TRAININGSLEER &
BLESSUREPREVENTIE
Renske Wakkerman
KNGU - TC3 Samenvatting
,Anatomie en zelfbescherming
Botten................................................................................................................................. 3
Groeischijven...................................................................................................................... 3
Groeischijfirritatie............................................................................................................ 3
Skelet.................................................................................................................................. 4
Wervelkolom.................................................................................................................... 4
Bekken............................................................................................................................. 4
In de praktijk................................................................................................................ 4
Gewrichten: bewegingsluitslagen.......................................................................................5
Opbouw........................................................................................................................... 5
Range of Motion (ROM).................................................................................................... 5
Kogelgewricht.................................................................................................................. 5
Scharniergewricht............................................................................................................ 6
Onderrug......................................................................................................................... 7
Vlakken & Assen.............................................................................................................. 7
Lichaamsvlakken.......................................................................................................... 7
Lichaamsassen............................................................................................................. 7
In de praktijk.................................................................................................................... 7
Grondreactiekracht....................................................................................................... 8
Blessures......................................................................................................................... 8
Spierscheur.................................................................................................................. 8
Spierkramp................................................................................................................... 9
Stressfracturen............................................................................................................. 9
Spieren............................................................................................................................... 9
Pezen............................................................................................................................... 9
Aanspannen..................................................................................................................... 9
Concentrisch................................................................................................................. 9
Statisch (isometrische contractie)................................................................................9
Excentrisch................................................................................................................... 9
Cocontractie............................................................................................................... 10
Spierlengte.................................................................................................................... 10
Anatomie....................................................................................................................... 10
Lenigheid....................................................................................................................... 11
Passief........................................................................................................................ 11
Actief.......................................................................................................................... 11
In de praktijk.............................................................................................................. 11
Vormspanning................................................................................................................ 12
Rugblessures.............................................................................................................. 12
Stabiliteit.................................................................................................................... 13
1
, Explosiviteit................................................................................................................... 14
Elasticiteit...................................................................................................................... 15
Bewegingsanalyse......................................................................................................... 15
Inleiding............................................................................................................................ 19
Smart Turnen.................................................................................................................... 19
Groeischijfirritaties / apophyse irritaties........................................................................19
Gymnast wrist............................................................................................................ 19
M. Osgood-Schlatter................................................................................................... 20
M.sever....................................................................................................................... 20
Osteonchondritis dissecans........................................................................................... 20
Stressfracturen.............................................................................................................. 21
Marsvoet..................................................................................................................... 21
Shin splints (scheenbeen)........................................................................................... 21
Schoenen als demping................................................................................................... 21
Kracht............................................................................................................................... 21
Belasting........................................................................................................................... 24
Uithoudingsvermogen....................................................................................................... 24
Anaëroob a-lactisch systeem (ATP- CP Systeem)...........................................................24
Anaërobe lactisch systeem (melkzuur systeem)............................................................24
Aërobe systeem (zuurstof systeem)...............................................................................24
Herstel.............................................................................................................................. 25
Blessures....................................................................................................................... 25
Overtraining................................................................................................................... 25
Mechanische overtraind............................................................................................. 25
Metabole overtraind (overreaching)...........................................................................25
Overtrainingssyndroom (OTS)....................................................................................26
Heftig sportincident.......................................................................................................... 29
Wat te doen?.................................................................................................................. 29
ABCDE-methode:........................................................................................................... 29
Voorkomende sportincidenten.......................................................................................... 29
Moeite met ademhalen.................................................................................................. 29
Bewusteloosheid............................................................................................................ 29
Flauwvallen.................................................................................................................... 30
Blaren............................................................................................................................ 30
Wonden en bloedhygiëne.............................................................................................. 30
Bloedneus...................................................................................................................... 31
Tand eruit....................................................................................................................... 31
Kneuzing........................................................................................................................ 31
2
, Anatomie & zelfbescherming
Anatomie is de kennis over de bouw en de werking van het menselijke lichaam, het
houdings- en bewegingsapparaat:
Botten/skelet
Groeischijven
Gewrichten
Spieren en pezen
Zenuwstelsel
Botten
De botten en gewrichten vormen de harde delen van het lichaam. De spieren, pezen en
zenuwen behoren tot de zogenaamde weke delen van het lichaam.
Botten beginnen normaal te verbenen (kalkrijker en harder worden) op jonge
tienerleeftijd en alle botten zijn volledig verbeend rond het 20e levensjaar. De juiste
belasting van bot door inspanning is essentieel voor een gezonde botgroei.
De inspanning vergroot het bot in botbreedte en de botdichtheid. Hierdoor neemt de
sterkte van het bot toe en dit beschermt op latere leeftijd tegen osteoporose (botten
worden kwetsbaarder). De periode voor de puberteit is de beste tijd is om de botbreedte
en -dichtheid door inspanning te vergroten.
Groeischijven
Botten zijn opgebouwd uit schors (aan de buitenkant van het bot) en merg (aan de
binnenkant van het bot). Aan beide uiteinden van het bot bevinden zich bij kinderen de
groeischijven. De groeischijven bestaan uit kraakbeen.
Tijdens de puberteit treedt plotseling een explosieve lengtegroei op. In deze periode gaan
de groeischijven langzamerhand verbenen. Tijdens de groeispurt groeien niet alle
lichaamsdelen even hard, en kan het best zijn dat een sporter ineens een stuk coördinatie
kwijt is. Er moet een nieuwe balans gevonden worden.
Groeischijven zitten onder andere in de knieën, bij de hielen, in de polsen, ellebogen en in
de schouders. Tijdens de groei zijn dit kwetsbare punten in het lichaam van een kind die
makkelijk geïrriteerd raken.
Groeischijfirritatie
1. Wanneer er meer aan pezen getrokken wordt door intensief sporten met zware
belastingen en veel herhalingen.
2. Soms groeien de botten sneller dan de pezen, waardoor spanning op de pezen
toeneemt.
Een veel voorkomende sportblessure bij kinderen is een blessure ter hoogte van
de aanhechting van de pezen aan de groeischijven.
Knieblessure: waarbij de pees die over de knieschijf loopt zoveel spanning heeft
dat er structureel aan zijn aanhechting getrokken wordt.
Blessure aan de achillespees: deze pees komt tijdens de groeispurt regelmatig
onder spanning te staan.
3
BLESSUREPREVENTIE
Renske Wakkerman
KNGU - TC3 Samenvatting
,Anatomie en zelfbescherming
Botten................................................................................................................................. 3
Groeischijven...................................................................................................................... 3
Groeischijfirritatie............................................................................................................ 3
Skelet.................................................................................................................................. 4
Wervelkolom.................................................................................................................... 4
Bekken............................................................................................................................. 4
In de praktijk................................................................................................................ 4
Gewrichten: bewegingsluitslagen.......................................................................................5
Opbouw........................................................................................................................... 5
Range of Motion (ROM).................................................................................................... 5
Kogelgewricht.................................................................................................................. 5
Scharniergewricht............................................................................................................ 6
Onderrug......................................................................................................................... 7
Vlakken & Assen.............................................................................................................. 7
Lichaamsvlakken.......................................................................................................... 7
Lichaamsassen............................................................................................................. 7
In de praktijk.................................................................................................................... 7
Grondreactiekracht....................................................................................................... 8
Blessures......................................................................................................................... 8
Spierscheur.................................................................................................................. 8
Spierkramp................................................................................................................... 9
Stressfracturen............................................................................................................. 9
Spieren............................................................................................................................... 9
Pezen............................................................................................................................... 9
Aanspannen..................................................................................................................... 9
Concentrisch................................................................................................................. 9
Statisch (isometrische contractie)................................................................................9
Excentrisch................................................................................................................... 9
Cocontractie............................................................................................................... 10
Spierlengte.................................................................................................................... 10
Anatomie....................................................................................................................... 10
Lenigheid....................................................................................................................... 11
Passief........................................................................................................................ 11
Actief.......................................................................................................................... 11
In de praktijk.............................................................................................................. 11
Vormspanning................................................................................................................ 12
Rugblessures.............................................................................................................. 12
Stabiliteit.................................................................................................................... 13
1
, Explosiviteit................................................................................................................... 14
Elasticiteit...................................................................................................................... 15
Bewegingsanalyse......................................................................................................... 15
Inleiding............................................................................................................................ 19
Smart Turnen.................................................................................................................... 19
Groeischijfirritaties / apophyse irritaties........................................................................19
Gymnast wrist............................................................................................................ 19
M. Osgood-Schlatter................................................................................................... 20
M.sever....................................................................................................................... 20
Osteonchondritis dissecans........................................................................................... 20
Stressfracturen.............................................................................................................. 21
Marsvoet..................................................................................................................... 21
Shin splints (scheenbeen)........................................................................................... 21
Schoenen als demping................................................................................................... 21
Kracht............................................................................................................................... 21
Belasting........................................................................................................................... 24
Uithoudingsvermogen....................................................................................................... 24
Anaëroob a-lactisch systeem (ATP- CP Systeem)...........................................................24
Anaërobe lactisch systeem (melkzuur systeem)............................................................24
Aërobe systeem (zuurstof systeem)...............................................................................24
Herstel.............................................................................................................................. 25
Blessures....................................................................................................................... 25
Overtraining................................................................................................................... 25
Mechanische overtraind............................................................................................. 25
Metabole overtraind (overreaching)...........................................................................25
Overtrainingssyndroom (OTS)....................................................................................26
Heftig sportincident.......................................................................................................... 29
Wat te doen?.................................................................................................................. 29
ABCDE-methode:........................................................................................................... 29
Voorkomende sportincidenten.......................................................................................... 29
Moeite met ademhalen.................................................................................................. 29
Bewusteloosheid............................................................................................................ 29
Flauwvallen.................................................................................................................... 30
Blaren............................................................................................................................ 30
Wonden en bloedhygiëne.............................................................................................. 30
Bloedneus...................................................................................................................... 31
Tand eruit....................................................................................................................... 31
Kneuzing........................................................................................................................ 31
2
, Anatomie & zelfbescherming
Anatomie is de kennis over de bouw en de werking van het menselijke lichaam, het
houdings- en bewegingsapparaat:
Botten/skelet
Groeischijven
Gewrichten
Spieren en pezen
Zenuwstelsel
Botten
De botten en gewrichten vormen de harde delen van het lichaam. De spieren, pezen en
zenuwen behoren tot de zogenaamde weke delen van het lichaam.
Botten beginnen normaal te verbenen (kalkrijker en harder worden) op jonge
tienerleeftijd en alle botten zijn volledig verbeend rond het 20e levensjaar. De juiste
belasting van bot door inspanning is essentieel voor een gezonde botgroei.
De inspanning vergroot het bot in botbreedte en de botdichtheid. Hierdoor neemt de
sterkte van het bot toe en dit beschermt op latere leeftijd tegen osteoporose (botten
worden kwetsbaarder). De periode voor de puberteit is de beste tijd is om de botbreedte
en -dichtheid door inspanning te vergroten.
Groeischijven
Botten zijn opgebouwd uit schors (aan de buitenkant van het bot) en merg (aan de
binnenkant van het bot). Aan beide uiteinden van het bot bevinden zich bij kinderen de
groeischijven. De groeischijven bestaan uit kraakbeen.
Tijdens de puberteit treedt plotseling een explosieve lengtegroei op. In deze periode gaan
de groeischijven langzamerhand verbenen. Tijdens de groeispurt groeien niet alle
lichaamsdelen even hard, en kan het best zijn dat een sporter ineens een stuk coördinatie
kwijt is. Er moet een nieuwe balans gevonden worden.
Groeischijven zitten onder andere in de knieën, bij de hielen, in de polsen, ellebogen en in
de schouders. Tijdens de groei zijn dit kwetsbare punten in het lichaam van een kind die
makkelijk geïrriteerd raken.
Groeischijfirritatie
1. Wanneer er meer aan pezen getrokken wordt door intensief sporten met zware
belastingen en veel herhalingen.
2. Soms groeien de botten sneller dan de pezen, waardoor spanning op de pezen
toeneemt.
Een veel voorkomende sportblessure bij kinderen is een blessure ter hoogte van
de aanhechting van de pezen aan de groeischijven.
Knieblessure: waarbij de pees die over de knieschijf loopt zoveel spanning heeft
dat er structureel aan zijn aanhechting getrokken wordt.
Blessure aan de achillespees: deze pees komt tijdens de groeispurt regelmatig
onder spanning te staan.
3
