2023-2024 Ontwikkeling van het
spijsverteringsstelsel
en endocriene klieren
Gastro-intes+naal en endocrien stelsel,
stofwisseling
Emma Degroote
2DE BACH GENEESKUNDE
,Inhoudsopgave
De pharynxbogen, pharynxgroeven en pharynxzakjes ..................................................................................... 4
De pharynxbogen ............................................................................................................................................... 4
Eerste pharynxboog ....................................................................................................................................... 4
Tweede pharynxboog .................................................................................................................................... 4
Derivaten van de pharynxbogen + zie aDeelding 4 !!! .................................................................................. 5
De pharynxgroeven............................................................................................................................................. 6
De eerste pharynxgroeve ............................................................................................................................... 6
De tweede, derde en vierde pharynxgroeve ................................................................................................. 6
De pharynxzakjes ................................................................................................................................................ 6
Het eerste pharynxzakje ................................................................................................................................ 6
Ontwikkeling van het oor .......................................................................................................................... 7
Middenoor ........................................................................................................................................... 7
Binnenoor............................................................................................................................................. 7
Het tweede pharynxzakje .............................................................................................................................. 8
Het derde pharynxzakje ................................................................................................................................. 8
Thymus ................................................................................................................................................. 8
Parathyroïdklieren ................................................................................................................................ 8
Het vierde (en vijfde) pharynxzakje ............................................................................................................... 8
Pathologie: ......................................................................................................................................................... 9
De tong ......................................................................................................................................................... 10
Ontwikkeling mucosa van de tong .................................................................................................................... 10
Het voorste 2/3de van de tong..................................................................................................................... 10
Bezenuwing: ............................................................................................................................................ 10
Het achterste 1/3de van de tong................................................................................................................... 10
Bezenuwing: ............................................................................................................................................ 11
EpigloEs ........................................................................................................................................................... 11
De tongspieren ................................................................................................................................................. 11
Bezenuwing: ............................................................................................................................................ 11
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 11
Overzicht:.......................................................................................................................................................... 12
De schildklier ................................................................................................................................................ 12
Ontwikkeling van de schildklier ........................................................................................................................ 12
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 13
De tanden ..................................................................................................................................................... 13
Ontwikkeling van de tanden ............................................................................................................................. 13
De complexe vorming van de tand .............................................................................................................. 13
De bouw van de tand ................................................................................................................................... 15
Glazuur .................................................................................................................................................... 15
Den]ne ................................................................................................................................................... 15
Postnataal......................................................................................................................................................... 15
Melktanden.................................................................................................................................................. 15
Permanente tanden ..................................................................................................................................... 15
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 16
1
,Speekselklieren ............................................................................................................................................. 16
3 paar speekselklieren ...................................................................................................................................... 16
Gastro-intesCnaal stelsel............................................................................................................................... 16
Krommingen van het embryo ........................................................................................................................... 16
Het peritoneum en het mesenterium................................................................................................................ 18
Ontwikkeling van het peritoneum en het mesenterium .............................................................................. 18
Embryonale begrippen............................................................................................................................ 18
De primiLeve darm ........................................................................................................................................... 19
De voordarm ................................................................................................................................................ 19
De oesophagus........................................................................................................................................ 19
De maag .................................................................................................................................................. 20
Bursa omentalis .................................................................................................................................. 20
Het duodenum ........................................................................................................................................ 21
De lever ................................................................................................................................................... 21
De pancreas ............................................................................................................................................ 22
De milt..................................................................................................................................................... 22
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 23
De oesophagus ............................................................................................................................................ 23
De maag ....................................................................................................................................................... 23
De pancreas ................................................................................................................................................. 23
De primiLeve darm ........................................................................................................................................... 24
De middendarm ........................................................................................................................................... 24
Ontwikkeling van de darmen .................................................................................................................. 24
Intraperitoneaal of retroperitoneaal? ................................................................................................ 25
Cytodifferen]a]e van het endodermale epitheel .............................................................................. 25
Vorming van het defini]eve darmlumen............................................................................................ 26
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 26
De middendarm ........................................................................................................................................... 26
3 types van rota]estoornissen ........................................................................................................... 27
De primiLeve darm ........................................................................................................................................... 28
De einddarm ................................................................................................................................................ 28
Ontwikkeling van anaal kanaal ................................................................................................................ 28
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 29
Derivaten van crista neuralis ......................................................................................................................... 30
Ontwikkeling van de neurale lijst ...................................................................................................................... 30
Craniale derivaten van crista neuralis .......................................................................................................... 30
Derivaten van craniale crista neuralis ..................................................................................................... 30
Truncale derivaten van de neurale lijst ........................................................................................................ 31
Het sympatho-adrenerg traject............................................................................................................... 31
Het ventrolateraal traject ........................................................................................................................ 31
Dorsolateraal traject ............................................................................................................................... 31
Circumpharyngeale derivaten van de neurale lijst ...................................................................................... 32
Cardiale neurale lijst derivaten ............................................................................................................... 32
Vagale neurale lijst derivaten .................................................................................................................. 32
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 32
De hypofyse .................................................................................................................................................. 33
Vorming ............................................................................................................................................................ 33
Controle op de hypofyse ................................................................................................................................... 33
2
, De adenohypofyse ....................................................................................................................................... 33
De neurohypofyse........................................................................................................................................ 33
De bijnier ...................................................................................................................................................... 34
Vorming ............................................................................................................................................................ 34
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 34
AGeeldingen ................................................................................................................................................ 35
3
, De pharynxbogen, pharynxgroeven en
pharynxzakjes
De pharynxbogen
= bilaterale uitgroeisels van hoofd met mesenchymale kern omgeven door neurale lijstcellen
- 5 pharynxbogen ontstaan sequenAeel in 4-5de week: 1, 2, 3, 4, 6
ñ 1 = mandibulaire boog en 2 = hyoïdboog
ñ Bevat arterie en craniale zenuw
- Pharynxbogen gescheiden door pharynxgroeven
en pharynxzakjes1
ñ Pharynxgroeven ectodermaal afgelijnd
ñ Pharynxzakjes endodermaal afgelijnd
- Vormt eerste gedeelte gezicht, nek bovenste deel
thorax
ñ ProminenAa frontonasalis + pharynxbogen
= gezicht + nek2
Eerste pharynxboog
Ontstaat begin 4de week en bestaat uit 2 delen
- Caudaal: processus mandibularis
ñ Transiënt kraakbeen = car$lago van Meckel
˃ Kraakbeen --> bot: desmale ossificaAe (NC -->
osteoblasten)
ñ Derivaten: mandibula, ligamentum sphenomandibulare,
malleus + anterieur ligament
- Craniaal: processus maxillaris
ñ Derivaten: maxilla, incus, ala major ossis sphenoidalis3
Tweede pharynxboog
Ontstaat 2 dagen na mandibulaire boog
- Transiënt kraakbeen = Reichert car+lago
ñ OssificaAe dorsaal deel: stapes, CarAlago tussen processus styloideus
processus styloideus en os hyoideum verdwijnt
ñ OssificaAe ventrale deel: cornua minora + => ligamentum stylohyoideum
craniaal deel corpus os hyoideum
1
Zie aDeelding 1
2
Zie aDeelding 2
3
Zie aDeelding 3
4
, 5
Arterie Craniale zenuw Skelet Spieren
1 A. Maxillaris N. trigeminus (V) Processus mandibularis: - Kauwspieren:
- N. maxillaris - Lig. sphenomandibulare 1. M. temporalis
- N. mandibularis - Malleus + anterieur lig. 2. M. masseter
- Mandibula 3. M. pterygoideus lateralis
4. M. pterygoideus medialis
Processus maxillaris - M. tensor veli palaAni
- Incus - M. tensor tympani
Derivaten van de pharynxbogen + zie a8eelding 4 !!!
- Ala major ossis sphenoidalis - M. digastricus venter anterior
- Maxilla
2 A. stapedia N. facialis (VII) - Stapes - M. stapedius
- Processus styloideus - M. stylohyoideus
- Cornua minora os hyoideum - M. digastricus venter posterior
- Craniaal corpus os hyoideum - Mimische spieren
- Ligamentum stylohyoideum
3 - A. caroAs communis N. glossopharyngeus (IX) - Cornua majora M. stylopharyngeus
- Proximaal deel A. caroAs - Caudaal corpus os hyoideum
4+6 - A. subclavia dextra N. vagus (X) CarAlago van de larynx - M. constrictores pharyngis
- Bijdrage aorta (CC – SC) - M. cricothyroideus
- A. pulmonalis - M. levator veli palaAni
- Binnenste larynxspieren
,De pharynxgroeven
De eerste pharynxgroeve
Eerste pharynxgroeve => meatus acusAcus externus
- Diepte begrensd door membrana tympani: drie lagen!
ñ Buitenste laag: ectoderm eerste pharynxgroeve
ñ Middelste laag: neurale lijstcellen
ñ Binnenste laag: endoderm eerste pharynxzakje
- Auricula gevormd rond opening uit 6 mesenchymale kraakbeenknobbels
ñ 3 uit pharynxboog 1
ñ 3 uit pharynxboog 2
De tweede, derde en vierde pharynxgroeve
Van tweede, derde en vierde pharynxgroeve blija niets over
1) 2de pharynxboog groeit naar caudaal: mesenchymale groei
2) Caudale groei sluit 3 groeven af: sinus cervicalis = Ajdelijke laterale holte
ñ Later opgevuld ! pathologie !
3) 2 pharynxboog vergroeit met ectodermale zwelling van 4de boog: platysma
de
De pharynxzakjes
Het eerste pharynxzakje
Eerste pharynxzakje betrokken bij vorming oor
- Uitstulping = recessus tubotympanicus (RTT)
ñ Mediaal: nauw deel tuba audiAva = buis van Eustachius
ñ Distaal: cavum tympani = middenoorholte
6
,Ontwikkeling van het oor
Middenoor4
Ontstaat uit 1ste en 2de pharynxboog, 1ste pharynxgroeve, en 1ste pharynxzakje!!
1) Dorsaal van uiteinde van RTT: condensaAe mesenchym (week 6)
ñ 1ste pharynxboog: malleus, incus, m. tensor tympani
ñ 2de pharynxboog: stapes, m. stapedius
2) Dorsale endoderm van RTT ruptureert: gehoorbeentjes in cavum tympani
ñ Cavum tympani nog gevuld met losmazig mesenchym
de
3) 8-9 maand voor bevalling: apoptose losmazig mesenchym
ñ Gehoorbeentjes in lucht
GelijkAjdig expansie van endodermaal epitheel => volledig middenoor bedekt met endoderm
- Sensibele innervaAe slijmvlies middenoor: n. tympanicus (IX = 3de boog)
ñ PRETREMATISCHE TAK = tak die oorspronkelijke kieuwboog verlaat om gebied
in kieuwboog ervoor sensibel te innerveren
˃ N. ophtalmicus: V
˃ Chorda tympani: VII
Binnenoor
Binnenoor ontstaat uit ectoderm!!
1) Ectodermale verdikking = oorplacode (week 3)5
2) Oorplacode gaat invagineren => afgesloten structuur = otocyst of oorblaasje
ñ Labyrinthus membranaceus
ñ Ganglia N. vesAbulocochlearis
3) Dorsomediaal deel otocyst gaat verlengen => appendix endolymfaAcus
ñ Appendix endolymfaAcus --> saccus endolymfaAcus
ñ Saccus verbonden met pars superior via ductus endolymfaAcus
4) DifferenAaAe otocyst in 2 delen (week 5)
ñ Pars inferior: ductus cochlearis + sacculus
˃ Sacculus verbonden met ductus cochlearis via ductus reuniens
ñ Pars superior: 3 ducA semicirculares + utriculus
4
Zie aDeelding 5
5
Zie aDeelding 6
7
,Het tweede pharynxzakje
Tweede pharynxzakje => fossa tonsillaris => tonsilla palaAna
1) Begin derde maand: epitheel proliferaAe in
onderliggend mesenchym
ñ Endodermale crypten
2) 3 – 5de maand infiltraAe lymfocyten uit beenmerg
de
=> epitheel uitpuilen
3) DefiniAeve lymfefollikels: 7-9de maand zwangerschap
Sensibele innervaAe door n. glossopharyngeus (3de boog)
Het derde pharynxzakje6
Derde pharynxzakje geea oorsprong aan thymus- en parathyroïdweefsel
- Distaal uitstulpingen: dorsaal --> parathyroïdweefsel, ventraal --> thymusweefsel
- Verdwijnt uiteindelijk volledig
Thymus
1) 4de week: pars ventralis = endodermale proliferaAes => epitheliale weefsel
ñ Niet thymocyten!
2) ConnecAe endodermale proliferaAes met derde pharynxzakje verdwijnen: apoptose
3) 4-7de week: afdaling op middellijn endodermaal weefsel --> thorax
ñ Thymus nu nog volledig epitheliaal
ñ Langs migraAetraject kan ectopische restanten gevonden worden ≠ pathologie
4) InfiltraAe neurale lijstcellen => septa en kapsel vormen
5) 3de maand: infiltraAe lymfocyten => cortex en medulla
Parathyroïdklieren
1) 5de week: pars dorsalis => glandula parathyroideae inferiores
2) Afdaling met thymusweefsel, finaal naar middellijn migreren
3) 7de week: dorsaal onderpool schildklierlobben
ñ Onvoldoende/te veel afzakken = aberrante glandula parathyroidea
˃ Bij kanker moet je rekening houden met ≠ locaAes
˃ Nooit alle bijschildklieren verwijderen: veel klachten door [Ca2+]↓
Het vierde (en vijfde) pharynxzakje
Vierde pharynxzakje geea oorsprong aan glandulae parathyroideae superiores
- Glandulae parathyroideae superiores ontstaat caudaler dan inferiores
- Minder variaAe in ligging dan glandulae parathyroideae inferiores
Vierde of vijfde pharynxzakje => ulAmobranchiale lichaam (endodermaal + omgeven NLC)
1) Meteen los --> mediaal en caudaal
2) Opgenomen in lateraal groeiende schildklier
3) Vorming parafolliculaire of C-cellen
- ProducAe calcitonine: hoeveelheid calcium in bloed verlagen
6
Zie aDeelding 7
8
, Pathologie:
1. Branchiale of branchiogene cyste
= met vocht gevulde blaas door niet volledig opgevulde sinus cervicalis
- Waar: ventraal m. sternocleidomastoideus, onder angulus mandibulae, lateraal
- Opmerken pas bij puberteit: secreAe door epitheel
- Soorten branchiale cysten: met/zonder fistula of
kanaal
ñ Externe cervicale fistula: communicaAe met
huid
ñ Interne cervicale fistula: communicaAe met
fossa tonsillaris
ñ Externe en interne cervicale fistula: beide =
zeer zeldzaam
9
spijsverteringsstelsel
en endocriene klieren
Gastro-intes+naal en endocrien stelsel,
stofwisseling
Emma Degroote
2DE BACH GENEESKUNDE
,Inhoudsopgave
De pharynxbogen, pharynxgroeven en pharynxzakjes ..................................................................................... 4
De pharynxbogen ............................................................................................................................................... 4
Eerste pharynxboog ....................................................................................................................................... 4
Tweede pharynxboog .................................................................................................................................... 4
Derivaten van de pharynxbogen + zie aDeelding 4 !!! .................................................................................. 5
De pharynxgroeven............................................................................................................................................. 6
De eerste pharynxgroeve ............................................................................................................................... 6
De tweede, derde en vierde pharynxgroeve ................................................................................................. 6
De pharynxzakjes ................................................................................................................................................ 6
Het eerste pharynxzakje ................................................................................................................................ 6
Ontwikkeling van het oor .......................................................................................................................... 7
Middenoor ........................................................................................................................................... 7
Binnenoor............................................................................................................................................. 7
Het tweede pharynxzakje .............................................................................................................................. 8
Het derde pharynxzakje ................................................................................................................................. 8
Thymus ................................................................................................................................................. 8
Parathyroïdklieren ................................................................................................................................ 8
Het vierde (en vijfde) pharynxzakje ............................................................................................................... 8
Pathologie: ......................................................................................................................................................... 9
De tong ......................................................................................................................................................... 10
Ontwikkeling mucosa van de tong .................................................................................................................... 10
Het voorste 2/3de van de tong..................................................................................................................... 10
Bezenuwing: ............................................................................................................................................ 10
Het achterste 1/3de van de tong................................................................................................................... 10
Bezenuwing: ............................................................................................................................................ 11
EpigloEs ........................................................................................................................................................... 11
De tongspieren ................................................................................................................................................. 11
Bezenuwing: ............................................................................................................................................ 11
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 11
Overzicht:.......................................................................................................................................................... 12
De schildklier ................................................................................................................................................ 12
Ontwikkeling van de schildklier ........................................................................................................................ 12
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 13
De tanden ..................................................................................................................................................... 13
Ontwikkeling van de tanden ............................................................................................................................. 13
De complexe vorming van de tand .............................................................................................................. 13
De bouw van de tand ................................................................................................................................... 15
Glazuur .................................................................................................................................................... 15
Den]ne ................................................................................................................................................... 15
Postnataal......................................................................................................................................................... 15
Melktanden.................................................................................................................................................. 15
Permanente tanden ..................................................................................................................................... 15
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 16
1
,Speekselklieren ............................................................................................................................................. 16
3 paar speekselklieren ...................................................................................................................................... 16
Gastro-intesCnaal stelsel............................................................................................................................... 16
Krommingen van het embryo ........................................................................................................................... 16
Het peritoneum en het mesenterium................................................................................................................ 18
Ontwikkeling van het peritoneum en het mesenterium .............................................................................. 18
Embryonale begrippen............................................................................................................................ 18
De primiLeve darm ........................................................................................................................................... 19
De voordarm ................................................................................................................................................ 19
De oesophagus........................................................................................................................................ 19
De maag .................................................................................................................................................. 20
Bursa omentalis .................................................................................................................................. 20
Het duodenum ........................................................................................................................................ 21
De lever ................................................................................................................................................... 21
De pancreas ............................................................................................................................................ 22
De milt..................................................................................................................................................... 22
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 23
De oesophagus ............................................................................................................................................ 23
De maag ....................................................................................................................................................... 23
De pancreas ................................................................................................................................................. 23
De primiLeve darm ........................................................................................................................................... 24
De middendarm ........................................................................................................................................... 24
Ontwikkeling van de darmen .................................................................................................................. 24
Intraperitoneaal of retroperitoneaal? ................................................................................................ 25
Cytodifferen]a]e van het endodermale epitheel .............................................................................. 25
Vorming van het defini]eve darmlumen............................................................................................ 26
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 26
De middendarm ........................................................................................................................................... 26
3 types van rota]estoornissen ........................................................................................................... 27
De primiLeve darm ........................................................................................................................................... 28
De einddarm ................................................................................................................................................ 28
Ontwikkeling van anaal kanaal ................................................................................................................ 28
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 29
Derivaten van crista neuralis ......................................................................................................................... 30
Ontwikkeling van de neurale lijst ...................................................................................................................... 30
Craniale derivaten van crista neuralis .......................................................................................................... 30
Derivaten van craniale crista neuralis ..................................................................................................... 30
Truncale derivaten van de neurale lijst ........................................................................................................ 31
Het sympatho-adrenerg traject............................................................................................................... 31
Het ventrolateraal traject ........................................................................................................................ 31
Dorsolateraal traject ............................................................................................................................... 31
Circumpharyngeale derivaten van de neurale lijst ...................................................................................... 32
Cardiale neurale lijst derivaten ............................................................................................................... 32
Vagale neurale lijst derivaten .................................................................................................................. 32
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 32
De hypofyse .................................................................................................................................................. 33
Vorming ............................................................................................................................................................ 33
Controle op de hypofyse ................................................................................................................................... 33
2
, De adenohypofyse ....................................................................................................................................... 33
De neurohypofyse........................................................................................................................................ 33
De bijnier ...................................................................................................................................................... 34
Vorming ............................................................................................................................................................ 34
Pathologie: ....................................................................................................................................................... 34
AGeeldingen ................................................................................................................................................ 35
3
, De pharynxbogen, pharynxgroeven en
pharynxzakjes
De pharynxbogen
= bilaterale uitgroeisels van hoofd met mesenchymale kern omgeven door neurale lijstcellen
- 5 pharynxbogen ontstaan sequenAeel in 4-5de week: 1, 2, 3, 4, 6
ñ 1 = mandibulaire boog en 2 = hyoïdboog
ñ Bevat arterie en craniale zenuw
- Pharynxbogen gescheiden door pharynxgroeven
en pharynxzakjes1
ñ Pharynxgroeven ectodermaal afgelijnd
ñ Pharynxzakjes endodermaal afgelijnd
- Vormt eerste gedeelte gezicht, nek bovenste deel
thorax
ñ ProminenAa frontonasalis + pharynxbogen
= gezicht + nek2
Eerste pharynxboog
Ontstaat begin 4de week en bestaat uit 2 delen
- Caudaal: processus mandibularis
ñ Transiënt kraakbeen = car$lago van Meckel
˃ Kraakbeen --> bot: desmale ossificaAe (NC -->
osteoblasten)
ñ Derivaten: mandibula, ligamentum sphenomandibulare,
malleus + anterieur ligament
- Craniaal: processus maxillaris
ñ Derivaten: maxilla, incus, ala major ossis sphenoidalis3
Tweede pharynxboog
Ontstaat 2 dagen na mandibulaire boog
- Transiënt kraakbeen = Reichert car+lago
ñ OssificaAe dorsaal deel: stapes, CarAlago tussen processus styloideus
processus styloideus en os hyoideum verdwijnt
ñ OssificaAe ventrale deel: cornua minora + => ligamentum stylohyoideum
craniaal deel corpus os hyoideum
1
Zie aDeelding 1
2
Zie aDeelding 2
3
Zie aDeelding 3
4
, 5
Arterie Craniale zenuw Skelet Spieren
1 A. Maxillaris N. trigeminus (V) Processus mandibularis: - Kauwspieren:
- N. maxillaris - Lig. sphenomandibulare 1. M. temporalis
- N. mandibularis - Malleus + anterieur lig. 2. M. masseter
- Mandibula 3. M. pterygoideus lateralis
4. M. pterygoideus medialis
Processus maxillaris - M. tensor veli palaAni
- Incus - M. tensor tympani
Derivaten van de pharynxbogen + zie a8eelding 4 !!!
- Ala major ossis sphenoidalis - M. digastricus venter anterior
- Maxilla
2 A. stapedia N. facialis (VII) - Stapes - M. stapedius
- Processus styloideus - M. stylohyoideus
- Cornua minora os hyoideum - M. digastricus venter posterior
- Craniaal corpus os hyoideum - Mimische spieren
- Ligamentum stylohyoideum
3 - A. caroAs communis N. glossopharyngeus (IX) - Cornua majora M. stylopharyngeus
- Proximaal deel A. caroAs - Caudaal corpus os hyoideum
4+6 - A. subclavia dextra N. vagus (X) CarAlago van de larynx - M. constrictores pharyngis
- Bijdrage aorta (CC – SC) - M. cricothyroideus
- A. pulmonalis - M. levator veli palaAni
- Binnenste larynxspieren
,De pharynxgroeven
De eerste pharynxgroeve
Eerste pharynxgroeve => meatus acusAcus externus
- Diepte begrensd door membrana tympani: drie lagen!
ñ Buitenste laag: ectoderm eerste pharynxgroeve
ñ Middelste laag: neurale lijstcellen
ñ Binnenste laag: endoderm eerste pharynxzakje
- Auricula gevormd rond opening uit 6 mesenchymale kraakbeenknobbels
ñ 3 uit pharynxboog 1
ñ 3 uit pharynxboog 2
De tweede, derde en vierde pharynxgroeve
Van tweede, derde en vierde pharynxgroeve blija niets over
1) 2de pharynxboog groeit naar caudaal: mesenchymale groei
2) Caudale groei sluit 3 groeven af: sinus cervicalis = Ajdelijke laterale holte
ñ Later opgevuld ! pathologie !
3) 2 pharynxboog vergroeit met ectodermale zwelling van 4de boog: platysma
de
De pharynxzakjes
Het eerste pharynxzakje
Eerste pharynxzakje betrokken bij vorming oor
- Uitstulping = recessus tubotympanicus (RTT)
ñ Mediaal: nauw deel tuba audiAva = buis van Eustachius
ñ Distaal: cavum tympani = middenoorholte
6
,Ontwikkeling van het oor
Middenoor4
Ontstaat uit 1ste en 2de pharynxboog, 1ste pharynxgroeve, en 1ste pharynxzakje!!
1) Dorsaal van uiteinde van RTT: condensaAe mesenchym (week 6)
ñ 1ste pharynxboog: malleus, incus, m. tensor tympani
ñ 2de pharynxboog: stapes, m. stapedius
2) Dorsale endoderm van RTT ruptureert: gehoorbeentjes in cavum tympani
ñ Cavum tympani nog gevuld met losmazig mesenchym
de
3) 8-9 maand voor bevalling: apoptose losmazig mesenchym
ñ Gehoorbeentjes in lucht
GelijkAjdig expansie van endodermaal epitheel => volledig middenoor bedekt met endoderm
- Sensibele innervaAe slijmvlies middenoor: n. tympanicus (IX = 3de boog)
ñ PRETREMATISCHE TAK = tak die oorspronkelijke kieuwboog verlaat om gebied
in kieuwboog ervoor sensibel te innerveren
˃ N. ophtalmicus: V
˃ Chorda tympani: VII
Binnenoor
Binnenoor ontstaat uit ectoderm!!
1) Ectodermale verdikking = oorplacode (week 3)5
2) Oorplacode gaat invagineren => afgesloten structuur = otocyst of oorblaasje
ñ Labyrinthus membranaceus
ñ Ganglia N. vesAbulocochlearis
3) Dorsomediaal deel otocyst gaat verlengen => appendix endolymfaAcus
ñ Appendix endolymfaAcus --> saccus endolymfaAcus
ñ Saccus verbonden met pars superior via ductus endolymfaAcus
4) DifferenAaAe otocyst in 2 delen (week 5)
ñ Pars inferior: ductus cochlearis + sacculus
˃ Sacculus verbonden met ductus cochlearis via ductus reuniens
ñ Pars superior: 3 ducA semicirculares + utriculus
4
Zie aDeelding 5
5
Zie aDeelding 6
7
,Het tweede pharynxzakje
Tweede pharynxzakje => fossa tonsillaris => tonsilla palaAna
1) Begin derde maand: epitheel proliferaAe in
onderliggend mesenchym
ñ Endodermale crypten
2) 3 – 5de maand infiltraAe lymfocyten uit beenmerg
de
=> epitheel uitpuilen
3) DefiniAeve lymfefollikels: 7-9de maand zwangerschap
Sensibele innervaAe door n. glossopharyngeus (3de boog)
Het derde pharynxzakje6
Derde pharynxzakje geea oorsprong aan thymus- en parathyroïdweefsel
- Distaal uitstulpingen: dorsaal --> parathyroïdweefsel, ventraal --> thymusweefsel
- Verdwijnt uiteindelijk volledig
Thymus
1) 4de week: pars ventralis = endodermale proliferaAes => epitheliale weefsel
ñ Niet thymocyten!
2) ConnecAe endodermale proliferaAes met derde pharynxzakje verdwijnen: apoptose
3) 4-7de week: afdaling op middellijn endodermaal weefsel --> thorax
ñ Thymus nu nog volledig epitheliaal
ñ Langs migraAetraject kan ectopische restanten gevonden worden ≠ pathologie
4) InfiltraAe neurale lijstcellen => septa en kapsel vormen
5) 3de maand: infiltraAe lymfocyten => cortex en medulla
Parathyroïdklieren
1) 5de week: pars dorsalis => glandula parathyroideae inferiores
2) Afdaling met thymusweefsel, finaal naar middellijn migreren
3) 7de week: dorsaal onderpool schildklierlobben
ñ Onvoldoende/te veel afzakken = aberrante glandula parathyroidea
˃ Bij kanker moet je rekening houden met ≠ locaAes
˃ Nooit alle bijschildklieren verwijderen: veel klachten door [Ca2+]↓
Het vierde (en vijfde) pharynxzakje
Vierde pharynxzakje geea oorsprong aan glandulae parathyroideae superiores
- Glandulae parathyroideae superiores ontstaat caudaler dan inferiores
- Minder variaAe in ligging dan glandulae parathyroideae inferiores
Vierde of vijfde pharynxzakje => ulAmobranchiale lichaam (endodermaal + omgeven NLC)
1) Meteen los --> mediaal en caudaal
2) Opgenomen in lateraal groeiende schildklier
3) Vorming parafolliculaire of C-cellen
- ProducAe calcitonine: hoeveelheid calcium in bloed verlagen
6
Zie aDeelding 7
8
, Pathologie:
1. Branchiale of branchiogene cyste
= met vocht gevulde blaas door niet volledig opgevulde sinus cervicalis
- Waar: ventraal m. sternocleidomastoideus, onder angulus mandibulae, lateraal
- Opmerken pas bij puberteit: secreAe door epitheel
- Soorten branchiale cysten: met/zonder fistula of
kanaal
ñ Externe cervicale fistula: communicaAe met
huid
ñ Interne cervicale fistula: communicaAe met
fossa tonsillaris
ñ Externe en interne cervicale fistula: beide =
zeer zeldzaam
9
