Blok I: Inleiding Recht 2
Blok II: Arbeidsrecht algemeen 8
Blok III: Einde van de arbeidsovereenkomst: “Ontslagrecht” 16
Blok IV: Collectief arbeidsrecht 24
Blok V: Socialezekerheidsrecht 28
1
,Blok I: Inleiding Recht
Notatie van wetten
Zo noteer je een wet. Art. 3.2 arbeidstijdenwet
Art 3.2 lid 2 sub b arbeidstijdenwet
Als het in twee artikelen staat zet je er jo. (junkto) tussen
Als iets komt uit het burgerlijk wetboek komt dan: Art. 7:629 BW
1. Het recht: (objectief) het geheel van geldende rechtsregels “the law”
2. Een recht: (subjectief) een aanspraak of bepaalde bevoegdheid “a right”
Functies van het recht
● Codificeren (opschrijven) van omgangsnormen
● Ordenen van de maatschappij
● Regelen van het verkeer (bv. Belasting, straf, )
● Beslechten van geschillen → vrouwe justitia
● Handhaving van orde
● Afwegen van belangen
● Regels over deze regels (formeel recht)
Trias politica (iedereen kan elkaar controleren zo is er geen dictatuur)
1. Wetgevende macht → Staten generaal (1e+2e kamer en regering)
a. Rechtstreekse verkiezing leden 2e Kamer
b. Indirecte verkiezing leden 1e Kamer
c. Hoofdtaak 2e/1e is controle van de regering
i. Op provinciaal niveau: Provinciale Staten
ii. Op gemeentelijk niveau: Gemeenteraad
2. Rechtsprekende → Rechters
a. 1 Hoge Raad: Cassatie
b. 4 Gerechtshoven: Beroep
c. 11 Rechtbanken: Eerste aanleg (sectoren: straf, civiel, bestuurs, kanton)
i. Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State (hoogste bestuursrechter)
ii. Centrale Raad van Beroep (hoogste bestuursrechter voor sociale
zekerheid en ambtenaren)
iii. College van Beroep voor het bedrijfsleven (hoogste bestuursrechter voor
sociaal-economische zaken)
d. Internationaal
i. Internationaal Gerechtshof (IGH) → klachten tussen landen
ii. Internationaal Strafhof (ISH) → geschillen tegen mensen die verdacht
worden van internationale misdrijven
e. Europees
i. Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ EU) (hoogste rechter)
ii. Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) (alleen over
schending van mensenrechten)
2
, 3. Uitvoerende → Kabinet (koning, onschendbaar en zijn ministers)
a. Provinciaal niveau = Commissaris van de Koning en gedeputeerde Staten
b. Gemeentelijk niveau = College van B&W
Stappen wetgevingsproces (leer dit globaal)
1. Minister maakt wetsvoorstel (of initiatief Tweede Kamer)
2. Bespreking in ministerraad (kabinet)
3. Voor advies naar Raad van State
4. Indiening bij Tweede Kamer
5. Plenaire behandeling en eventuele amendementen
6. Behandeling in de Eerste Kamer
7. Bekrachtiging, publicatie in Staatsblad, inwerkingtreding
Uitzonderingsregelingen van wetten
● Bijzonder gaat voor algemeen
● Hoog gaat voor laag
● nieuw gaat voor oud
Bronnen van sociaal recht
1. Internationale verdragen
2. De grondwet
3. Overige wetten in formele zin (procedure hoe de wet is opgesteld)
4. Wetten in materiele zin (inhoud van de wet)
5. Rechtspraak → bindende uitspraken van rechters (jurisprudentie)
6. CAO’s en individuele arbeidsovereenkomst
7. Gebruik en gewoonte
—----------------------------
8. Rechtsbeginselen
Materieel recht en formeel recht (dit is iets anders dan de bronnen)
Formeel: procedure van de wetten, hoe voer je een wet uit. Door formele wetgever gemaakt:
Regering en Staten-Generaal samen (totstandkoming)
Materieel: Algemeen verbindende voorschriften voor burgers, overheidsorganen en bedrijven
(inhoud)
Grondrechten (MINIMUM VAN RECHTEN OMDAT JE MENS BENT)
● Klassiek
Vrijheidsrechten: Negatieve verplichtingen voor overheid (Vb. godsdienst, vergadering,
meningsuiting)
● Sociaal: Positieve inspanningsverplichting overheid (Vb. onderwijs, gezondheidszorg,
werkgelegenheid)
Representatieve democratie
Gekozen volksvertegenwoordiging
3
, ● Vrije, eerlijke en anonieme verkiezingen
● Actief en passief kiesrecht
● Politieke gelijkheid onder burgers
● Maatschappelijk middenveld (Civil Society)
● Vrije media
● Machtenscheiding* (zie trias politica)
Rechtsbeginselen, kenmerken:
● Algemeen gedeelde abstracte normen en waarden
● Liggen ten grondslag aan wet- en regelgeving
● Vage of open normen: aanvullende functie
● Inspelen op onvoorziene omstandigheden
● Ongeschreven of geschreven
Krijgen door interpretatie in concreet geval betekenis
Voorbeelden van rechtsbeginselen
● Gelijkheidsbeginsel
● Rechtszekerheid
● Redelijkheid en Billijkheid
● Goed werkgever- en werknemerschap
● Deugdelijke motivering besluiten
● Hoor- en wederhoor (luister naar beide kanten van een verhaal)
● Legaliteitsbeginselen = “Elk overheidsoptreden waarbij vrijheden of eigendommen van
burgers worden ingeperkt, moet een wettelijke grondslag hebben” (legitiem).
● Ne bis in idem (je kan niet twee keer voor hetzelfde misdrijf veroordeeld worden)
● Eerlijk proces
● Zorgvuldigheidsbeginsel
Rechtsbeginselen spelen een belangrijke rol bij afweging juridische vraagstukken en niet alleen
de wetten. De ene kan zwaarder wegen dan de ander.
Wanneer bepaalde wettelijke regelingen onduidelijkheden geven of in een bepaalde zaak niet
passen, zal de rechter deze rechtsregels moeten uitleggen → Rechtsvinding
Interpretatiemethoden
● Grammaticale / Taalkundige (wat zegt de wet precies?)
● Wetshistorische (wat werd er mee bedoeld toen de wet werd aangenomen)
● Systematische (binnen het brede verband van wetgeving)
● Teleologische / Doelgerichte (wat probeert de wet te bewerkstelligen)
● Rechtshistorische (maatschappelijke context van het tot stand komen in historisch
verband)
● Anticiperende (vooruitkijkende, er komt een nieuwe wet aan hoe moeten we deze oude
dan interpreteren)
Recht
1. Publiek recht (burger tegen overheid)
4
Blok II: Arbeidsrecht algemeen 8
Blok III: Einde van de arbeidsovereenkomst: “Ontslagrecht” 16
Blok IV: Collectief arbeidsrecht 24
Blok V: Socialezekerheidsrecht 28
1
,Blok I: Inleiding Recht
Notatie van wetten
Zo noteer je een wet. Art. 3.2 arbeidstijdenwet
Art 3.2 lid 2 sub b arbeidstijdenwet
Als het in twee artikelen staat zet je er jo. (junkto) tussen
Als iets komt uit het burgerlijk wetboek komt dan: Art. 7:629 BW
1. Het recht: (objectief) het geheel van geldende rechtsregels “the law”
2. Een recht: (subjectief) een aanspraak of bepaalde bevoegdheid “a right”
Functies van het recht
● Codificeren (opschrijven) van omgangsnormen
● Ordenen van de maatschappij
● Regelen van het verkeer (bv. Belasting, straf, )
● Beslechten van geschillen → vrouwe justitia
● Handhaving van orde
● Afwegen van belangen
● Regels over deze regels (formeel recht)
Trias politica (iedereen kan elkaar controleren zo is er geen dictatuur)
1. Wetgevende macht → Staten generaal (1e+2e kamer en regering)
a. Rechtstreekse verkiezing leden 2e Kamer
b. Indirecte verkiezing leden 1e Kamer
c. Hoofdtaak 2e/1e is controle van de regering
i. Op provinciaal niveau: Provinciale Staten
ii. Op gemeentelijk niveau: Gemeenteraad
2. Rechtsprekende → Rechters
a. 1 Hoge Raad: Cassatie
b. 4 Gerechtshoven: Beroep
c. 11 Rechtbanken: Eerste aanleg (sectoren: straf, civiel, bestuurs, kanton)
i. Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State (hoogste bestuursrechter)
ii. Centrale Raad van Beroep (hoogste bestuursrechter voor sociale
zekerheid en ambtenaren)
iii. College van Beroep voor het bedrijfsleven (hoogste bestuursrechter voor
sociaal-economische zaken)
d. Internationaal
i. Internationaal Gerechtshof (IGH) → klachten tussen landen
ii. Internationaal Strafhof (ISH) → geschillen tegen mensen die verdacht
worden van internationale misdrijven
e. Europees
i. Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ EU) (hoogste rechter)
ii. Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) (alleen over
schending van mensenrechten)
2
, 3. Uitvoerende → Kabinet (koning, onschendbaar en zijn ministers)
a. Provinciaal niveau = Commissaris van de Koning en gedeputeerde Staten
b. Gemeentelijk niveau = College van B&W
Stappen wetgevingsproces (leer dit globaal)
1. Minister maakt wetsvoorstel (of initiatief Tweede Kamer)
2. Bespreking in ministerraad (kabinet)
3. Voor advies naar Raad van State
4. Indiening bij Tweede Kamer
5. Plenaire behandeling en eventuele amendementen
6. Behandeling in de Eerste Kamer
7. Bekrachtiging, publicatie in Staatsblad, inwerkingtreding
Uitzonderingsregelingen van wetten
● Bijzonder gaat voor algemeen
● Hoog gaat voor laag
● nieuw gaat voor oud
Bronnen van sociaal recht
1. Internationale verdragen
2. De grondwet
3. Overige wetten in formele zin (procedure hoe de wet is opgesteld)
4. Wetten in materiele zin (inhoud van de wet)
5. Rechtspraak → bindende uitspraken van rechters (jurisprudentie)
6. CAO’s en individuele arbeidsovereenkomst
7. Gebruik en gewoonte
—----------------------------
8. Rechtsbeginselen
Materieel recht en formeel recht (dit is iets anders dan de bronnen)
Formeel: procedure van de wetten, hoe voer je een wet uit. Door formele wetgever gemaakt:
Regering en Staten-Generaal samen (totstandkoming)
Materieel: Algemeen verbindende voorschriften voor burgers, overheidsorganen en bedrijven
(inhoud)
Grondrechten (MINIMUM VAN RECHTEN OMDAT JE MENS BENT)
● Klassiek
Vrijheidsrechten: Negatieve verplichtingen voor overheid (Vb. godsdienst, vergadering,
meningsuiting)
● Sociaal: Positieve inspanningsverplichting overheid (Vb. onderwijs, gezondheidszorg,
werkgelegenheid)
Representatieve democratie
Gekozen volksvertegenwoordiging
3
, ● Vrije, eerlijke en anonieme verkiezingen
● Actief en passief kiesrecht
● Politieke gelijkheid onder burgers
● Maatschappelijk middenveld (Civil Society)
● Vrije media
● Machtenscheiding* (zie trias politica)
Rechtsbeginselen, kenmerken:
● Algemeen gedeelde abstracte normen en waarden
● Liggen ten grondslag aan wet- en regelgeving
● Vage of open normen: aanvullende functie
● Inspelen op onvoorziene omstandigheden
● Ongeschreven of geschreven
Krijgen door interpretatie in concreet geval betekenis
Voorbeelden van rechtsbeginselen
● Gelijkheidsbeginsel
● Rechtszekerheid
● Redelijkheid en Billijkheid
● Goed werkgever- en werknemerschap
● Deugdelijke motivering besluiten
● Hoor- en wederhoor (luister naar beide kanten van een verhaal)
● Legaliteitsbeginselen = “Elk overheidsoptreden waarbij vrijheden of eigendommen van
burgers worden ingeperkt, moet een wettelijke grondslag hebben” (legitiem).
● Ne bis in idem (je kan niet twee keer voor hetzelfde misdrijf veroordeeld worden)
● Eerlijk proces
● Zorgvuldigheidsbeginsel
Rechtsbeginselen spelen een belangrijke rol bij afweging juridische vraagstukken en niet alleen
de wetten. De ene kan zwaarder wegen dan de ander.
Wanneer bepaalde wettelijke regelingen onduidelijkheden geven of in een bepaalde zaak niet
passen, zal de rechter deze rechtsregels moeten uitleggen → Rechtsvinding
Interpretatiemethoden
● Grammaticale / Taalkundige (wat zegt de wet precies?)
● Wetshistorische (wat werd er mee bedoeld toen de wet werd aangenomen)
● Systematische (binnen het brede verband van wetgeving)
● Teleologische / Doelgerichte (wat probeert de wet te bewerkstelligen)
● Rechtshistorische (maatschappelijke context van het tot stand komen in historisch
verband)
● Anticiperende (vooruitkijkende, er komt een nieuwe wet aan hoe moeten we deze oude
dan interpreteren)
Recht
1. Publiek recht (burger tegen overheid)
4
