Natuurkunde Newton hoofdstuk 4 samenvatting
4.1 Introductie
Als er meerdere krachten op een voorwerp werken kijken we altijd naar de nettokracht,
deze noemen ze ook wel resulterende kracht. De nettokracht of resulterende kracht is de
som van alle krachten bij elkaar. Aan de nettokracht kun je zien of het voorwerp versnelt of
vertraagt. Als de nettokracht nul is, blijft het voorwerp stilstaan of het beweegt met een
constante snelheid rechtdoor.
Krachten die in dezelfde lijn werken kun je bij elkaar optellen of aftrekken. Dit geldt niet
voor krachten die in verschillende richtingen werken.
Bij de fietser hieronder zijn de ondersteunende krachten Fn samen even groot als FZ. Deze
krachten zijn samen nul. Er is in verticale richting een evenwicht van krachten.
Een resulterende kracht lijdt tot een versnelling of een vertraging. Als de nettokracht nu is
dan is de snelheid constant (stilstand is ook een constante snelheid)
, 4.2 Soorten krachten
Een kracht is altijd een wisselwerking tussen twee voorwerpen. Als je tegen een bal schopt
hangen de snelheid en de richting af van:
• De grootte van de kracht
• De richting van de kracht
• Het aangrijpingspunt van de kracht
Een kracht noemen ze een vectorgrootheid omdat het een grootte en een richting heeft. Je
tekent ze als een pijl.
Een voorbeeld van veerkracht is een elastiekje. FV is evenredig met de uitrekking u. Een
elastiekje rek je uit met je spierkracht Fspier. Het elastiekje trekt ook aan je handen, dat is de
veerkracht FV.
Een voorbeeld van spankracht is de kracht in een touw waar iets aan hangt. Fs werkt altijd in
de richting van het touw.
Zwaartekracht grijpt altijd in in het zwaartepunt. FZ is evenredig met de massa. De
zwaartekracht is altijd naar beneden gericht, naar het middelpunt van de aarde.
De normaalkracht Fn staat altijd loodrecht op de ondergrond.
Als je stilstaat, is er evenwicht en is de `zwaartekracht even groot als de normaalkracht.
Spring je omhoog, dan zet je jezelf met spierkracht af tegen de grond, waardoor de
normaalkracht tijdens de afzet groter is dan de zwaartekracht. Ben je los van de grond dan
zijn de normaalkracht en zwaartekracht allebei nul.
Er zijn drie soorten wrijvingskrachten:
• Schuifwrijving Fw,s (bij schuiven)
• Rolweerstand Fw,r (bij rollen van een wiel)
• Luchtweerstand Fw,l
Schuifwrijving
Bij sjoelen neemt de snelheid van de sjoelschijf af doordat er wrijving is tussen de schijf en
de bak, de schuifwrijvingskacht Fw,s. Deze wrijving werkt altijd tegen de bewegingsrichting in.
De schuifwrijving hangt af van de ruwheid van beide contactoppervlakken en van het
gewicht van het schuivende voorwerp.
Rolweerstand:
De rolweerstand hangt onder andere af van het contactoppervlak en van het gewicht van
het voertuig. De rolweerstand is bijvoorbeeld ook groter als de banden niet goed
opgepompt zijn. Rolweerstand treedt niet alleen op bij banden, maar bij alle draaiende
onderdelen, zoals bij kogellagers en de ketting van een fiets.
4.1 Introductie
Als er meerdere krachten op een voorwerp werken kijken we altijd naar de nettokracht,
deze noemen ze ook wel resulterende kracht. De nettokracht of resulterende kracht is de
som van alle krachten bij elkaar. Aan de nettokracht kun je zien of het voorwerp versnelt of
vertraagt. Als de nettokracht nul is, blijft het voorwerp stilstaan of het beweegt met een
constante snelheid rechtdoor.
Krachten die in dezelfde lijn werken kun je bij elkaar optellen of aftrekken. Dit geldt niet
voor krachten die in verschillende richtingen werken.
Bij de fietser hieronder zijn de ondersteunende krachten Fn samen even groot als FZ. Deze
krachten zijn samen nul. Er is in verticale richting een evenwicht van krachten.
Een resulterende kracht lijdt tot een versnelling of een vertraging. Als de nettokracht nu is
dan is de snelheid constant (stilstand is ook een constante snelheid)
, 4.2 Soorten krachten
Een kracht is altijd een wisselwerking tussen twee voorwerpen. Als je tegen een bal schopt
hangen de snelheid en de richting af van:
• De grootte van de kracht
• De richting van de kracht
• Het aangrijpingspunt van de kracht
Een kracht noemen ze een vectorgrootheid omdat het een grootte en een richting heeft. Je
tekent ze als een pijl.
Een voorbeeld van veerkracht is een elastiekje. FV is evenredig met de uitrekking u. Een
elastiekje rek je uit met je spierkracht Fspier. Het elastiekje trekt ook aan je handen, dat is de
veerkracht FV.
Een voorbeeld van spankracht is de kracht in een touw waar iets aan hangt. Fs werkt altijd in
de richting van het touw.
Zwaartekracht grijpt altijd in in het zwaartepunt. FZ is evenredig met de massa. De
zwaartekracht is altijd naar beneden gericht, naar het middelpunt van de aarde.
De normaalkracht Fn staat altijd loodrecht op de ondergrond.
Als je stilstaat, is er evenwicht en is de `zwaartekracht even groot als de normaalkracht.
Spring je omhoog, dan zet je jezelf met spierkracht af tegen de grond, waardoor de
normaalkracht tijdens de afzet groter is dan de zwaartekracht. Ben je los van de grond dan
zijn de normaalkracht en zwaartekracht allebei nul.
Er zijn drie soorten wrijvingskrachten:
• Schuifwrijving Fw,s (bij schuiven)
• Rolweerstand Fw,r (bij rollen van een wiel)
• Luchtweerstand Fw,l
Schuifwrijving
Bij sjoelen neemt de snelheid van de sjoelschijf af doordat er wrijving is tussen de schijf en
de bak, de schuifwrijvingskacht Fw,s. Deze wrijving werkt altijd tegen de bewegingsrichting in.
De schuifwrijving hangt af van de ruwheid van beide contactoppervlakken en van het
gewicht van het schuivende voorwerp.
Rolweerstand:
De rolweerstand hangt onder andere af van het contactoppervlak en van het gewicht van
het voertuig. De rolweerstand is bijvoorbeeld ook groter als de banden niet goed
opgepompt zijn. Rolweerstand treedt niet alleen op bij banden, maar bij alle draaiende
onderdelen, zoals bij kogellagers en de ketting van een fiets.
