Jaar 3 Aantekeningen
Complexiteit en
Chroniciteit
Alle hoorcolleges (m.u.v. H10 – technologie in de zorg)
Sem Böck
FYSIOTHERAPIE HOGESCHOOL UTRECHT
, Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 – Klinisch redeneren in het kader van complexiteit en chroniciteit ............... 2
Hoorcollege 2 – Herstel na COVID-19 ................................................................................. 4
Hoorcollege 3 – Wat ben ik moe ........................................................................................ 6
Hoorcollege 4 – Immunologie ............................................................................................ 9
Hoorcollege 5 – Pathofysiologie bij MS ............................................................................ 11
Hoorcollege 6 – bewegingstherapie bij Multiple Sclerose ................................................. 15
Hoorcollege 7 – Pathofysiologie en neuropsychologie bij Parkinson ................................. 18
Hoorcollege 8 – EBP, Bewegingstherapie bij Parkinson ..................................................... 22
Hoorcollege 9 – Auto-imuunziektes: Reuma .................................................................... 24
Hoorcollege 11 – SOLK/ALK & psychopathologie .............................................................. 26
Hoorcollege 12 – Pathofysiologie hoofdpijn ..................................................................... 30
Hoorcollege 13 – Slaapfysiologie en stoornissen .............................................................. 32
Hoorcollege 14 – Immunologie van stress ........................................................................ 37
Hoorcollege 15 – Psychopathologie ................................................................................. 41
Hoorcollege 16 – COPD en hartfalen ................................................................................ 43
, Hoorcollege 1 – Klinisch redeneren in het kader van complexiteit en
chroniciteit
Wat is chroniciteit?
Een chronische aandoening is gedefinieerd als een aandoening waarbij over het algemeen
geen uitzicht is op volledig herstel. Een chronische aandoening gaat doorgaans gepaard met
pijn, geestelijk lijden, beperkingen in functioneren of andere klachten. De mate waarin
mensen hinder ondervinden verschilt per aandoening en per individu. Chronische pijn is een
persisterend, multifactorieel gezondheidsprobleem.
Wat is complexiteit?
- Cliënt met meerdere aandoeningen (multimorbiditeit).
- Cliënt met (chronische) aandoening die invloed heeft op meerdere (orgaan)systemen.
- Cliënt met medicatie voor (chronische) aandoening die invloed heeft op meerdere
(orgaan)systemen.
- Cliënt zonder voldoende aanwijsbare medische diagnose waarbij verschillende
(orgaan)systemen beïnvloed zijn.
,De ziektelast = kwantificeert in Disability Adjusted Life Years (DALY)
- Het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte)
- Het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte,
gewogen voor de ernst hiervan (ziektejaarequivalent))
, Hoorcollege 2 – Herstel na COVID-19
PostCovidSyndroom = PCS
Post Acute Coronavirus Syndroom = PACS
Post Acute Sequelae of COVID-19 = PASC
Long-COVID
COVID-19 Associated Syndrome = CAS
Post Intensive Care Syndrome = PICS
Bio:
- Klinische onzekerheid
- Fysiotherapeutische aangrijpingspunten
o Fysieke symptomen
o Pathofysiologie
- Rode vlaggen – contra-indicaties voor fysieke inspanning
- PEM > Post-Exertional Malaise (24-72 uur)
Psycho:
- Cognities – ziektepercepties
- Emoties – ziektegerelateerd of anders
- Coping – actief of passief
- Persoonlijkheidskenmerken – big five (
- Psychopathologie
Sociaal:
- Grote impact op de patient in zijn of haar leefomgeving
- Gezin
- Werk
,- Sociale leven
- Steun
- Lockdowns
- Maatschappij
- Effect op de naasten
, Hoorcollege 3 – Wat ben ik moe
Definitie vermoeidheid: Het besef van een verminderde capaciteit voor lichamelijke en/of
mentale arbeid, veroorzaakt door een evenwichtsverstoring in de aanwezigheid, het gebruik,
en/of herstel van energie die nodig is om activiteiten uit te voeren.
Vermoeidheid:
- Op de derde plaats van de lijst van de meest gerapporteerde problemen in
huisartsenpraktijk
- Het is subjectief
- Multidimensionaal
- ICF
Gevoel van vermoeidheid (fatigue) - subjectief
Emotioneel/psychosociaal
- Frontale kwab
- Stemming en motivatie op basis van ervaren vermoeidheid
- Depressie, chronisch vermoeidheidssyndroom, mogelijk Parkinson
Homeostatisch
- Hypothalamus
- Centrale regulatie op basis van energetisch/inflammatoir/neurale feedback (sickness
behavior)
Verminderd prestatievermogen (fatiguability) - objectief
Centrale factoren
- Prikkelbaarheid van motorneuronen
- Corticale en subcorticale netwerken
- MS, traumatisch hersenletsel, CVA, Parkinson, dementie
Perifere factoren
- Spieren, zenuwen, glycogeen opslag
- Verminderde spierkracht door veelvuldige contractie
- Myopathieën zoals myasthenia gravis en glycogeen opslag ziekten
, Vermoeidheid is context specifiek!!
Vermoeidheid bij COVID-19 patiënten
- Myocarditis, afname ejectiefractie, ritmestoornissen
- Longfibrose, pulmonaire hypertensie
- Trombo-embolische ziekte
- Chronisch vermoeidheidssyndroom
- PICs/posttraumatisch stresssyndroom
- Leverfalen
- Deconditionering
- Spierkrachtverlies
Fatigue
- Depressieve gevoelens
- Slecht slapen
- Angst
Fatiguability
- Vervroegde activatie van anaerobe metabolisme gedurende inspanning kan zorgen
voor verhoogde verzuring wat inspannings-gerelateerde hyperventilatie en dyspneu
doet ontstaan = toename van fatiguability
- Extra inspanning van hulpademhalingsspieren
- Slechte voedingstoestand
Vermoeidheid bij neurologische aandoening
Oorzaak niet helemaal duidelijk
- MS
- Parkinson
- CVA
- Verschillende vormen van dementie
- Postpolio
- Myasthenia gravis (ook perifere vermoeidheid, nachtelijke vermoeidheid)
Kanker gerelateerde vermoeidheid
- 40% al vermoeid voor diagnose kanker
- 80-90% vermoeid tijdens chemotherapie of radiotherapie
- 30% is vermoeid jaren na de laatste behandeling voor kanker
- Bijna 100% einde levensfase
- Multifactorieel, multidimensionaal
Oorzaken vermoeidheid bij kanker
- Tumor gerelateerd
o Aard van de tumor
o Stadium van de ziekte
o Ontsteking (toename witte bloedcellen
o Tumor geïnduceerde complicaties (bloedarmoede, uitdrogingsverschijnselen,
cachexie, trombose, longembolie, koorts, infectie etc.)
Complexiteit en
Chroniciteit
Alle hoorcolleges (m.u.v. H10 – technologie in de zorg)
Sem Böck
FYSIOTHERAPIE HOGESCHOOL UTRECHT
, Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 – Klinisch redeneren in het kader van complexiteit en chroniciteit ............... 2
Hoorcollege 2 – Herstel na COVID-19 ................................................................................. 4
Hoorcollege 3 – Wat ben ik moe ........................................................................................ 6
Hoorcollege 4 – Immunologie ............................................................................................ 9
Hoorcollege 5 – Pathofysiologie bij MS ............................................................................ 11
Hoorcollege 6 – bewegingstherapie bij Multiple Sclerose ................................................. 15
Hoorcollege 7 – Pathofysiologie en neuropsychologie bij Parkinson ................................. 18
Hoorcollege 8 – EBP, Bewegingstherapie bij Parkinson ..................................................... 22
Hoorcollege 9 – Auto-imuunziektes: Reuma .................................................................... 24
Hoorcollege 11 – SOLK/ALK & psychopathologie .............................................................. 26
Hoorcollege 12 – Pathofysiologie hoofdpijn ..................................................................... 30
Hoorcollege 13 – Slaapfysiologie en stoornissen .............................................................. 32
Hoorcollege 14 – Immunologie van stress ........................................................................ 37
Hoorcollege 15 – Psychopathologie ................................................................................. 41
Hoorcollege 16 – COPD en hartfalen ................................................................................ 43
, Hoorcollege 1 – Klinisch redeneren in het kader van complexiteit en
chroniciteit
Wat is chroniciteit?
Een chronische aandoening is gedefinieerd als een aandoening waarbij over het algemeen
geen uitzicht is op volledig herstel. Een chronische aandoening gaat doorgaans gepaard met
pijn, geestelijk lijden, beperkingen in functioneren of andere klachten. De mate waarin
mensen hinder ondervinden verschilt per aandoening en per individu. Chronische pijn is een
persisterend, multifactorieel gezondheidsprobleem.
Wat is complexiteit?
- Cliënt met meerdere aandoeningen (multimorbiditeit).
- Cliënt met (chronische) aandoening die invloed heeft op meerdere (orgaan)systemen.
- Cliënt met medicatie voor (chronische) aandoening die invloed heeft op meerdere
(orgaan)systemen.
- Cliënt zonder voldoende aanwijsbare medische diagnose waarbij verschillende
(orgaan)systemen beïnvloed zijn.
,De ziektelast = kwantificeert in Disability Adjusted Life Years (DALY)
- Het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte)
- Het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte,
gewogen voor de ernst hiervan (ziektejaarequivalent))
, Hoorcollege 2 – Herstel na COVID-19
PostCovidSyndroom = PCS
Post Acute Coronavirus Syndroom = PACS
Post Acute Sequelae of COVID-19 = PASC
Long-COVID
COVID-19 Associated Syndrome = CAS
Post Intensive Care Syndrome = PICS
Bio:
- Klinische onzekerheid
- Fysiotherapeutische aangrijpingspunten
o Fysieke symptomen
o Pathofysiologie
- Rode vlaggen – contra-indicaties voor fysieke inspanning
- PEM > Post-Exertional Malaise (24-72 uur)
Psycho:
- Cognities – ziektepercepties
- Emoties – ziektegerelateerd of anders
- Coping – actief of passief
- Persoonlijkheidskenmerken – big five (
- Psychopathologie
Sociaal:
- Grote impact op de patient in zijn of haar leefomgeving
- Gezin
- Werk
,- Sociale leven
- Steun
- Lockdowns
- Maatschappij
- Effect op de naasten
, Hoorcollege 3 – Wat ben ik moe
Definitie vermoeidheid: Het besef van een verminderde capaciteit voor lichamelijke en/of
mentale arbeid, veroorzaakt door een evenwichtsverstoring in de aanwezigheid, het gebruik,
en/of herstel van energie die nodig is om activiteiten uit te voeren.
Vermoeidheid:
- Op de derde plaats van de lijst van de meest gerapporteerde problemen in
huisartsenpraktijk
- Het is subjectief
- Multidimensionaal
- ICF
Gevoel van vermoeidheid (fatigue) - subjectief
Emotioneel/psychosociaal
- Frontale kwab
- Stemming en motivatie op basis van ervaren vermoeidheid
- Depressie, chronisch vermoeidheidssyndroom, mogelijk Parkinson
Homeostatisch
- Hypothalamus
- Centrale regulatie op basis van energetisch/inflammatoir/neurale feedback (sickness
behavior)
Verminderd prestatievermogen (fatiguability) - objectief
Centrale factoren
- Prikkelbaarheid van motorneuronen
- Corticale en subcorticale netwerken
- MS, traumatisch hersenletsel, CVA, Parkinson, dementie
Perifere factoren
- Spieren, zenuwen, glycogeen opslag
- Verminderde spierkracht door veelvuldige contractie
- Myopathieën zoals myasthenia gravis en glycogeen opslag ziekten
, Vermoeidheid is context specifiek!!
Vermoeidheid bij COVID-19 patiënten
- Myocarditis, afname ejectiefractie, ritmestoornissen
- Longfibrose, pulmonaire hypertensie
- Trombo-embolische ziekte
- Chronisch vermoeidheidssyndroom
- PICs/posttraumatisch stresssyndroom
- Leverfalen
- Deconditionering
- Spierkrachtverlies
Fatigue
- Depressieve gevoelens
- Slecht slapen
- Angst
Fatiguability
- Vervroegde activatie van anaerobe metabolisme gedurende inspanning kan zorgen
voor verhoogde verzuring wat inspannings-gerelateerde hyperventilatie en dyspneu
doet ontstaan = toename van fatiguability
- Extra inspanning van hulpademhalingsspieren
- Slechte voedingstoestand
Vermoeidheid bij neurologische aandoening
Oorzaak niet helemaal duidelijk
- MS
- Parkinson
- CVA
- Verschillende vormen van dementie
- Postpolio
- Myasthenia gravis (ook perifere vermoeidheid, nachtelijke vermoeidheid)
Kanker gerelateerde vermoeidheid
- 40% al vermoeid voor diagnose kanker
- 80-90% vermoeid tijdens chemotherapie of radiotherapie
- 30% is vermoeid jaren na de laatste behandeling voor kanker
- Bijna 100% einde levensfase
- Multifactorieel, multidimensionaal
Oorzaken vermoeidheid bij kanker
- Tumor gerelateerd
o Aard van de tumor
o Stadium van de ziekte
o Ontsteking (toename witte bloedcellen
o Tumor geïnduceerde complicaties (bloedarmoede, uitdrogingsverschijnselen,
cachexie, trombose, longembolie, koorts, infectie etc.)
