College aantekeningen adaptatie

Adaptatie
LES 17/02 inleiding + deel 1 theorie
1. Inleiding
 Adaptatie Bach
o Kunstwerk gemaakt op een reeds bestaand
kunstwerk
 Niels her compositie van K’s Choice
o In de wereld van de muziek niet snel het woord
adaptatie, eerder cover
 Schilderij het laatste avondmaal
o Foto uiterst links een deuropening gemaakt
o Replica op linnen in 16de eeuw
o Rechts in een veel betere staat dan links (voeten van Jezus opnieuw tevoorschijn)
o Later werd het ook nog in andere media herwerkt
o Op die mozaïek krijgen we wel de voeten te zien (is dat een adaptatie van het
origineel of een adaptatie van een adaptatie namelijk van het linnen werk?)
o Je zou kunnen zeggen dat het linnen beter DA Vinci zijn ideeën weergeeft dan
het origineel




 Dia 12: wat hebben deze voorbeelden gemeen
o Zijn adaptaties met een uitgesproken narratieve component




1. Adaptatie theorie
 Cf. Hutcheon haar adaptatie theorie gebruiken binnen dit vak
o Chapter 1: Beginning to theorize adaptation: What? Who? Why?
How? Where? When?’, pp. 1-32 EXAMEN
 Adaptaties (on)populair
o Adaptatie is zeer populair of is overal
o Van waar komt die populariteit?
 Hutcheon zegt dat het te maken heeft met
 het feit dat er een menselijke voorkeur bestaat
voor wat men al kent (familiariteit principe)
 adaptaties herhalen niet enkel, maar hebben ook
een soort verassingsfactor in zich

,  → combinatie van herkenbaar en vernieuwing maken adaptaties
aantrekkelijk
o Commercieel interessant
 Bij een adaptatie is de kans op een flop kleiner
 Producenten kiezen vaker voor iets dat al bestaat
o Minachting voor adaptaties tegelijkertijd
 De reden is vaak originaliteit ontbreekt dus ook minder goed
 Hoogste vorm van kunst was vroeger originele kunst
o Betekenissen woord origineel
 De oorsprong of de oudste vorm
uitmakend
 Iets dat eerst was
 Tweede betekenis
 Duidt op iets dat iemand volledig
op zichzelf heeft uitgevonden
 Hier iets positief
 Is dat wel mogelijk?
(intertekstualiteit)
 Alle werken staan steeds in relatie
tussen andere werken (wat is dan
een adaptatie?)
 Een adaptatie staat in relatie met
andere werken, maar het is een bewuste herwerking van 1 of
meerdere werken
 Derde en vierde betekenis
 Adaptaties kunnen ook verassend, bijzonder zijn
o Hutcheon quote: “to be second is not to be secondary or inferior; likewise, to be
first is not to be originary or authoritative”
 Zij is ervan overtuigd dat we beter niet spreken over het origineel, maar
over het geadapteerde werk of bronwerk
 Het woord origineel wordt veel te vaak geassocieerd met de tweede
betekenis van origineel
 Adaptaties als adaptaties (Hutcheon)
o Adaptaties als autonoom werk
 Jurassic park (kijken naar film als origineel en niet boek)
o Adaptatie als adaptatie
 Erkennen van de relatie van het werk met voorgaande werken)
o Perspectief publiek (niet altijd op de hoogte dat het een
adaptatie is)
 Unknowing audiences → autonoom werk (als je niet
weet dat er een boek bestaat van jurassic park)
 Kan leiden tot plezier of frustratie
 Knowing audiences → adaptatie als adaptatie
o Misschien ziet Hutcheon deze tegenstelling te zwart wit
 Mensen kunnen weten dat het een adaptatie is van
een boek, maar kunnen het niet gelezen hebben
 Adaptatie definitie
o Hutcheon: adaptaties als “deliberate, announced, and extended revisitations of
prior works”
 Voor deze definitie gekozen, maar er bestaan er zeker meerdere

,  Verhaalwerelden rekent zij tot prior works (een universum dat los staat
van 1 specifiek werk, bv. Marvel universum)
o een werk dat een of meerdere andere werken of een verhaalwereld bewust en
openlijk herwerkt
 wat behoort er niet tot de definitie
 intertekstuele referenties die niet bewust of openlijk te linken
zijn aan het werk
 toevallige allusies op een ander werk
 plagiaat: geen erkenning aan het geadapteerde werk
 sequels en prequels geen adaptaties
 3 invalshoeken over adaptatie
o An acknowledged transposition of a recognizable other work or works
 Adaptatie als product
o A creative and an interpretive act of appropriation/salvaging
 Adaptatie als proces
o An extended intertextual engagement with the adapted work
 Adaptatie vanuit publiek/ receptie
o Hutcheon: Therefore, an adaptation is a derivation that is not derivative – a work
that is second without being secondary. It is its own palimpsestic thing.
 Uit die drie hoeken volgt dat een werk dat volgt op een ander werk,
zonder dat dat minder belangrijk is
 Adaptatie is een ding op zich
 Adaptatie als product
o Aangekondigde bewuste bewerking van een ander werk
 Binnen of tussen media (dans naar film, boek naar film)
 Verandering van genre
 Verandering van vertelperspectief
 Fictie naar non-fictie
o Diverse benamingen voor het product: adaptatie, re-enactment, verfilming,
remake, cover, hercompositie, vertaling, remediatie …
 Adaptatie als proces
o Proces van adapteren zelf
o Actieve daad waarbij er interpretatie aan te pas komt, waarna er dan iets nieuws
wordt gecreëerd
o Je eigent je iets toe dat niet van jou is (appropriatie)
 Vaak negatieve connotatie alsof die persoon het zich onrechtmatig toe-
eigent
 kan ook net positief geëvalueerd worden, dan vaak in termen van
doorgeven van erfgoed, koesteren etc.; ‘salvaging’
o adaptatie gaat niet om wat het is, maar wat je er mee doet
 adaptatie vanuit receptie
o adaptatie als een palimpsest
 perkament waarbij de bovenste laag wordt weggekrast om het zo
opnieuw te gebruiken
 je ziet die onderste laag toch nog een beetje
 zo moeten we adaptaties zien volgens Hutcheon
o wetende en onwetende publieken
o door die elementen die doorschemeren krijg je een dubbele reeds geladen lezing
 het publiek
o niet altijd aandacht geweest voor publiek
o pas jaren 80 wordt publiek serieuzer genomen

, o Roland Barthes: dood van de auteur
 Heeft geleid tot de geboorte van de lezer
 Hij heeft het over wat de betekenis vormt van een tekst
 De betekenissen van een tekst liggen niet op voorhand in een tekst,
maar die ontstaan in de hoofden van de lezer of publiek
 Tekst kent een immense hoeveelheid betekenissen
 Ze geven betekenis door linken te leggen met andere teksten die het
publiek heeft gelezen
 Als je ervanuit gaat dat betekenis voorkomt uit verband dat de lezer legt
met andere teksten, adaptatie is ook gewoon een tekst die verbonden is
aan vele andere teksten
 Dus volgens hem bestaat er geen originele tekst
 Dus een adaptatie verschilt niet veel van een niet adaptatie
o Reader response theory
 Tekst krijgt pas betekenis wanneer die gelezen wordt
 Adaptaties zien als een literair event waar bestaande teksten worden
gerecreëerd
o Cultural studies jaren 1980: aandacht voor empirische i.p.v. theoretische
lezer/kijker
o Onderzoekers gingen er niet meer vanuit dat het publiek het originele werk
kenden
 Intertekstualiteit
o Dood van de auteur: Teksten worden gevormd door veelheid
aan andere teksten => nadruk op intertekstualiteit i.p.v. originaliteit
o Julia Kristeva (1966) conceptualiseert intertekstualiteit o.b.v. Mihkhail
Bakhtin’s dialogisme: “Any text is constructed as a mosaic of quotations; any text
is the absorption and transformation of another”
 Dialogisme: de woorden die we uitspreken staan niet op zichzelf, binnen
1 tekst (Kristeva en Stam gaan verder dan 1 tekst dus intertekstualiteit)
o Robert Stam
 Film adaptations ... are caught up in the ongoing whirl of
intertextual reference and transformation, of texts generating
other texts in an endless process of recycling, transformation, and
transmutation, with no clear point of origin”
 Binaire en hiërarchische origineel-kopie overboord
 Adaptaties verhouden zich tot bronwerk, maar ook tot andere teksten én
tot discoursen over teksten
 ADAPTATIE EN ORIGINEEL ZIJN BEIDE GEBASEERD OP ANDERE TEKSTEN
DUS WAT IS DAN ORIGINEEL????
o Adaptatie als bijzondere vorm van intertekstualiteit: relatie met een of meer
werken is “deliberate, announced”

LES 24/02: adaptatie theorie
 Adaptaties en context
o Ruimere maatschappelijke context: interpretatie tekst gelinkt aan
ruimere context
o Productie en receptie context zijn belangrijk
 Ruimere maatschappelijke context
o Tijd en cultuur zijn belangrijk voor adaptaties zowel voor het maakproces
als voor de receptie
o Ieder werk is product van tijd en cultuur (Roal Dhal)