt hierin en zulke factoren bepalen de context waarin iemand zich bevindt (en de
uitkomst/gevolgen).
Cultuur heeft een aantal kenmerken:
2
, - Aangeleerd, in interactie met anderen
- Vaak impliciet: cultuur is vaak niet zichtbaar en kan in een persoon zitten. Het wordt veelal
doorgegeven per generatie
- Het is een keuze
- Het is bindend en geeft kaders en richting voor bepaald gedrag, kleding, tradities etc.
- Het wordt gedeeld door een groep en de groep bepaald ook hoe cultuur eruit ziet
(wisselwerking)
- Het verleent ook betekenis: waarom doen we bepaalde dingen en wat vinden wij belangrijk?
Cultuur en mentale gezondheid
Balans tussen vasthouden en aanleren lijkt gezond: integratie is de meeste gezonde populatie.
Voorwaarden tot integratie:
1. Individu moet in staat zijn om te leren
2. Openheid meerderheidscultuur is nodig
3. Waarden van beide culturen moeten niet teveel botsen
Wat als je tussen wal en schip valt?
Culturele identiteitsconflicten en mentale gezondheid
Biculturalisme is een situatie waarin iemand met twee of meer culturen opgroeit of leeft met een
migratieachtergrond.
Culturele identiteit (ook wel etnische identiteit genoemd) wordt gedefinieerd als een gelaagde
samenstelling van etnische en sociale kenmerken die uniek zijn voor een individu waarin normen en
waarden aangehouden worden die gedeeld worden door de etnische groep waar het individu zich
voelt toebehoren.
25.7% van de maatschappij heeft een migratieachtergrond en daarvan is 24.2% tussen de 15 en 35
jaar oud.
Belang culturele identiteit
- Betekenisvolle interpersoonlijke relaties met individuen en groepen als indicator voor
psychologisch welbevinden
- Interpersoonlijke relaties vs intrapersoonlijke processen
o Levensloop/ Ontwikkeling/ Systeem/ Hechting/ Persoonlijkheid
- Sense of belonging: is the psychological feeling of belonging or connectedness to a social,
spatial, cultural, professional, or other type of group or a community predictor van
mentale gezondheid
3
, Krachten van biculturaliteit
- Creativiteit
- Culturele kennis
- Meerdere perspectieven
Biculturaliteit is ook een risicofactor van mentale gezondheid:
- Stemmingsklachten
- Angst- en spanningsklachten
- Stress en burn-out
Zulke klachten komen bij 13.4-35.3% voor bij de jongvolwassenen. Vrouwen laten meer klachten zien
dan mannen. Ook jongere mensen laten meer klachten zien dan oudere mensen.
Cultureel identiteitsconflict
Cultureel identiteitsconflict refereert naar de perceptie van onverenigbare culturele identiteiten. Het
kan voortkomen uit de ervaring van tegengestelde verwachtingen vanuit twee of meerdere culturele
achtergronden.
Zo’n conflict hangt samen met:
- Lage mate van sense of belonging
- Lage mate van zelfvertrouwen
- Hoge mate van stress
- Hoge mate van psychische klachten
Identiteit
- Persoonlijk: wie ben ik?
- Cultureel: waar hoor ik bij?
ECIC Studie bij biculturele jongvolwassenen
Doelen:
- Levels van cultureel identiteitsconflicten en psychische klachten
- De relatie tussen cultureel identiteitsconflicten en psychische klachten
- Andere identiteitsconstructen betrokken bij deze relatie
4
