Samenvatting hoofdstuk 5 biomoleculen: Lipiden, 1e bachelor biomedische wetenschappen

Samenvatting hoofdstuk 5: Lipiden

EIGENSCHAPPEN

 Zeer slecht oplosbaar in water  hydrofoob
 Goed oplosbaar in organische solventen
 Lange koolwaterstofketens
 Klein geladen deel (polair) + koolwaterstofketens (groot apolair)  amfipatisch
 Lengte koolwaterstofketen = hydrofoob skelet  bepaald oplosbaarheid
 Oplosbaarheid daalt als ketenlengte stijgt
 Oplosbaarheid stijgt als aantal hydrofiele groepen stijgt

FUNCTIES

 Essentieel onderdeel van biologische membranen  elke cel omgeven door membraan,
hoofdbestanddeel is vet
 Koolstofketens hebben een rol als energieopslag  voor als er ooit voedseltekort is
 Doorgeven inter- en intracellulaire signalen

CLASSIFICATIE

 Enkelvoudige lipiden: esters van vetzuren en glycerol
 Samengestelde lipiden: naast alcohol nog andere groepen
 Afgeleide producten van hoger vermelde groepen: eicasonoïden
 Isopreenlipiden: isopreenpolymeren




Vetzuren: organisch zuur met polaire carboxylgroep en hydrofobe koolwaterstofketen, C12-24

Nummering C atomen: ∆ telling: vanaf carboxylgroep; Ω telling: vanaf methyluiteinde

 Verzadigd:
o geen dubbele bindingen
o zeer flexibel doordat er vrije rotatie mogelijk is bij elk C-atoom
o hoe meer verzadigd, hoe ongezonder
 Onverzadigd:
o 1 dubbele binding (meestal tussen 9de en 10 de C-atoom)
o Meestal cis-vorm (hoek), transvetten (geen hoek): gezien als verzadigd, maar nog
ongezonder, 2 of meer dubbele bindingen in trans
o hoe meer onverzadigd, hoe gezonder
 Poly-onverzadigd: meerdere dubbele bindingen

Smelttemperatuur: onverzadigd lager -> effect vloeibaarheid op membraan; daalt bij kortere
ketenlengte

, Micellen: bolvormige aggregaten van vetzuren met een polair oppervlakte en een apolaire kern
(polaire carboxylgroepen interageren met water, terwijl vetzuurstaarten bijeen worden gedreven)
in kern kunnen andere apolaire lipiden opgelost worden  zeep



S Trivial Syste Structuur
y e emna
m naam am
b
o
ol

Onverzadigde vetzuren

1 Palmit 9- CH3(CH2)5CH=CH
6: oleïne Hexad (CH2)7COOH
1 zuur ecoon
zuur

1 Oleïne 9- CH3(CH2)7CH=CH
8: zuur Octad (CH2)7COOH
1 ecaan
zuur

1 Linolz 9,12- CH3(CH2)4(CH=C
8: uur Octad HCH2)2(CH2)6CO
2 ecaan OH
zuur

1 Linole 9, 12, CH3CH2(CH=CHC
8: enzuu 15- H2)3(CH2)6COOH
3 r Octad
ecaan
zuur

2 Arachi 5,8,11 CH3(CH2)4(CH=C
0: donzu ,14- HCH2)4(CH2)6CO
4 ur dicosa OH
anzuu
r

2 Nervo 15- CH3(CH2)7CH=CH
4: ninezu Tetrac (CH2)13COOH
1 ur osaan
zuur

Eerste getal = aantal C-atomen, tweede getal = aantal dubbele bindingen