DE STAATSHERVORMINGEN IN BELGIË
Tot aan de eerste staatshervorming was België een unitaire (of eenheids) staat. Dat wil zeggen dat er
toen slechts één kamer, senaat (en koning) was, kortweg slechts op één niveau een wetgevende,
uitvoerende en rechterlijke macht. Deze machten vervulden hun rol over heel het Belgische
grondgebied. Doorheen de staatshervormingen is sindsdien de Belgische staat geëvolueerd naar een
federale staat. De belangrijkste doorvoeringen per staatshervorming luiden als volgt:
Die evolutie is 55 jaar over gedaan, nog altijd niet op zen einde. Al 6 staatshervormingen doormaakt:
1ste staatshervorming in 1970:
Unitaire staat België was volgens toenmalig premie achterhaald, werkte niet goed genoeg
meer.
België afgestapt van Unitair systeem en hebben deelstaten ingeschreven. Door de oprichting
van 3 cultuurgemeenschappen (Vlaams, Frans en Duitstalig). Dit was een eis van het
Nederlandstalig deel van het land.
Deze kregen meteen ook autonome bevoegdheden (cultuurraden die via decreten wetgeving
konden stemming binnen hun culturele bevoegdheidsdomein).
Tegelijkertijd ook 4 taalgebieden ingeschreven in de grondwet (art.4 GW),
o Dit zijn geen deelstaten met eigen autonomie (bestuurlijke) bevoegdheden! Maar
deze verankering in grondwet van deze opsplitsing is wel cruciaal geweest voor de
evolutie van het federaal België. Waarom? Heel veel federale elementen zijn hierop
voortgebouwd. Bvb bijzondere meerderheidswet, dit gebeurt via de indeling van de
taalgroepen, zonder het bestaan ervan kan men dit niet verwezenlijken. Er wordt
namelijk verondersteld dat er taalgebieden zijn. En deze grenzen kunnen enkel via
bijzondere meerderheidswet worden gewijzigd
o Franstalige kant van het land wou tijdens deze eerste staatshervorming ook al
gewesten doen ontstaan en er was daar consensus. Ze wilden daardoor een zekere
autonome bevoegdheid om economisch beleid uit te voeren. Franstalige kant had
weinig vertrouwen in Vlaamse kant op economisch vlak. In 1970 was niet iedereen
daarmee akkoord, Nederlandstalige kant stond toen op de rem (economische crisis),
zij vonden best economisch beleid op nationaal niveau
o Uiteindelijk compromis om het bestaan al in te schrijven in de grondwet en dat
bijzondere meerderheidswet de concrete invulling moest geven over de bevoegdheden
etc. Dus bestond al maar nog niet echt uitgewerkt
2de staatshervorming in 1980 (10 jaar later):
De regering heeft gewerkt aan bijzondere meerderheidswet om deze gewesten invulling te
geven maar groot struikelblok: Brussel. Pas 1980 werd er een heel belangrijke bijzondere wet
gestemd. Die van de instellingen, deze gaf invulling van de gewesten en deze ontstonden
officieel (enkel Vlaams en Waals, Brussel nog geen akkoord).
Dus nog geen beslissing over Brussel(sgewest)
Cultuurgemeenschappen evolueerden ook naar gemeenschappen die we vandaag kennen
o Persoonsgebonden bevoegdheden zoals welzijn en gezondheidszorg
Deelstaten hadden eigen raad (later parlement)
o In Vlaanderen gekozen om bevoegdheden van de raad en de executieve van het
Vlaams Gewest te laten uitoefenen door die van de Vlaamse Gemeenschap
In Vlaanderen in de praktijk dus maar één parlement en één regering
Tot aan de eerste staatshervorming was België een unitaire (of eenheids) staat. Dat wil zeggen dat er
toen slechts één kamer, senaat (en koning) was, kortweg slechts op één niveau een wetgevende,
uitvoerende en rechterlijke macht. Deze machten vervulden hun rol over heel het Belgische
grondgebied. Doorheen de staatshervormingen is sindsdien de Belgische staat geëvolueerd naar een
federale staat. De belangrijkste doorvoeringen per staatshervorming luiden als volgt:
Die evolutie is 55 jaar over gedaan, nog altijd niet op zen einde. Al 6 staatshervormingen doormaakt:
1ste staatshervorming in 1970:
Unitaire staat België was volgens toenmalig premie achterhaald, werkte niet goed genoeg
meer.
België afgestapt van Unitair systeem en hebben deelstaten ingeschreven. Door de oprichting
van 3 cultuurgemeenschappen (Vlaams, Frans en Duitstalig). Dit was een eis van het
Nederlandstalig deel van het land.
Deze kregen meteen ook autonome bevoegdheden (cultuurraden die via decreten wetgeving
konden stemming binnen hun culturele bevoegdheidsdomein).
Tegelijkertijd ook 4 taalgebieden ingeschreven in de grondwet (art.4 GW),
o Dit zijn geen deelstaten met eigen autonomie (bestuurlijke) bevoegdheden! Maar
deze verankering in grondwet van deze opsplitsing is wel cruciaal geweest voor de
evolutie van het federaal België. Waarom? Heel veel federale elementen zijn hierop
voortgebouwd. Bvb bijzondere meerderheidswet, dit gebeurt via de indeling van de
taalgroepen, zonder het bestaan ervan kan men dit niet verwezenlijken. Er wordt
namelijk verondersteld dat er taalgebieden zijn. En deze grenzen kunnen enkel via
bijzondere meerderheidswet worden gewijzigd
o Franstalige kant van het land wou tijdens deze eerste staatshervorming ook al
gewesten doen ontstaan en er was daar consensus. Ze wilden daardoor een zekere
autonome bevoegdheid om economisch beleid uit te voeren. Franstalige kant had
weinig vertrouwen in Vlaamse kant op economisch vlak. In 1970 was niet iedereen
daarmee akkoord, Nederlandstalige kant stond toen op de rem (economische crisis),
zij vonden best economisch beleid op nationaal niveau
o Uiteindelijk compromis om het bestaan al in te schrijven in de grondwet en dat
bijzondere meerderheidswet de concrete invulling moest geven over de bevoegdheden
etc. Dus bestond al maar nog niet echt uitgewerkt
2de staatshervorming in 1980 (10 jaar later):
De regering heeft gewerkt aan bijzondere meerderheidswet om deze gewesten invulling te
geven maar groot struikelblok: Brussel. Pas 1980 werd er een heel belangrijke bijzondere wet
gestemd. Die van de instellingen, deze gaf invulling van de gewesten en deze ontstonden
officieel (enkel Vlaams en Waals, Brussel nog geen akkoord).
Dus nog geen beslissing over Brussel(sgewest)
Cultuurgemeenschappen evolueerden ook naar gemeenschappen die we vandaag kennen
o Persoonsgebonden bevoegdheden zoals welzijn en gezondheidszorg
Deelstaten hadden eigen raad (later parlement)
o In Vlaanderen gekozen om bevoegdheden van de raad en de executieve van het
Vlaams Gewest te laten uitoefenen door die van de Vlaamse Gemeenschap
In Vlaanderen in de praktijk dus maar één parlement en één regering
