Hoorcolleges Foundations of
Social Science and Public
Administration
Hoorcollege 1: Wat is het verschil?
Kernvragen van het vak
- Wat maakt sommige kennis wetenschappelijk, en andere niet?
- Hoe kunnen we onderscheid maken tussen wetenschap en niet-
wetenschap?
- Hoe vinden die ideeën weerslag in de bestuurskunde?
- Wat maakt dat uit voor beleid?
Wat is wetenschapsfilosofie?
- Drie focuspunten / categorieën:
1. Ontologie (ontos = zijn): waar is de wereld van gemaakt? Hoe
verhouden wij ons als mensen tot die wereld?
-> metafysica abstractere wetten die de fysieke wereld ordenen
-> bestaat er een god die de wereld heeft gemaakt en organiseert of
niet?
2. Epistemologie (episteme = ware kennis): wat is kennis, wat is weten?
-> voorbeeld van bewering: kennis is iets dat blijkt uit herhaaldelijke
experimenten.
3. Methodologie (methodos = weg, pad, spoor): wat zijn adequate
manieren om kennis op te doen?
- De drie focuspunten zijn met elkaar verbonden.
-> religie maakt uit hoe wetenschappers kijken naar epistemologie en
naar methodologie.
- Focus in dit vak op epistemologie van sociale wetenschappen wat telt
als kensi van de sociale wereld.
-> afbakeningsprobleem (seperation, demarcation, delimitation)
De opkomst van de moderne wetenschap
- Waar komt het afbakeningsprobleem vandaan?
1. De Wetenschappelijke Revolutie (16e-17e eeuw) mensen bewogen
weg van een op religie gebaseerd wereldbeeld naar op meer
empirische wetenschap gebaseerd wereldbeeld
-> zelf experimenteren en kijken of ze op die manier konden leren van
de wereld.
-> braken met de voorgaande manieren van kijken naar de wereld,
waarin men vooral probeerde te verklaren waarom de wereld
geschapen was zoals het was.
-> niet meer vanuit de Bijbel kijken, maar meer naar empirie.
2. De Verlichting (17e-18e eeuw) bredere maatschappelijke beweging,
weg van de religieuze autoriteitsargumenten.
, -> meer op logisch redeneren om dingen te doen (is een koning de
juiste manier om een land te besturen?)
-> allerlei ideeën (economie, basisrechten van de mens, antropologie,
sociale wereld over het algemeen) mens kwam centraal te staan.
Wetenschappelijke revolutie
- Pre-17e eeuw: op Aristoteles gebaseerd empirisme.
-> zeer centrale rol voor deductieve logica (begin bij theorie)
-> nauwe banden met theologie (religieus denken)
- 17e eeuw:
-> nieuw rationalisme (Descartes, deductie)
-> nieuw empirisme (Francis Bacon, inductie op basis van
experimenteren, vanuit daar wetten)
- Descartes – de essentie
-> wetenschap moet gebaseerd zijn op onweerlegbare waarheden
-> alles waaraan je kunt twijfelen, is niet waar genoeg
-> mijn zintuigen bedriegen me soms, mijn gedachten bedriegen me soms
ook!
-> het enige wat ik zeker weet, is dat ik dit denk, en dat ik twijfel je wet
nooit iets zeker, je weet slechts dingen met verschillende niveaus van
twijfel.
-> wiskundige wetmatigheden, het bestaan van God.
- Francis Bacon – de essentie
1. Een kritiek (mensen maken redeneringsfouten)
-> idols of the tribe zintuigelijke fouten, redenen dat we geloven in
optische illusies en antromorfisme (projecteren menselijke
eigenschappen op een object)
-> idols of the cave dingen waar we in geloven gebaseerd op
persoonlijke vooroordelen en ervaringen, zoals extreme liefde voor
klassieke oudheid (nu modern, niet omdat het waarheden geeft), of
extreme liefde voor nieuwigheden (alleen geloof omdat het leuk is)
-> idols of the market vooroordelen gebaseerd op taal, dingen die je
gelooft omdat het in het taalgebruik voorkomen (zoals geluk, mensen
geloven dat ze pech of geluk hebben, maar dat is empirisch niet te
toetsen, vervuild wetenschappelijk redeneren)
-> idols of the theatre misschien denken we dat natuurkunde een
wetenschap is, maar omdat het om ons heen altijd zo wordt neergezet,
het is door iemand geleerd.
2. Een bijdrage
-> nieuwe epistemologie
-> basis in observatie en inductie
-> beginnen bij empirie en daar wetmatigheden in proberen te vinden,
niet beginnen bij een theorie of verklaring inductie.
Wat is waarheid
- Descartes en Bacon waarheidsbegrip
-> de een wil alles metafysisch verklaren (Descartes), de ander vind dat
we dicht bij de empirie moeten blijven (Bacon)
, -> verschillende ideeën wat ware kennis onderscheid van niet ware
kennis.
- Waarheid = dat wat wetenschap onderscheid van niet-wetenschap
essentie van afbakeningsprobleem.
- Vier voornaamste ideeën:
1. Overeenkomstigheidscriterium
2. Coherentiecriterium
3. Pragmatische waarheidsbegrip
4. Anti-waarheidsbegrip (postmodern waarheidsbegrip)
Overeenkomstigheidscriterium
- Iets is waar als het overeenkomstig is met de feiten, het moet te
herkennen zijn in de realiteit om ons heen
-> aanname: buiten onszelf een objectieve wereld en is voor iedereen
hetzelfde waar te nemen.
- Een waar idee is een afspiegeling van de realiteit
- Komt iets overeen met die fysieke werkelijkheid om ons heen?
-> zo niet, dan is het geen wetenschappelijke kennis,.
- Voorbeelden: Berkely, Hume, Locke, dagelijkse realiteit
Coherentiecriterium
- Iets is waar als het past binnen een systeem van dingen die we al als waar
aannemen.
- Dat systeem moet coherent blijven.
-> dat dominante wetten steeds worden bevestigd (deductieve redenering
zoals Descartes)
-> het past bij het systeem.
- Voorbeelden: deductief redeneren, algebra, interpretivisme, paradigma’s
Pragmatische waarheidsbegrip
- Een idee is waar voor zover het een positieve praktische impact op het
leven heeft (persoonlijk en sociaal)
- Iets is waar aan de hand van de effecten die het heeft op de wereld om
ons heen de wet van de zwaartekracht is een prima wet, want het
verklaart waarom iets daar beneden valt.
- “Het is waar omdat het werkt” wetenschap als gereedschap, een
middel.
-> niet alleen wetenschap produceert kennis, ook werkervaring en religie.
- Volgens deze theorie zijn theorieën die volgens het empirisme van Bacon
niet kloppen nog steeds prima, omdat ze helpen verklaren wat er gebeurt.
- Voorbeelden: de wetenschappelijke praktijk, de beleidspraktijk (soms), de
pragmatische epistemologie
-> mensen willen handelen op basis van allerlei ideeën van hoe onderzoek
eruit moet zien, maar we zoeken meestal naar wat werkt in plaats van
naar de wetten die bestaan.
Anti-waarheidsbegrip
- Waarheid is niet per se een begrip waar een eenduidige definitie van
bestaat, of in ieder geval geen definitie waar we als mensen achter gaan
komen.
Social Science and Public
Administration
Hoorcollege 1: Wat is het verschil?
Kernvragen van het vak
- Wat maakt sommige kennis wetenschappelijk, en andere niet?
- Hoe kunnen we onderscheid maken tussen wetenschap en niet-
wetenschap?
- Hoe vinden die ideeën weerslag in de bestuurskunde?
- Wat maakt dat uit voor beleid?
Wat is wetenschapsfilosofie?
- Drie focuspunten / categorieën:
1. Ontologie (ontos = zijn): waar is de wereld van gemaakt? Hoe
verhouden wij ons als mensen tot die wereld?
-> metafysica abstractere wetten die de fysieke wereld ordenen
-> bestaat er een god die de wereld heeft gemaakt en organiseert of
niet?
2. Epistemologie (episteme = ware kennis): wat is kennis, wat is weten?
-> voorbeeld van bewering: kennis is iets dat blijkt uit herhaaldelijke
experimenten.
3. Methodologie (methodos = weg, pad, spoor): wat zijn adequate
manieren om kennis op te doen?
- De drie focuspunten zijn met elkaar verbonden.
-> religie maakt uit hoe wetenschappers kijken naar epistemologie en
naar methodologie.
- Focus in dit vak op epistemologie van sociale wetenschappen wat telt
als kensi van de sociale wereld.
-> afbakeningsprobleem (seperation, demarcation, delimitation)
De opkomst van de moderne wetenschap
- Waar komt het afbakeningsprobleem vandaan?
1. De Wetenschappelijke Revolutie (16e-17e eeuw) mensen bewogen
weg van een op religie gebaseerd wereldbeeld naar op meer
empirische wetenschap gebaseerd wereldbeeld
-> zelf experimenteren en kijken of ze op die manier konden leren van
de wereld.
-> braken met de voorgaande manieren van kijken naar de wereld,
waarin men vooral probeerde te verklaren waarom de wereld
geschapen was zoals het was.
-> niet meer vanuit de Bijbel kijken, maar meer naar empirie.
2. De Verlichting (17e-18e eeuw) bredere maatschappelijke beweging,
weg van de religieuze autoriteitsargumenten.
, -> meer op logisch redeneren om dingen te doen (is een koning de
juiste manier om een land te besturen?)
-> allerlei ideeën (economie, basisrechten van de mens, antropologie,
sociale wereld over het algemeen) mens kwam centraal te staan.
Wetenschappelijke revolutie
- Pre-17e eeuw: op Aristoteles gebaseerd empirisme.
-> zeer centrale rol voor deductieve logica (begin bij theorie)
-> nauwe banden met theologie (religieus denken)
- 17e eeuw:
-> nieuw rationalisme (Descartes, deductie)
-> nieuw empirisme (Francis Bacon, inductie op basis van
experimenteren, vanuit daar wetten)
- Descartes – de essentie
-> wetenschap moet gebaseerd zijn op onweerlegbare waarheden
-> alles waaraan je kunt twijfelen, is niet waar genoeg
-> mijn zintuigen bedriegen me soms, mijn gedachten bedriegen me soms
ook!
-> het enige wat ik zeker weet, is dat ik dit denk, en dat ik twijfel je wet
nooit iets zeker, je weet slechts dingen met verschillende niveaus van
twijfel.
-> wiskundige wetmatigheden, het bestaan van God.
- Francis Bacon – de essentie
1. Een kritiek (mensen maken redeneringsfouten)
-> idols of the tribe zintuigelijke fouten, redenen dat we geloven in
optische illusies en antromorfisme (projecteren menselijke
eigenschappen op een object)
-> idols of the cave dingen waar we in geloven gebaseerd op
persoonlijke vooroordelen en ervaringen, zoals extreme liefde voor
klassieke oudheid (nu modern, niet omdat het waarheden geeft), of
extreme liefde voor nieuwigheden (alleen geloof omdat het leuk is)
-> idols of the market vooroordelen gebaseerd op taal, dingen die je
gelooft omdat het in het taalgebruik voorkomen (zoals geluk, mensen
geloven dat ze pech of geluk hebben, maar dat is empirisch niet te
toetsen, vervuild wetenschappelijk redeneren)
-> idols of the theatre misschien denken we dat natuurkunde een
wetenschap is, maar omdat het om ons heen altijd zo wordt neergezet,
het is door iemand geleerd.
2. Een bijdrage
-> nieuwe epistemologie
-> basis in observatie en inductie
-> beginnen bij empirie en daar wetmatigheden in proberen te vinden,
niet beginnen bij een theorie of verklaring inductie.
Wat is waarheid
- Descartes en Bacon waarheidsbegrip
-> de een wil alles metafysisch verklaren (Descartes), de ander vind dat
we dicht bij de empirie moeten blijven (Bacon)
, -> verschillende ideeën wat ware kennis onderscheid van niet ware
kennis.
- Waarheid = dat wat wetenschap onderscheid van niet-wetenschap
essentie van afbakeningsprobleem.
- Vier voornaamste ideeën:
1. Overeenkomstigheidscriterium
2. Coherentiecriterium
3. Pragmatische waarheidsbegrip
4. Anti-waarheidsbegrip (postmodern waarheidsbegrip)
Overeenkomstigheidscriterium
- Iets is waar als het overeenkomstig is met de feiten, het moet te
herkennen zijn in de realiteit om ons heen
-> aanname: buiten onszelf een objectieve wereld en is voor iedereen
hetzelfde waar te nemen.
- Een waar idee is een afspiegeling van de realiteit
- Komt iets overeen met die fysieke werkelijkheid om ons heen?
-> zo niet, dan is het geen wetenschappelijke kennis,.
- Voorbeelden: Berkely, Hume, Locke, dagelijkse realiteit
Coherentiecriterium
- Iets is waar als het past binnen een systeem van dingen die we al als waar
aannemen.
- Dat systeem moet coherent blijven.
-> dat dominante wetten steeds worden bevestigd (deductieve redenering
zoals Descartes)
-> het past bij het systeem.
- Voorbeelden: deductief redeneren, algebra, interpretivisme, paradigma’s
Pragmatische waarheidsbegrip
- Een idee is waar voor zover het een positieve praktische impact op het
leven heeft (persoonlijk en sociaal)
- Iets is waar aan de hand van de effecten die het heeft op de wereld om
ons heen de wet van de zwaartekracht is een prima wet, want het
verklaart waarom iets daar beneden valt.
- “Het is waar omdat het werkt” wetenschap als gereedschap, een
middel.
-> niet alleen wetenschap produceert kennis, ook werkervaring en religie.
- Volgens deze theorie zijn theorieën die volgens het empirisme van Bacon
niet kloppen nog steeds prima, omdat ze helpen verklaren wat er gebeurt.
- Voorbeelden: de wetenschappelijke praktijk, de beleidspraktijk (soms), de
pragmatische epistemologie
-> mensen willen handelen op basis van allerlei ideeën van hoe onderzoek
eruit moet zien, maar we zoeken meestal naar wat werkt in plaats van
naar de wetten die bestaan.
Anti-waarheidsbegrip
- Waarheid is niet per se een begrip waar een eenduidige definitie van
bestaat, of in ieder geval geen definitie waar we als mensen achter gaan
komen.
