Probleem 5: Panic on the streets of London
Panic Disorder (PD) is een conditie gekenmerkt door plotse en intense angst samengaand
met fysiologische arousal (vb. zweten, duizeligheid) en angst-relevante cognitieve
kenmerken (vb. angst voor naderende dood of verlies van mentale controle). Deze
plotselinge symptomen zijn kenmerken van een paniekaanval.
Artikel Fava & Morton: “Causal modeling of panic disorder theories”
Causal modeling framework
Het causal modeling framework is ontwikkeld om theorieën van ontwikkelingsstoornissen te
representeren met duidelijk onderscheid tussen biologische, cognitieve en gedragsmatige
componenten van de theorieën. Een causaal model van een bepaalde theorie is een
representatie van die theorie binnen het causaal modellerende framework. Met deze
technieken kan in elke theorie duidelijk worden gemaakt in welke mate biologische- en
omgevingsfactoren interacteren met cognitieve processen in het bepalen van gedrag.
Equivalence vindt plaats wanneer er vb. zowel een biologisch als cognitief element is in een
theorie die even effectief zijn voor de doelen van de theorie.
Eerdere causale modellen representeren de geschiedenis van ontwikkeling. Het model dat in
dit artikel wordt gebruikt bevat daarnaast ook huidige verwerking als extra informatie om
de theorieën die de causale hypotheses onderliggen te begrijpen. Daarbij wordt er
onderscheid gemaakt tussen voorafgaande condities aan de ene kant en onmiddellijke
oorzaken aan de andere kant. Dat wil zeggen, verwerking op het moment van de aanval.
Theorieën van paniekstoornis
Cognitieve hypotheses
Clark’s model = stelde dat wanneer bepaalde stimuli (vaak intern)
worden waargenomen als dreiging, dit leidt tot een staat van milde
angst wat samen gaat met een aantal lichamelijke sensaties.
Wanneer een individu deze angst-geproduceerde sensaties
misinterpreteert als dreiging, neemt de angst verder toe. Dit
produceert weer een toename in lichamelijke sensaties, waardoor
deze doorgaande vicieuze cirkel resulteert in een paniekaanval.
Clark focuste op het belang van de herhalende aard van de
paniekaanvallen. Hij maakte onderscheid tussen:
Lichamelijke sensaties die kunnen ontstaan in dagelijkse events, zoals lopen, of door
niet-angst-gerelateerde emotionele staten, zoals opwinding, woede, en blijheid.
Terugkerende paniekaanvallen in paniekstoornis, waarbij het individu de lichamelijke
sensaties cognitief misinterpreteert als bewijs voor gevaar (vb. hartkloppingen zien
als een hartaanval). Na de eerste trigger worden deze low-level lichamelijke sensaties
onderdeel van de vicieuze cirkel.
1
, Causaal model van Clark’s theorie: de enige
voorafgaande oorzaak is de geleerde dreiging die wordt
veroorzaakt door een eerdere kritische event. De
vicieuze cirkel (dikke stippellijn) kan worden gestart
door een externe of interne trigger, zoals een
verandering in lichamelijke sensaties. Hierbij moet een
threshold level worden bepaald vanaf waar de
paniekaanval zal worden getriggerd.
Composite cognitive theory = de verschillende
cognitieve theorieën kunnen worden samengevoegd in
één theorie om te kijken in hoeverre ze overeenkomen
of verschillen. Drie antecedente condities:
1) Lower self-efficacy: ontstaan door vroegere problemen in hechting.
2) High anxiety sensitivity AS: ontstaan door genetische aanleg of hechtingsproblemen.
3) Learned threat: ontstaan door een
vroegere kritische event.
Deze condities maken samen het systeem
onderliggend aan de vicieuze cirkel,
waardoor deze vatbaar is voor triggers. Dit
kan extern plaatsvinden, met een
combinatie van de externe trigger en de
geleerde dreiging. Of het kan intern
plaatsvinden, met lage self-efficacy leidend
tot een toename in arousal met lichamelijke
sensaties die de vicieuze cirkel triggeren.
Ook zou de cirkel kunnen werken zonder
misinterpretatie.
Causaal model van composite theorie: hierbij
wordt gefocust op de staat van de PD patiënt,
duidend op de verschillende elementen. De
mogelijke relaties tussen hoge AS en lage self-
efficacy worden getoond, terwijl deze interactie
mist in de eerdere theorieën. De werking van het
systeem wordt hier echter weggelaten, omdat de
vicieuze cirkel hier simpelweg verwijst naar de
staat van de patiënt en niet een mechanisme.
2
Panic Disorder (PD) is een conditie gekenmerkt door plotse en intense angst samengaand
met fysiologische arousal (vb. zweten, duizeligheid) en angst-relevante cognitieve
kenmerken (vb. angst voor naderende dood of verlies van mentale controle). Deze
plotselinge symptomen zijn kenmerken van een paniekaanval.
Artikel Fava & Morton: “Causal modeling of panic disorder theories”
Causal modeling framework
Het causal modeling framework is ontwikkeld om theorieën van ontwikkelingsstoornissen te
representeren met duidelijk onderscheid tussen biologische, cognitieve en gedragsmatige
componenten van de theorieën. Een causaal model van een bepaalde theorie is een
representatie van die theorie binnen het causaal modellerende framework. Met deze
technieken kan in elke theorie duidelijk worden gemaakt in welke mate biologische- en
omgevingsfactoren interacteren met cognitieve processen in het bepalen van gedrag.
Equivalence vindt plaats wanneer er vb. zowel een biologisch als cognitief element is in een
theorie die even effectief zijn voor de doelen van de theorie.
Eerdere causale modellen representeren de geschiedenis van ontwikkeling. Het model dat in
dit artikel wordt gebruikt bevat daarnaast ook huidige verwerking als extra informatie om
de theorieën die de causale hypotheses onderliggen te begrijpen. Daarbij wordt er
onderscheid gemaakt tussen voorafgaande condities aan de ene kant en onmiddellijke
oorzaken aan de andere kant. Dat wil zeggen, verwerking op het moment van de aanval.
Theorieën van paniekstoornis
Cognitieve hypotheses
Clark’s model = stelde dat wanneer bepaalde stimuli (vaak intern)
worden waargenomen als dreiging, dit leidt tot een staat van milde
angst wat samen gaat met een aantal lichamelijke sensaties.
Wanneer een individu deze angst-geproduceerde sensaties
misinterpreteert als dreiging, neemt de angst verder toe. Dit
produceert weer een toename in lichamelijke sensaties, waardoor
deze doorgaande vicieuze cirkel resulteert in een paniekaanval.
Clark focuste op het belang van de herhalende aard van de
paniekaanvallen. Hij maakte onderscheid tussen:
Lichamelijke sensaties die kunnen ontstaan in dagelijkse events, zoals lopen, of door
niet-angst-gerelateerde emotionele staten, zoals opwinding, woede, en blijheid.
Terugkerende paniekaanvallen in paniekstoornis, waarbij het individu de lichamelijke
sensaties cognitief misinterpreteert als bewijs voor gevaar (vb. hartkloppingen zien
als een hartaanval). Na de eerste trigger worden deze low-level lichamelijke sensaties
onderdeel van de vicieuze cirkel.
1
, Causaal model van Clark’s theorie: de enige
voorafgaande oorzaak is de geleerde dreiging die wordt
veroorzaakt door een eerdere kritische event. De
vicieuze cirkel (dikke stippellijn) kan worden gestart
door een externe of interne trigger, zoals een
verandering in lichamelijke sensaties. Hierbij moet een
threshold level worden bepaald vanaf waar de
paniekaanval zal worden getriggerd.
Composite cognitive theory = de verschillende
cognitieve theorieën kunnen worden samengevoegd in
één theorie om te kijken in hoeverre ze overeenkomen
of verschillen. Drie antecedente condities:
1) Lower self-efficacy: ontstaan door vroegere problemen in hechting.
2) High anxiety sensitivity AS: ontstaan door genetische aanleg of hechtingsproblemen.
3) Learned threat: ontstaan door een
vroegere kritische event.
Deze condities maken samen het systeem
onderliggend aan de vicieuze cirkel,
waardoor deze vatbaar is voor triggers. Dit
kan extern plaatsvinden, met een
combinatie van de externe trigger en de
geleerde dreiging. Of het kan intern
plaatsvinden, met lage self-efficacy leidend
tot een toename in arousal met lichamelijke
sensaties die de vicieuze cirkel triggeren.
Ook zou de cirkel kunnen werken zonder
misinterpretatie.
Causaal model van composite theorie: hierbij
wordt gefocust op de staat van de PD patiënt,
duidend op de verschillende elementen. De
mogelijke relaties tussen hoge AS en lage self-
efficacy worden getoond, terwijl deze interactie
mist in de eerdere theorieën. De werking van het
systeem wordt hier echter weggelaten, omdat de
vicieuze cirkel hier simpelweg verwijst naar de
staat van de patiënt en niet een mechanisme.
2
