HC1 – introductie
In dit college worden de vier thema’s van deze cursus geïntroduceerd:
1. Erytrocyten afwijkingen
2. Hemorragische diathese (verhoogde bloedingsneiging)
3. Afwijkingen aan leukocyten
4. Lymfadenopathie (afwijkingen aan lymfeknopen), farmacologie en immuun-oncologie
De introductie vindt plaats aan de hand van verschillende casuïstieken. Om inzichtelijk te maken wat u in
deze cursus gaat leren zal na introductie van deze patiënten de opbouw van de cursus worden
doorgelopen. Ook zullen de verantwoordelijke docenten aan u worden geïntroduceerd. Indien van
toepassing worden verschillen met voorgaande cursussen Bloed en Bloedvormende organen toegelicht
(voor recidivisten). Ook is er de gelegenheid tot het stellen van vragen over organisatorische aspecten
van de cursus.
Voorbereidingen
Geen
Aantekeningen HC
LET OP: niet alles van ziekteleer komt terug in HC en WC maar moet je wel kennen!!
BB mindmap
Verhoogde bloedingsneiging = hemorragische diathese. Bij een verhoogde
bloedingsneiging/hemorragische diathese is sprake van een stoornis in de hemostase, blijkend uit een
spontane of bij een gering trauma optredende en/of lang aanhoudende bloeding na een verwonding of
chirurgische ingreep.
Lymfadenopathie = afwijking in de lymfeknopen
Thema 1 Erytrocyten afwijkingen: anemie
Anemie = Klinisch syndroom waarbij het lichaam over onvoldoende zuurstoftransportcapaciteit beschikt
als gevolg van een absoluut tekort aan erytrocyten.
Steile pols kan wijzen op anemie
Percentage ery's in het bloed = hematocriet. Dit kan je doen als je patient verdenkt van anemie. Dit
moet je ook kunnen doen op stationstoets.
Anemie oorzaken (differentiaaldiagnose):
1. Onvoldoende aanmaak.
Ook wel probleem in erytropoëse.
2. Verlies erytrocyten. Bv bij een bloeding, of je lichaam breekt je ery's af.
3. Afbraak erytrocyten/ hemolyse. Bv imuungemedieerde hemolytische anemie, dus je lichaam
breekt zelf je eigen ery’s af.
,Verschijnselen worden veroorzaakt door zuurstofgebrek
Verdenking op anemie wordt bevestigd door bepalen van de hematocriet in bloedmonster van de
patiënt
Coombs test toont aan dat er auto‐antilichamen tegen de erytrocyten zijn -> Immuungemedieerde
hemolytische anemie
Thema 2 Hemorragische diathese
Verhoogde bloedingsneiging is de klinische situatie waarin relatief gering trauma leidt tot overmatig
bloedverlies.
Geen geschiedenis bloedingen, dus niet aangeboren want hij is al 8 jaar.
Hematoom tussen voorbenen -> dit zie je bij deze soort
Petechiën -> puntbloedingen, klein dus echt een speldenknop.
Ecchymosen -> bloeiding van Mm tot halve cm, dus iets groter dan petechien.
Hemorragische diathese oorzaken:
1. Afwijkingen in primaire hemostase
2. Afwijkingen in secundaire hemostase
3. Afwijkingen in beide
Hemostase is bloedstolling.
Primaire hemostase:
- Afwijkingen aan vaatwand
- Afwijkingen trombocyten (aantal, functie)
- Afwijkingen von Willebrand factor
Secundaire hemostase:
- Afwijkingen in de stollingsfactoren (hoeveelheid, functie)
Stollingstijd zegt iets over stollingsfactoren. Te lang betekent te weinig. (vraag?)
Hemangiosarcoom = kwaadaardige tumor van de bloedvaten.
von Willebrand factor = factor die belangrijk is om stolling in werking te zetten = aangeboren
stollingsprobleem dat sommige hondensoorten hebben is dat ze deze missen.
Hechten van bloedplaatjes aan de vaatwand.
Een hemangiosarcoom is een zeldzame en agressieve vorm van kanker die ontstaat in de cellen van de
bloedvaten. Wanneer een hemangiosarcoom zich ontwikkelt in de milt, kan het leiden tot
stollingsproblemen en uiteindelijk een hemorragische diathese (een verhoogde neiging tot bloedingen).
Dit gebeurt op verschillende manieren:
, 1. Bloedverlies: Een hemangiosarcoom in de milt kan groeien en de bloedvaten beschadigen. Dit
kan leiden tot inwendige bloedingen in de milt zelf. De milt is een orgaan dat een rol speelt bij
de bloedstolling, dus wanneer er bloedverlies optreedt, kan het vermogen van het lichaam om
de bloedstolling te reguleren worden aangetast.
2. Verstoring van de bloedplaatjesfunctie: De milt is betrokken bij de afbraak van beschadigde
bloedcellen, waaronder bloedplaatjes. Bij een hemangiosarcoom in de milt kan de normale
functie van de milt worden verstoord, wat kan leiden tot een verhoogde afbraak van
bloedplaatjes. Bloedplaatjes spelen een essentiële rol bij de bloedstolling, en wanneer hun
aantal afneemt, kan dit leiden tot een verhoogd risico op bloedingen.
3. Verstoring van de stollingsfactoren: De milt speelt ook een rol bij de productie van bepaalde
stollingsfactoren die nodig zijn voor een gezonde bloedstolling. Een hemangiosarcoom in de milt
kan de normale productie en functie van deze stollingsfactoren verstoren, wat de
stollingsmechanismen in het lichaam beïnvloedt en kan leiden tot stollingsproblemen.
Thema 3 Leukocyten afwijkingen
Kat:
Leukocytose met linksverschuiving = veel jonge stadia van leukocyten in bloed. Dus acute ontsteking
door bv een infectie of auto-immuunziekte.
Ontsteking hoeft niet altijd infectieus te zijn. Dus ontsteking hoeft niet door een infectieus agens te
komen, je kan dus niet zomaar zeggen dat het door een bacterie komt.
Septisch = met sepsis, dus agens systemisch verspreiden.
Paard:
Primaire of secundaire immuundeficiëntie. Vaak word je met een immuundeficiëntie geboren (primaire
immuundeficiëntie). Problemen met uw afweersysteem kunnen ook later ontstaan door een ziekte of
medicijngebruik, of door te weinig biest opname (secundaire immuundeficiëntie). Een voorbeeld is aids.
Te weinig colostrum AL opname
Thema 4 Lymfadenopathie
Paard:
Purulent is macroscopische beschrijving.
Door infectie bij het paard, maar het hoeft niet altijd door infectie te komen
Droes is een lymfadenopathie
Koe:
Aspiratiebiopt: celletjes uit een stuk van lichaam zoals bolling halen en op plaatje uitstrijken en kleuren.
, Deze komt door een neoplasie.
Aspiratiebiopt verschillende lymfeknopen: voornamelijk lymfoblasten, geen reactiviteitsbeeld. Beeld
passend bij --> maligne lymfoom/bovine leucose
Juveniele bovine leucose = komt ook veel bij andere dieren voor zoals hond en kat.
!!
HC2 – anemie
De doelstelling van dit hoorcollege is u bekend te maken met het probleem anemie. Nadat de definitie
van anemie is besproken worden de klinische verschijnselen van een patiënt met anemie toegelicht.
Wanneer een patiënt anemisch is uit zich dat in een aantal, meer of minder, specifieke verschijnselen in
het lichamelijk onderzoek. De combinatie van tachypneu, tachycardie, de aanwezigheid van een steile
pols, een turgor van voldoende kwaliteit met warme extremiteiten in een patiënt met bleke slijmvliezen
en een CRT < 1 seconde is passend bij anemie. Anemie is altijd het gevolg van ziekten die leiden tot
1. Een verminderde aanmaak van erytrocyten in het beenmerg,
2. Een verhoogde afbraak van erytrocyten,
3. Verlies van erytrocyten
Of een combinatie van 1 of meer van de bovenstaande mogelijkheden.
De speurtocht naar de oorzaak van anemie bestaat uit het op een juiste wijze combineren van gegevens
die kunnen worden verkregen uit de anamnese, het (aanvullend) lichamelijk onderzoek, en aanvullende
diagnostiek.
Voorbereidingen
Hoofdstuk 1 Anemie – Onderdeel pathofysiologie - Het Ziekteleerboek
Zie Bb bij BB-studiewijzer de link naar het online ziekteleerboek
In dit college worden de vier thema’s van deze cursus geïntroduceerd:
1. Erytrocyten afwijkingen
2. Hemorragische diathese (verhoogde bloedingsneiging)
3. Afwijkingen aan leukocyten
4. Lymfadenopathie (afwijkingen aan lymfeknopen), farmacologie en immuun-oncologie
De introductie vindt plaats aan de hand van verschillende casuïstieken. Om inzichtelijk te maken wat u in
deze cursus gaat leren zal na introductie van deze patiënten de opbouw van de cursus worden
doorgelopen. Ook zullen de verantwoordelijke docenten aan u worden geïntroduceerd. Indien van
toepassing worden verschillen met voorgaande cursussen Bloed en Bloedvormende organen toegelicht
(voor recidivisten). Ook is er de gelegenheid tot het stellen van vragen over organisatorische aspecten
van de cursus.
Voorbereidingen
Geen
Aantekeningen HC
LET OP: niet alles van ziekteleer komt terug in HC en WC maar moet je wel kennen!!
BB mindmap
Verhoogde bloedingsneiging = hemorragische diathese. Bij een verhoogde
bloedingsneiging/hemorragische diathese is sprake van een stoornis in de hemostase, blijkend uit een
spontane of bij een gering trauma optredende en/of lang aanhoudende bloeding na een verwonding of
chirurgische ingreep.
Lymfadenopathie = afwijking in de lymfeknopen
Thema 1 Erytrocyten afwijkingen: anemie
Anemie = Klinisch syndroom waarbij het lichaam over onvoldoende zuurstoftransportcapaciteit beschikt
als gevolg van een absoluut tekort aan erytrocyten.
Steile pols kan wijzen op anemie
Percentage ery's in het bloed = hematocriet. Dit kan je doen als je patient verdenkt van anemie. Dit
moet je ook kunnen doen op stationstoets.
Anemie oorzaken (differentiaaldiagnose):
1. Onvoldoende aanmaak.
Ook wel probleem in erytropoëse.
2. Verlies erytrocyten. Bv bij een bloeding, of je lichaam breekt je ery's af.
3. Afbraak erytrocyten/ hemolyse. Bv imuungemedieerde hemolytische anemie, dus je lichaam
breekt zelf je eigen ery’s af.
,Verschijnselen worden veroorzaakt door zuurstofgebrek
Verdenking op anemie wordt bevestigd door bepalen van de hematocriet in bloedmonster van de
patiënt
Coombs test toont aan dat er auto‐antilichamen tegen de erytrocyten zijn -> Immuungemedieerde
hemolytische anemie
Thema 2 Hemorragische diathese
Verhoogde bloedingsneiging is de klinische situatie waarin relatief gering trauma leidt tot overmatig
bloedverlies.
Geen geschiedenis bloedingen, dus niet aangeboren want hij is al 8 jaar.
Hematoom tussen voorbenen -> dit zie je bij deze soort
Petechiën -> puntbloedingen, klein dus echt een speldenknop.
Ecchymosen -> bloeiding van Mm tot halve cm, dus iets groter dan petechien.
Hemorragische diathese oorzaken:
1. Afwijkingen in primaire hemostase
2. Afwijkingen in secundaire hemostase
3. Afwijkingen in beide
Hemostase is bloedstolling.
Primaire hemostase:
- Afwijkingen aan vaatwand
- Afwijkingen trombocyten (aantal, functie)
- Afwijkingen von Willebrand factor
Secundaire hemostase:
- Afwijkingen in de stollingsfactoren (hoeveelheid, functie)
Stollingstijd zegt iets over stollingsfactoren. Te lang betekent te weinig. (vraag?)
Hemangiosarcoom = kwaadaardige tumor van de bloedvaten.
von Willebrand factor = factor die belangrijk is om stolling in werking te zetten = aangeboren
stollingsprobleem dat sommige hondensoorten hebben is dat ze deze missen.
Hechten van bloedplaatjes aan de vaatwand.
Een hemangiosarcoom is een zeldzame en agressieve vorm van kanker die ontstaat in de cellen van de
bloedvaten. Wanneer een hemangiosarcoom zich ontwikkelt in de milt, kan het leiden tot
stollingsproblemen en uiteindelijk een hemorragische diathese (een verhoogde neiging tot bloedingen).
Dit gebeurt op verschillende manieren:
, 1. Bloedverlies: Een hemangiosarcoom in de milt kan groeien en de bloedvaten beschadigen. Dit
kan leiden tot inwendige bloedingen in de milt zelf. De milt is een orgaan dat een rol speelt bij
de bloedstolling, dus wanneer er bloedverlies optreedt, kan het vermogen van het lichaam om
de bloedstolling te reguleren worden aangetast.
2. Verstoring van de bloedplaatjesfunctie: De milt is betrokken bij de afbraak van beschadigde
bloedcellen, waaronder bloedplaatjes. Bij een hemangiosarcoom in de milt kan de normale
functie van de milt worden verstoord, wat kan leiden tot een verhoogde afbraak van
bloedplaatjes. Bloedplaatjes spelen een essentiële rol bij de bloedstolling, en wanneer hun
aantal afneemt, kan dit leiden tot een verhoogd risico op bloedingen.
3. Verstoring van de stollingsfactoren: De milt speelt ook een rol bij de productie van bepaalde
stollingsfactoren die nodig zijn voor een gezonde bloedstolling. Een hemangiosarcoom in de milt
kan de normale productie en functie van deze stollingsfactoren verstoren, wat de
stollingsmechanismen in het lichaam beïnvloedt en kan leiden tot stollingsproblemen.
Thema 3 Leukocyten afwijkingen
Kat:
Leukocytose met linksverschuiving = veel jonge stadia van leukocyten in bloed. Dus acute ontsteking
door bv een infectie of auto-immuunziekte.
Ontsteking hoeft niet altijd infectieus te zijn. Dus ontsteking hoeft niet door een infectieus agens te
komen, je kan dus niet zomaar zeggen dat het door een bacterie komt.
Septisch = met sepsis, dus agens systemisch verspreiden.
Paard:
Primaire of secundaire immuundeficiëntie. Vaak word je met een immuundeficiëntie geboren (primaire
immuundeficiëntie). Problemen met uw afweersysteem kunnen ook later ontstaan door een ziekte of
medicijngebruik, of door te weinig biest opname (secundaire immuundeficiëntie). Een voorbeeld is aids.
Te weinig colostrum AL opname
Thema 4 Lymfadenopathie
Paard:
Purulent is macroscopische beschrijving.
Door infectie bij het paard, maar het hoeft niet altijd door infectie te komen
Droes is een lymfadenopathie
Koe:
Aspiratiebiopt: celletjes uit een stuk van lichaam zoals bolling halen en op plaatje uitstrijken en kleuren.
, Deze komt door een neoplasie.
Aspiratiebiopt verschillende lymfeknopen: voornamelijk lymfoblasten, geen reactiviteitsbeeld. Beeld
passend bij --> maligne lymfoom/bovine leucose
Juveniele bovine leucose = komt ook veel bij andere dieren voor zoals hond en kat.
!!
HC2 – anemie
De doelstelling van dit hoorcollege is u bekend te maken met het probleem anemie. Nadat de definitie
van anemie is besproken worden de klinische verschijnselen van een patiënt met anemie toegelicht.
Wanneer een patiënt anemisch is uit zich dat in een aantal, meer of minder, specifieke verschijnselen in
het lichamelijk onderzoek. De combinatie van tachypneu, tachycardie, de aanwezigheid van een steile
pols, een turgor van voldoende kwaliteit met warme extremiteiten in een patiënt met bleke slijmvliezen
en een CRT < 1 seconde is passend bij anemie. Anemie is altijd het gevolg van ziekten die leiden tot
1. Een verminderde aanmaak van erytrocyten in het beenmerg,
2. Een verhoogde afbraak van erytrocyten,
3. Verlies van erytrocyten
Of een combinatie van 1 of meer van de bovenstaande mogelijkheden.
De speurtocht naar de oorzaak van anemie bestaat uit het op een juiste wijze combineren van gegevens
die kunnen worden verkregen uit de anamnese, het (aanvullend) lichamelijk onderzoek, en aanvullende
diagnostiek.
Voorbereidingen
Hoofdstuk 1 Anemie – Onderdeel pathofysiologie - Het Ziekteleerboek
Zie Bb bij BB-studiewijzer de link naar het online ziekteleerboek
