Samenvatting beleid en politiek
Hoorcolleges, Sociale Kaart en Knill & Tosun.
1
,Inhoudsopgave
Week 1: Introductie en theoretische perspectieven.................................................................................3
1.1 Hoorcollege 1: Introductie beleid.................................................................................................3
1.2 Knill & Tosun: Hoofdstuk 1.........................................................................................................4
1.3 Hoorcollege 2: Theoretische perspectieven op beleid...................................................................5
1.4 Knill & Tosun: Hoofdstuk 4.........................................................................................................8
Week 2.................................................................................................................................................15
2.1 Hoorcollege 3: Politieke instituties.............................................................................................15
2.2 Knill & Tosun: Hoofdstuk 3: The context for policy-making: Central institutions and Actors...17
2.3 Sociale Kaart: Hoofdstuk 1: Inleiding Sociale Kaart van Nederland..........................................22
2.4 Hoorcollege 4.............................................................................................................................25
2.5 Sociale Kaart Hoofdstuk 3..........................................................................................................28
Week 3.................................................................................................................................................31
3.1 Hoorcollege 5: modellen en variaties..........................................................................................31
3.2 Knill & Tosun hoofdstuk 2.........................................................................................................35
3.3 Hoorcollege 6: Agendering.........................................................................................................38
3.4 Knill & Tosun Hoofdstuk 5........................................................................................................41
3.5 Sociale kaart: Hoofdstuk 12........................................................................................................46
Week 4.................................................................................................................................................48
4.1 Hoorcollege 7.............................................................................................................................48
4.2 Knill & Tosun hoofdstuk 6.........................................................................................................51
4.3 Sociale Kaart Hoofdstuk 6..........................................................................................................55
4.4 Hoorcollege 8: Implementatie.....................................................................................................56
4.5 Sociale Kaart: Hoofdstuk 7.........................................................................................................59
4.6 Knill & Tosun Hoofdstuk 7........................................................................................................61
Week 5.................................................................................................................................................68
5.1 Hoorcollege 9.............................................................................................................................68
5.2 Knill & Tosun Hoofdstuk 8........................................................................................................72
5.3 Knill & Tosun hoofdstuk 11.......................................................................................................78
5.4 Sociale Kaart hoofdstuk 9...........................................................................................................84
Week 6:................................................................................................................................................87
6.1 Hoorcollege 10...........................................................................................................................87
2
,Week 1: Introductie en theoretische perspectieven
1.1 Hoorcollege 1: Introductie beleid
Wat is beleid?
Beleid is Bewuste plannen/acties om problemen op te lossen die voortkomen uit het samenleven, of
die van buitenaf op samenleving af komen.
Definitie overheidsbeleid: “ … a course of action (or nonaction) taken by a government or legislature
with regard to a particular issue’’ knill & tosun 2012, p.4.
Dit soort beleid kan wel last hebben van onbedoelde effecten. Sinds de 20 e eeuw is er sprake van een
sterke groei in beleid, de samenleving werd ingewikkelder, onder andere door technologie en
arbeidsdeling massamedia etc.)) overheid kreeg meer mogelijkheden hier iets tegen te doen.
Sinds de jaren 70 en 80 is er weer sprake van een daling in beleid. Vanuit zowel linkse hoek (een
antiautoritaire houding) als de rechtse hoek (overheid als probleem niet als oplossing.)
Er zijn verschillende definities van beleid: ze komen neer op de komende kenmerken. Beleid heeft 4
kenmerken:
1. Bewuste ingreep in plaats van ‘natuurlijke’ ontwikkeling
Over nagedacht. Altijd doelbewust? Vanwege het prisoners dilemma is het lastig te zeggen of
de doelbewuste handelingen collectief de beste oplossing opleveren.
2. Keten/netwerk van beslissingen
Samenwerking van verschillende beslissingen, het zijn meerdere acties in combinatie in plaats
van één besluit.
3. Verandering en uitblijven daarvan
Status quo: bestaande situatie handhaven. Er is sprake van een situatie van Mensen die situatie
willen veranderen vs. Mensen die de wetgeving zo willen houden.
4. Besluiten en uitvoeren
Tot stand komen tot praktijk. Afhankelijk van de uitvoerende actoren. (wordt bijvoorbeeld het
beleid in onderwijs en zorg daadwerkelijk uitgevoerd?)
Wetenschappelijke en maatschappelijke relevantie van beleid
1)Beleid is overal om ons heen: Individuele keuzes en mogelijkheden in belangrijke mate gevormd
door beleid (hoe mensen keven inrichten wordt deels bepaald door beleid). 2)Daarnaast is het
Beleidsproces complex, ook met beste intenties vaak moeilijk goed te sturen – goed begrip van proces
kan helpen het beter te maken. 3) Veel kritiek op beleidsproces is normatief – behoefte aan objectieve
blik
Sociaalwetenschappelijk onderzoek & beleid
Sociaalwetenschappelijk onderzoek ene beleid staan met elkaar in contact op grofweg 2 manieren:
Onderzoek voor beleid en onderzoek naar beleid. In deze cursus staat vooral onderzoek naar beleid
centraal. Bij onderzoek voor beleid kan worden gedacht aan de informatie die beleidsmakers nodig
hebben voor effectief beleid.
Bij onderzoek naar beleid kan er allereerst worden gekeken naar 1) beleid als oorzaak: beleid dat voor
problemen zorgt (door afschaffen leenstelsel blijven veel mensen thuis wonen oid) maar ook aan 2)
beleid als gevolg. Er is een probleem in de samenleving en dit vraagt om een oplossing,
onderzoeksvragen naar dit soort casussen zijn: Waarom leiden schietpartijen in VS nauwelijks tot
strengere wapenwetgeving (maar soms toch wel)? Deze vragen kunnen op hun beurt 1) beschrijvend:
3
, (wat is de chronologie, wie is er betrokken etc.) als 2) verklarend zijn (wat vallen bepaalde keuzes te
verklaren aan de hand van de belangen van verschillende actoren).
1.2 Knill & Tosun: Hoofdstuk 1
Introduction
Veel aspecten van ons leven worden tot op een bepaald niveau gereguleerd door ‘public policy’
(openbaar beleid). De studie van openbaar beleid wil het ontstaan en de effecten van dit bestuur
begrijpen. Hierbij zijn twee kwesties belangrijk:
1. Beleidsvariatie: verschillen tussen openbaar beleid tussen sectoren en landen. Wat voor
verschillen zijn er en hoe kunnen die worden verklaard?
2. Beleid verandering: verklaring van stabiliteit en verandering (terwijl dit niet altijd functioneel
of effectief is).
What is public policy?
Bij openbaar bestuur staan drie elementen centraal: Staatsinrichting (politieke institituties, polity),
politiek (zoals politieke partijen, politic) en beleid (policy): deze drie onderwerpen zijn belangrijk bij
politieke wetenschap. Dit boek focust op beleid. Maar dat wil niet zeggen dat de andere twee
dimensies er niet in voorkomen. Ze kunnen namelijk wel een belangrijke rol spelen bij het verklaren
van beleid of kunnen juist bepaald worden door beleid.
Elements of a public policy
Wat betekent openbaar beleid? Er is een consensus over dat openbaar beleid gedefinieerd kan worden
als: ‘een actie (of non-actie) die genomen wordt door een overheid of een wetgevende macht over een
bepaalde kwestie’. Dus: 1) een actie ven een bepaalde 2) openbare actor 3) gefocust op een bepaalde
kwestie.
Differences in scope: sectors, targets and instruments
Beleid is een breed begrip : de term beleid wordt gebruikt voor activiteiten van een hele verschillende
strekking. Beleid kan verwijzen naar:
- Maatregelen in een bepaalde sector (bijv. sociaal beleid, economisch beleid)
- Maatregelen in subsectoren van beleid (bijv. binnen milieubeleid: waterbeleid en
klimaatveranderingsbeleid)
- Doelen binnen subsectoren (bijv. binnen milieubeleid: schone lucht beleid: vermindering van
uitstootgassen).
- Instrumenten: beleidsinstrumenten bepalen hoe wetten worden gereguleerd (bijv. een plafond aan de
hoeveelheid visa voor een bepaalde groep immigranten).
Analytical perspecties on the policy-making
Hieronder wordt er meer de nadruk gelegd op het proces van beleid in plaats van beleid als term.
Basic theoretical perspectiges on public policies: rational process design, muddling through or
just chance?
Basis theoretisch perspectief op openbaar beleid: rationel proces design, aanmodderen of toeval? Er
bestaan in de literatuur verschillende analytische modellen over hoe beleid typisch zou moeten
ontstaan en zich zou moeten ontwikkelen.
1. Een eerste vorm is het problem-solving model: ideaalmodel van hoe beleid maken
georganiseerd zou moeten worden en zou moeten ontstaan om de optimale oplossingen van de
onderliggende beleidsproblemen te bereiken. Dit model gaat er vanuit dat er een probleem is
en een oplossing, daartussen is een rechte weg die daar toe leidt. Mensen zijn volgens deze
4
Hoorcolleges, Sociale Kaart en Knill & Tosun.
1
,Inhoudsopgave
Week 1: Introductie en theoretische perspectieven.................................................................................3
1.1 Hoorcollege 1: Introductie beleid.................................................................................................3
1.2 Knill & Tosun: Hoofdstuk 1.........................................................................................................4
1.3 Hoorcollege 2: Theoretische perspectieven op beleid...................................................................5
1.4 Knill & Tosun: Hoofdstuk 4.........................................................................................................8
Week 2.................................................................................................................................................15
2.1 Hoorcollege 3: Politieke instituties.............................................................................................15
2.2 Knill & Tosun: Hoofdstuk 3: The context for policy-making: Central institutions and Actors...17
2.3 Sociale Kaart: Hoofdstuk 1: Inleiding Sociale Kaart van Nederland..........................................22
2.4 Hoorcollege 4.............................................................................................................................25
2.5 Sociale Kaart Hoofdstuk 3..........................................................................................................28
Week 3.................................................................................................................................................31
3.1 Hoorcollege 5: modellen en variaties..........................................................................................31
3.2 Knill & Tosun hoofdstuk 2.........................................................................................................35
3.3 Hoorcollege 6: Agendering.........................................................................................................38
3.4 Knill & Tosun Hoofdstuk 5........................................................................................................41
3.5 Sociale kaart: Hoofdstuk 12........................................................................................................46
Week 4.................................................................................................................................................48
4.1 Hoorcollege 7.............................................................................................................................48
4.2 Knill & Tosun hoofdstuk 6.........................................................................................................51
4.3 Sociale Kaart Hoofdstuk 6..........................................................................................................55
4.4 Hoorcollege 8: Implementatie.....................................................................................................56
4.5 Sociale Kaart: Hoofdstuk 7.........................................................................................................59
4.6 Knill & Tosun Hoofdstuk 7........................................................................................................61
Week 5.................................................................................................................................................68
5.1 Hoorcollege 9.............................................................................................................................68
5.2 Knill & Tosun Hoofdstuk 8........................................................................................................72
5.3 Knill & Tosun hoofdstuk 11.......................................................................................................78
5.4 Sociale Kaart hoofdstuk 9...........................................................................................................84
Week 6:................................................................................................................................................87
6.1 Hoorcollege 10...........................................................................................................................87
2
,Week 1: Introductie en theoretische perspectieven
1.1 Hoorcollege 1: Introductie beleid
Wat is beleid?
Beleid is Bewuste plannen/acties om problemen op te lossen die voortkomen uit het samenleven, of
die van buitenaf op samenleving af komen.
Definitie overheidsbeleid: “ … a course of action (or nonaction) taken by a government or legislature
with regard to a particular issue’’ knill & tosun 2012, p.4.
Dit soort beleid kan wel last hebben van onbedoelde effecten. Sinds de 20 e eeuw is er sprake van een
sterke groei in beleid, de samenleving werd ingewikkelder, onder andere door technologie en
arbeidsdeling massamedia etc.)) overheid kreeg meer mogelijkheden hier iets tegen te doen.
Sinds de jaren 70 en 80 is er weer sprake van een daling in beleid. Vanuit zowel linkse hoek (een
antiautoritaire houding) als de rechtse hoek (overheid als probleem niet als oplossing.)
Er zijn verschillende definities van beleid: ze komen neer op de komende kenmerken. Beleid heeft 4
kenmerken:
1. Bewuste ingreep in plaats van ‘natuurlijke’ ontwikkeling
Over nagedacht. Altijd doelbewust? Vanwege het prisoners dilemma is het lastig te zeggen of
de doelbewuste handelingen collectief de beste oplossing opleveren.
2. Keten/netwerk van beslissingen
Samenwerking van verschillende beslissingen, het zijn meerdere acties in combinatie in plaats
van één besluit.
3. Verandering en uitblijven daarvan
Status quo: bestaande situatie handhaven. Er is sprake van een situatie van Mensen die situatie
willen veranderen vs. Mensen die de wetgeving zo willen houden.
4. Besluiten en uitvoeren
Tot stand komen tot praktijk. Afhankelijk van de uitvoerende actoren. (wordt bijvoorbeeld het
beleid in onderwijs en zorg daadwerkelijk uitgevoerd?)
Wetenschappelijke en maatschappelijke relevantie van beleid
1)Beleid is overal om ons heen: Individuele keuzes en mogelijkheden in belangrijke mate gevormd
door beleid (hoe mensen keven inrichten wordt deels bepaald door beleid). 2)Daarnaast is het
Beleidsproces complex, ook met beste intenties vaak moeilijk goed te sturen – goed begrip van proces
kan helpen het beter te maken. 3) Veel kritiek op beleidsproces is normatief – behoefte aan objectieve
blik
Sociaalwetenschappelijk onderzoek & beleid
Sociaalwetenschappelijk onderzoek ene beleid staan met elkaar in contact op grofweg 2 manieren:
Onderzoek voor beleid en onderzoek naar beleid. In deze cursus staat vooral onderzoek naar beleid
centraal. Bij onderzoek voor beleid kan worden gedacht aan de informatie die beleidsmakers nodig
hebben voor effectief beleid.
Bij onderzoek naar beleid kan er allereerst worden gekeken naar 1) beleid als oorzaak: beleid dat voor
problemen zorgt (door afschaffen leenstelsel blijven veel mensen thuis wonen oid) maar ook aan 2)
beleid als gevolg. Er is een probleem in de samenleving en dit vraagt om een oplossing,
onderzoeksvragen naar dit soort casussen zijn: Waarom leiden schietpartijen in VS nauwelijks tot
strengere wapenwetgeving (maar soms toch wel)? Deze vragen kunnen op hun beurt 1) beschrijvend:
3
, (wat is de chronologie, wie is er betrokken etc.) als 2) verklarend zijn (wat vallen bepaalde keuzes te
verklaren aan de hand van de belangen van verschillende actoren).
1.2 Knill & Tosun: Hoofdstuk 1
Introduction
Veel aspecten van ons leven worden tot op een bepaald niveau gereguleerd door ‘public policy’
(openbaar beleid). De studie van openbaar beleid wil het ontstaan en de effecten van dit bestuur
begrijpen. Hierbij zijn twee kwesties belangrijk:
1. Beleidsvariatie: verschillen tussen openbaar beleid tussen sectoren en landen. Wat voor
verschillen zijn er en hoe kunnen die worden verklaard?
2. Beleid verandering: verklaring van stabiliteit en verandering (terwijl dit niet altijd functioneel
of effectief is).
What is public policy?
Bij openbaar bestuur staan drie elementen centraal: Staatsinrichting (politieke institituties, polity),
politiek (zoals politieke partijen, politic) en beleid (policy): deze drie onderwerpen zijn belangrijk bij
politieke wetenschap. Dit boek focust op beleid. Maar dat wil niet zeggen dat de andere twee
dimensies er niet in voorkomen. Ze kunnen namelijk wel een belangrijke rol spelen bij het verklaren
van beleid of kunnen juist bepaald worden door beleid.
Elements of a public policy
Wat betekent openbaar beleid? Er is een consensus over dat openbaar beleid gedefinieerd kan worden
als: ‘een actie (of non-actie) die genomen wordt door een overheid of een wetgevende macht over een
bepaalde kwestie’. Dus: 1) een actie ven een bepaalde 2) openbare actor 3) gefocust op een bepaalde
kwestie.
Differences in scope: sectors, targets and instruments
Beleid is een breed begrip : de term beleid wordt gebruikt voor activiteiten van een hele verschillende
strekking. Beleid kan verwijzen naar:
- Maatregelen in een bepaalde sector (bijv. sociaal beleid, economisch beleid)
- Maatregelen in subsectoren van beleid (bijv. binnen milieubeleid: waterbeleid en
klimaatveranderingsbeleid)
- Doelen binnen subsectoren (bijv. binnen milieubeleid: schone lucht beleid: vermindering van
uitstootgassen).
- Instrumenten: beleidsinstrumenten bepalen hoe wetten worden gereguleerd (bijv. een plafond aan de
hoeveelheid visa voor een bepaalde groep immigranten).
Analytical perspecties on the policy-making
Hieronder wordt er meer de nadruk gelegd op het proces van beleid in plaats van beleid als term.
Basic theoretical perspectiges on public policies: rational process design, muddling through or
just chance?
Basis theoretisch perspectief op openbaar beleid: rationel proces design, aanmodderen of toeval? Er
bestaan in de literatuur verschillende analytische modellen over hoe beleid typisch zou moeten
ontstaan en zich zou moeten ontwikkelen.
1. Een eerste vorm is het problem-solving model: ideaalmodel van hoe beleid maken
georganiseerd zou moeten worden en zou moeten ontstaan om de optimale oplossingen van de
onderliggende beleidsproblemen te bereiken. Dit model gaat er vanuit dat er een probleem is
en een oplossing, daartussen is een rechte weg die daar toe leidt. Mensen zijn volgens deze
4
